ยาดำ (๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

ยาดำ

          ยาดำ คือน้ำยางของพืชในสกุลว่านหางจระเข้ ได้จากการกรีดโคนใบตามขวาง เมื่อนำน้ำยางไปเคี่ยวจนงวดแล้วทิ้งไว้จะแข็งตัวเป็นก้อน มีสีน้ำตาลเข้ม รสขม กลิ่นไม่ชวนดม ใช้เป็นตัวยาสำหรับยาแผนโบราณของไทย

          ยาดำเป็นส่วนประกอบของยาหลายขนาน เช่น ใช้ยาดำประสมกับไพล สารส้ม เป็นต้น บดเป็นผงแล้วละลายน้ำ ใช้เป็นยาทาท้องแก้ท้องขึ้น ใช้ยาดำประสมกับแห้วหมู หอมแดงและตัวยาอื่น นำมาต้มและเคี่ยวให้งวด เป็นยาสำหรับดื่มแก้โรคผอมแห้งที่เกิดแก่เด็ก

          คำว่า ยาดำ ใช้เป็นสำนวนหมายถึงสิ่งหรือบุคคลที่ปรากฏแทรกอยู่ด้วยเสมอ เช่น ไม่ว่าในวงการใด เรื่องที่สนทนากันมักมีเรื่องการเมืองแทรกเป็นยาดำเสมอ. ในเวทีอภิปรายเรื่องเศรษฐศาสตร์ มักจะมีวิทยากรคนนี้เป็นยาดำแทรกอยู่เสมอ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

คัมภีร์ (๒) (๒๖ ธันวาคม ๒๕๕๒)

คัมภีร์ (๒)

          คำว่า คัมภีร์ นอกจากจะหมายถึงหนังสือสำคัญทางศาสนาแล้ว ยังหมายถึง ตำราวิชาการบางสาขาซึ่งถือกันว่ามีเนื้อหาลึกซึ้งและเป็นที่ยอมรับในหมู่นักวิชาการในสาขานั้น ๆ เช่น พรหมชาติเป็นชื่อคัมภีร์โหราศาสตร์ที่คนไทยรู้จักกันกว้างขวาง. อายุรเวทเป็นชื่อคัมภีร์การแพทย์เก่าแก่ของอินเดียโบราณ.

          อีกความหมายหนึ่ง หมายถึง ตำราหายากที่ทรงคุณค่าอย่างยิ่ง เช่น ชาวยุทธต่างพากันแย่งชิงให้ได้เป็นเจ้าของคัมภีร์สุดยอดวิทยายุทธ. นอกจากนี้ยังหมายถึง ตำราที่มีเนื้อหาครอบคลุมความรู้ด้านใดด้านหนึ่งอย่างลึกซึ้ง จนถือเป็นคู่มือความรู้ด้านนั้น ๆ ได้อย่างดี เช่น นวโกวาท เป็นคัมภีร์สำคัญที่พระบวชใหม่ทุกรูปต้องศึกษา. หลักภาษาไทย ของพระยาอุปกิตศิลปสาร ถือเป็นคัมภีร์ไวยากรณ์เล่มสำคัญของภาษาไทย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ดินแดน-เขตแดน (๑๐ มีนาคม ๒๕๕๓)

ดินแดน-เขตแดน

          คำว่า ดินแดน และ เขตแดน เป็นคำประสมที่มีคำว่า แดน เป็นส่วนประกอบ.  แดน หมายถึงพื้นที่หรือบริเวณที่กําหนดไว้โดยตรงหรือเป็นที่รู้กัน  ดินแดน หมายถึง พื้นที่ทั้งหมดของประเทศ เช่น กองอาสารักษาดินแดน. มาเก๊าเป็นดินแดนของจีนที่เคยอยู่ภายใต้การปกครองของโปรตุเกส.  ในยุคล่าอาณานิคมประเทศไทยต้องเสียดินแดนบางส่วนให้มหาอำนาจตะวันตก.  ดินแดนที่ไม่เป็นของประเทศใดประเทศหนึ่งเลยคือทวีปแอนตาร์กติกา

          คำว่า เขตแดน หมายถึงพื้นที่ที่กําหนดให้เป็นเส้นแบ่งเขตระหว่างสองประเทศ  เช่น หลายประเทศมีปัญหาเรื่องปักปันเขตแดนกับประเทศเพื่อนบ้าน. โดยปรกติมักจะใช้สันปันน้ำหรือร่องน้ำลึกของแม่น้ำ เป็นเขตแดนระหว่างประเทศ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.