นกนางแอ่น (๑๔ พฤศจิกายน ๒๕๕๒)

นกนางแอ่น

          นกนางแอ่น  นกแอ่น หรือ อีแอ่น เป็นนกขนาดเล็ก ปากและขาสีดำ ลำตัวช่วงบนและปีกสีน้ำตาลอมเทา ลำตัวช่วงล่างสีจาง สะโพกมีขนสีเทาเป็นแถบเล็ก ๆ ปีกโค้งเรียวยาว หางเว้าเข้ามาเล็กน้อย ปลายหางมน ช่วงขาสั้นทำให้เกาะต้นไม้หรือหากินตามพื้นดินไม่สะดวก. นกนางแอ่นในประเทศไทยอาศัยตามถ้ำชายฝั่งทะเลภาคใต้และภาคตะวันออกบินเข้ามาหากินตามป่าและพื้นที่โล่ง

          นกนางแอ่นบินได้เร็วมากจับแมลงกลางอากาศกินเป็นอาหาร ผสมพันธุ์กันกลางอากาศ นกนางแอ่นที่คนนำรังมากินได้ เป็นชนิดนกนางแอ่นกินรัง. ในฤดูวางไข่นกนางแอ่นจะทำรังตามผนังถ้ำมืด ๆ สูง ๆ  ใช้น้ำลายซึ่งมีมากเป็นพิเศษ ละเลงเป็นรูปคล้ายถ้วยรี ๆ บนผนังถ้ำ น้ำลายนั้นจะจับตัวแข็งเป็นที่วางไข่.

          รังนกที่ได้จากน้ำลายนกนางแอ่นเป็นที่นิยมบริโภคในกลุ่มคนจีนซึ่งกระจายอยู่ทั่วโลก   รังนกมีราคาแพงมาก จนบางคนเปรียบว่าเป็น “ทองคำขาว”

ที่มา :
  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ขนุน (๕ ธันวาคม ๒๕๕๒)

ขนุน

          ขนุน เป็นชื่อพรรณไม้พวกหนึ่งของอินเดีย เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ เมื่อสับที่เปลือกต้นจะมียางสีขาวไหลออก เมื่อรองน้ำยางนั้นทิ้งไว้ ยางจะจับเป็นก้อน ส่วนที่ไม่จับจะเป็นน้ำใส. ต้นขนุนมีพุ่มใบหนาทึบ ใบแบนโตขนาดมือคน ผลใหญ่กลมรี มีหลายขนาดตามชนิด เปลือกนอกของผลเป็นหนามอ่อนถี่เล็ก เนื้อในเป็นยางสีเหลืองหรือสีจำปา รสหวานอร่อย เมล็ดเผาหรือต้มกินก็ได้ เนื้อไม้ขนุนมีสีเหลือง นำมาสับเป็นชิ้นต้มเคี่ยวเอาน้ำมาใช้ย้อมผ้าจีวรพระ เรียกว่า สีกรัก หรือ สีแก่นขนุน

          ขนุน มีหลายชนิดที่ยวงแข็ง เรียกว่า ขนุนหนัง ที่ยวงอ่อนนุ่มลื่น เรียกว่า ขนุนละมุด

          ขนุน จัดเป็นไม้มงคลอย่างหนึ่ง นิยมปลูกไว้หลังบ้าน เชื่อว่าจะช่วยหนุนให้เจริญรุ่งเรือง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

บรรณานุกรม-เอกสารอ้างอิง (๓ พฤศจิกายน ๒๕๕๒)

บรรณานุกรม-เอกสารอ้างอิง

          คำว่า บรรณานุกรม ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า bibliography หมายถึง รายการของสิ่งตีพิมพ์ทั้งหมดที่ผู้เขียนผลงานวิชาการใช้ในการเขียนรายงาน เขียนบทความ หรือเรียบเรียงหนังสือ. บรรณานุกรมบรรจุทั้งรายชื่อสิ่งตีพิมพ์ที่มีการอ้างชื่อชัดเจน และที่ไม่ได้อ้างชื่อตรง ๆ แต่มีเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับผลงานวิชาการเรื่องนั้น ๆ. วิธีแสดงรายการอ้างอิงยังมีอีกแบบหนึ่ง เรียกว่า เอกสารอ้างอิง รายการอ้างอิง หรือหนังสืออ้างอิง ตรงกับภาษาอังกฤษว่า references เป็นรายการที่ระบุเฉพาะชื่อสิ่งตีพิมพ์ที่อ้างชื่อชัดเจนในตัวผลงานเท่านั้น สิ่งตีพิมพ์อื่น ๆที่เกี่ยวข้อง แต่ไม่ได้อ้างถึงในผลงาน จะไม่ระบุไว้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ชิงช้าชาลี (๒๔ พฤศจิกายน ๒๕๕๒)

ชิงช้าชาลี

          ชิงช้าชาลี เป็นพืชที่ใช้เป็นเครื่องยาในตำรับยาสมุนไพรของไทยมาช้านาน เป็นไม้เถา คล้ายบอระเพ็ด ขนาดลำต้นเมื่อแก่ประมาณ ๖ เซนติเมตร มีช่องอากาศเป็นตุ่ม ๆ อยู่ทั่วไป มียางขาว รสขม มีรากอากาศยาวคล้ายเส้นด้าย ใบกลมหรือรูปไข่กว้าง โคนเว้าเป็นรูปหัวใจ คล้ายใบชะพลู ช่อดอกเพศผู้ออกเป็นกระจุกตามกิ่งแก่เมื่อใบร่วงหมด ส่วนช่อดอกเพศเมียออกตามซอกใบ ผลรูปรีเกือบกลม เมื่ออ่อนสีเขียว สุกสีเหลืองสด ออกเป็นช่อคล้ายมะไฟแต่เล็กกว่า เป็นพืชที่พบได้เกือบทุกภาคของประเทศ มักขึ้นตามที่รกร้าง เลื้อยพันสุมทุมพุ่มไม้

