หยักเหยา-ยักยี่ยักเหยา (๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

หยักเหยา-ยักยี่ยักเหยา

          หยักเหยา (อ่านว่า หฺยัก-เหฺยา) หมายถึง จู้จี้ รบกวน เซ้าซี้ พูดแล้วพูดอีก เช่น เลิกหยักเหยาเสียที ยายรู้แล้ว. หนูอย่ามาหยักเหยานักเลย ป้าจะทำงาน

          ยักยี่ยักเหยา  หมายถึง พูดเซ้าซี้จะเอาให้ได้ พูดแล้วพูดอีก เช่น เขาไม่ให้แล้วยังจะมายักยี่ยักเหยาอยู่ได้

          คำ หยักเหยา และ ยักยี่ยักเหยา ปัจจุบันไม่ค่อยมีผู้ใช้ มักจะใช้คำว่า เซ้าซี้ พูดซ้ำซาก จู้จี้น่ารำคาญ หรือใช้คำสแลงว่า ตื๊อ ก็ได้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

นามปากกา (๒๙ มกราคม ๒๕๕๓)

นามปากกา

          คำว่า นามปากกา เป็นคำที่แปลมาจากภาษาอังกฤษว่า pen name. นามปากกา เป็นนามแฝงแบบหนึ่งที่นักเขียนหรือนักประพันธ์ใช้แทนชื่อจริงในการแต่งหนังสือ ซึ่งส่วนมากเป็นนวนิยาย เรื่องสั้น และบทความในหนังสือพิมพ์. แต่โบราณมา กวีหรือผู้แต่งหนังสือมักใช้ชื่อจริงหรือไม่บอกชื่อเลย ไม่ได้ใช้นามปากกา  การใช้นามปากกาเพิ่งเริ่มใช้ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องจากเจ้านายและผู้มีบรรดาศักดิ์ที่ไปศึกษาในต่างประเทศ ได้อ่านนวนิยายภาษาต่างประเทศซึ่งผู้เขียนใช้นามปากกา เมื่อท่านเหล่านั้นกลับมาเมืองไทยจึงได้เขียนเรื่องลงพิมพ์เผยแพร่และนิยมใช้นามปากกาตามอย่างตะวันตกมากกว่าใช้ชื่อจริง แต่ปัจจุบันนักเขียนนิยมใช้ชื่อจริงมากกว่าใช้นามปากกา

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

จารกรรม (๑๘ มกราคม ๒๕๕๓)

จารกรรม

          คำว่า จารกรรม ประกอบด้วยคำภาษาสันสกฤต ๒ คำ คือ จาร (อ่านว่า จา-ระ) แปลว่า ผู้สอดแนม หรือการสอดแนม กับ กรรม แปลว่า การกระทำ ดังนั้น จารกรรม จึงแปลว่า การกระทำการสอดแนม

          คำว่า จารกรรม เป็นทั้งคำกริยาและคำนาม. เมื่อเป็นคำกริยา หมายความว่า สืบ ล้วงข้อมูล หรือขโมยข้อมูลที่เป็นความลับของบุคคล องค์กร หรือประเทศที่เป็นปรปักษ์หรือเป็นคู่แข่งทางการเมือง แล้วนำข้อมูลนั้นมาบอกแก่รัฐบาลประเทศของตน เช่น ในสมัยสงครามเย็นทั้งประเทศค่ายโลกเสรีและประเทศค่ายโลกคอมมิวนิสต์ต่างฝ่ายต่างก็ส่งสายลับไปจารกรรมในประเทศอีกค่ายหนึ่ง. คำว่า จารกรรม เมื่อเป็นคำนาม มีความหมายถึงการกระทำดังกล่าว เช่น ผู้สื่อข่าวกระทำจารกรรมในประเทศที่ตนทำข่าวอยู่ จึงถูกเนรเทศออกไป.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กินข้าวต้มกระโจมกลาง (๑ มีนาคม ๒๕๕๓)

กินข้าวต้มกระโจมกลาง

          กินข้าวต้มกระโจมกลาง เป็นสำนวนเปรียบการกระทำที่เร่งรีบผลีผลามโดยไม่พิจารณาให้รอบคอบเสียก่อน มักทำให้เกิดผลเสียขึ้นแก่ตนเองได้ เหมือนกับการรีบจ้วงกินข้าวต้มร้อน ๆ จากกลางชาม ข้าวต้มอาจลวกปากจนลิ้นพอง. คำว่า กระโจม ในที่นี้หมายถึง ผลีผลามโถมเข้าไป. สำนวน กินข้าวต้มกระโจมกลาง ใช้พูดเป็นข้อคิดสะกิดใจให้กระทำสิ่งใด ๆ อย่างรอบคอบ ตามขั้นตอน อย่าเร่งรีบหรือผลีผลาม เช่น  ถ้าจะซื้อที่ดินก็ต้องตรวจดูโฉนดให้ถูกต้อง อย่ากินข้าวต้มกระโจมกลาง รีบซื้อไปจะถูกหลอก.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

มหาศักราช-กนิษกศักราช (๒๒ มีนาคม ๒๕๕๓)

มหาศักราช-กนิษกศักราช

          มหาศักราชเป็นศักราชของอินเดียโบราณที่แพร่หลายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาตั้งแต่ก่อนอาณาจักรสุโขทัย. นักประวัติศาสตร์เรียกมหาศักราชอีกชื่อหนึ่งว่า กนิษกศักราช (อ่านว่า กะ-นิด-สะ-กะ-สัก-กะ-หฺราด) แปลว่า ศักราชที่ถือตามรัชสมัยแห่งพระเจ้ากนิษกะ ด้วยเหตุที่มหาศักราชเริ่มปีที่พระเจ้ากนิษกะ (อ่านว่า กะ-นิด-สะ-กะ) ปฐมกษัตริย์ของราชวงศ์กุษาณะขึ้นครองราชย์เมื่อ พ.ศ. ๖๒๑ และนับปีนี้เป็นปีมหาศักราชที่ ๑.  ราชวงศ์ศกะมีเมืองหลวงอยู่ที่นครอุชเชนี ซึ่งเป็นศูนย์กลางของศาสนาเชน ศาสนานี้แพร่มาสู่อินเดียใต้ และเมื่อชาวอินเดียใต้เดินทางมาสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก็ได้ทำให้มหาศักราชแพร่หลายในหมู่ชนชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หลายชาติ เช่น พม่า ไทใหญ่ ไทยล้านนา และไทยในสมัยสุโขทัยและอยุธยาด้วย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.