รูมาติซึ่ม (๓ กันยายน ๒๕๕๒)

รูมาติซึ่ม

          รูมาติซึ่ม มาจากคำภาษาอังกฤษว่า rheumatism เป็นชื่อโรคที่เกิดกับพังผืด ข้อ กระดูก เอ็น เอ็นกล้ามเนื้อ และกล้ามเนื้อ มีทั้งที่ทราบสาเหตุและไม่ทราบสาเหตุ. ผู้ที่เป็นโรคนี้มีอาการสำคัญคือข้ออักเสบ ปวด บวม หรือ ข้อและกล้ามเนื้อแข็งตึง เคลื่อนไหวลำบาก ผู้ป่วยมักมีไข้. ถ้าป่วยเป็นเวลานาน จะเกิดอาการข้อยึด ทำให้ยืดและงอแขนขาลำบากมาก และอาจทำให้กระดูกโค้งงอผิดรูป บางครั้งโรครูมาติซึ่มอาจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจ เยื่อหุ้มหัวใจ และลิ้นหัวใจอักเสบร่วมด้วย ซึ่งเป็นสาเหตุทำให้ลิ้นหัวใจแข็งและรั่ว เนื่องจากลิ้นหัวใจปิดไม่สนิทและเปิดไม่เต็มที่ นอกจากนี้ ผู้ที่เป็นโรครูมาติซึ่มชนิดเฉียบพลันและรุนแรงอาจเกิดภาวะสมองอักเสบ ทำให้มีอาการสั่น เพ้อ ชัก หรือหมดสติได้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

แปรใช้ใหม่-ใช้ซ้ำ (๕ พฤศจิกายน ๒๕๕๒)

แปรใช้ใหม่-ใช้ซ้ำ

          คำว่า แปรใช้ใหม่ เป็นศัพท์ที่บัญญัติใช้ให้ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า recycle หมายถึง นำวัสดุที่ใช้แล้วมาผ่านกระบวนการต่าง ๆ เช่น ย่อยสลาย หลอม เพื่อนำมาผลิตใหม่ ซึ่งอาจจะทำเป็นผลิตภัณฑ์แบบเดิมหรือผลิตภัณฑ์อื่นก็ได้ เช่น นำขวดพลาสติกไปแปรใช้ใหม่โดยดึงเส้นใยโพลีเอสเตอร์ออกจากขวดพลาสติกมาทอเป็นพรม

          ส่วนคำว่า ใช้ซ้ำ เป็นศัพท์บัญญัติที่ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า reuse. ใช้ซ้ำ คือ นำผลิตภัณฑ์ที่ใช้แล้วมาทำความสะอาด แล้วนำกลับมาใช้ในลักษณะเดิมอีก เช่น นำขวดพลาสติกที่บรรจุน้ำอัดลมมาล้าง แล้วนำมาใช้ซ้ำโดยบรรจุน้ำดื่มได้อีก

          แปรใช้ใหม่ ต่างกับ ใช้ซ้ำ ตรงที่วัสดุที่นำมาแปรใช้ใหม่ ต้องผ่านกระบวนการเปลี่ยนแปลงจากสภาวะเดิมแล้วทำเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่. ส่วน ใช้ซ้ำ ไม่ต้องผ่านกระบวนการดังกล่าว เพียงแต่ทำความสะอาดแล้วก็นำกลับมาใช้ใหม่ได้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อุปาทาน (๑๗ ธันวาคม ๒๕๕๒)

อุปาทาน

          อุปาทาน มาจากคำภาษาบาลีและสันสกฤตว่า อุปาทาน (อ่านว่า อุ-ปา-ทา-นะ) แปลว่า การจับหรือยึดไว้ให้มั่นคง

          ในทางพระพุทธศาสนา คำว่า อุปาทาน (อ่านว่า อุ-ปา-ทา-นะ) หมายถึง ความยึดมั่นถือมั่นว่านี่คือตัวเรา นี่คือของของเรา

          ในภาษาไทยใช้ตามความหมายทางพระพุทธศาสนาว่า การยึดมั่น การถือมั่น เช่น อุปาทานทำให้ยึดมั่นว่า ตัวตนเป็นของเรา  นอกจากนี้ยังใช้ในความหมายว่า   อาการนึกหรือคิดเอาเองแล้วยึดไว้กับความคิดของตนว่าเรื่องราวหรือสิ่งต่าง ๆ จะเกิดขึ้นหรือเป็นไปตามที่ตนคิดนั้น เช่น เธอเป็นทุกข์อยู่นานหลายเดือนว่าสามีปันใจให้หญิงอื่น พอสืบเข้าจริง ๆ ก็พบว่าที่แท้ตนอุปาทานไปเอง. เด็กกำลังขวัญเสีย จึงอุปาทานไปเองว่าต้นกล้วยที่เห็นไหว ๆ อยู่หลังบ้านเป็นวิญญาณของแม่มาเรียกให้ไปอยู่ด้วย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.