          ส่วนของชิงช้าชาลีที่ใช้เป็นเครื่องยา คือ ชิ้นส่วนของเถาแห้งที่ตัดขวางในแนวเฉียง ชิงช้าชาลีมีสารโคลีนและสารกลุ่มแอลคารอยด์เป็นองค์ประกอบทางเคมี ตามสรรพคุณยาไทยว่า แก้พิษไข้ฝีดาษ บำรุงกำลัง เจริญอาหาร ใช้แทนเถาบอระเพ็ดได้

          ชื่อชิงช้าชาลีน่าจะมีที่มาจากเรื่องมหาเวสสันดรชาดกในตอนที่กล่าวถึง รากไทรย้อยที่อยู่หลังอาศรม ซึ่งชาลีและกัณหาเคยใช้เป็นชิงช้าแกว่งไกวเล่น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ฎีกา (๒) (๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๒)

ฎีกา (๒)

          ฎีกา  เป็นคำที่ใช้เรียกหนังสือที่เกี่ยวกับกิจการของพระสงฆ์  ฎีกานิมนต์ หมายถึง หนังสือที่เขียนนิมนต์พระสงฆ์ให้ไปในงานพิธีต่าง ๆ ว่า เช่น เราควรส่งฎีกานิมนต์พระที่จะมาเทศน์มหาชาติเสียแต่เนิ่น ๆ จะได้ไม่ฉุกละหุก. ฎีกาเรี่ยไร หรือ ใบฎีกา  หมายถึง ใบบอกบุญที่ทางวัดส่งมาเรี่ยไร  เช่น ฎีกางานปิดทองฝังลูกนิมิต. ใบฎีกาที่บอกบุญพุทธศาสนิกชนนั้น ควรมีกำหนดการให้ชัดเจน.

          ฎีกา ที่ไม่เกี่ยวข้องกับวงการของสงฆ์ คือ ใบแจ้งการขอเบิกเงินจากกรมบัญชีกลาง เช่น เราตั้งฎีกาเบิกค่าเบี้ยประชุมไปแล้ว.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อาชีพ-มืออาชีพ (๑๕ ธันวาคม ๒๕๕๒)

อาชีพ-มืออาชีพ

           คำว่า อาชีพ และ มืออาชีพ มีความหมายต่างกัน.  อาชีพ หมายถึง กิจกรรมการทำมาหากิน หรือการทำงานให้ได้เงินเพื่อดำรงชีวิต  เช่น ทุกคนอยากมีอาชีพที่มั่นคงและได้เงินดี.   อาชีพทุจริต ถึงแม้จะทำให้รวยเร็วก็ควรหลีกเลี่ยง.   อาชีพครูเป็นอาชีพที่ควรยกย่องเพราะมีส่วนอย่างมากในการสร้างคนดีมีความสามารถให้ไปรับใช้ประเทศชาติ. 

          ส่วนคำว่า มืออาชีพ หมายถึง ทำงานด้วยความรู้ ความสามารถ  ความเชี่ยวชาญ และบรรลุเป้าหมายเป็นอย่างดี   นอกจากนั้นยังมีจรรยาบรรณของวิชาชีพด้วย เช่น การทำงานอย่างมืออาชีพทำให้ประสบความสำเร็จตามเป้าหมายที่ตั้งไว้.  องค์กรต่าง ๆ ต้องการนักบริหารมืออาชีพ.   ความเป็นมืออาชีพทำให้เขามีความระมัดระวังในการทำงาน  และพัฒนาตนเองอยู่เสมอ.  เขาเป็นนักแปลอาชีพแต่ไม่ใช่นักแปลมืออาชีพ เพราะรับจ้างแปลผลงานจำนวนมาก แต่แปลผิด ๆ ถูก ๆ แล้วไม่รับผิดชอบ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

บทความ (๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๒)

บทความ

          บทความ หมายถึง ข้อความที่เขียนเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งซึ่งมีขอบเขตจำกัด และมักมีประเด็นหลักเพียง ๑ ประเด็น โครงสร้างของบทความประกอบด้วย คำนำ ตัวเนื้อหาซึ่งอาจแยกเป็นหลายหัวข้อตามประเด็นสำคัญ สรุป และอาจมีรายชื่อหนังสืออ้างอิง. บทความมักมีความยาวไม่เกิน ๒๐ หน้า. บทความมีหลายประเภท เช่น บทความให้ความรู้ บทความโต้แย้งประเด็นใดประเด็นหนึ่ง บทความแสดงความคิดเห็น บทความวิจารณ์.  บทความมักตีพิมพ์ในนิตยสาร และวารสาร. บทความที่เข้มงวดกับรูปแบบและความชัดเจนของภาษามากที่สุด ได้แก่บทความวิชาการ ซึ่งเป็นบทความที่ผู้เขียนมุ่งแสดงหรือถ่ายทอดความรู้เรื่องใดเรื่องหนึ่งในสาขาต่าง ๆ แก่ผู้อ่านโดยตรง. ต้องมีเชิงอรรถ และบรรณานุกรม หรือหนังสืออ้างอิงท้ายเรื่อง. ภาษาที่ใช้ในบทความ ควรเป็นภาษาทางการ ถูกต้อง กระชับ ชัดเจน เข้าใจง่าย อาจมีรูปภาพ ตาราง หรือแผนภูมิประกอบเพื่อช่วยให้เข้าใจง่ายขึ้น.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.