โหราศาสตร์ (๑ เมษายน ๒๕๕๓)

โหราศาสตร์

          โหราศาสตร์ มาจากคำยืมภาษาสันสกฤตว่า โหราศาสฺตฺร (อ่านว่า โห-รา-สาส-ตฺระ) มนุษย์เชื่อว่า ตำแหน่งของดวงดาวมีความเชื่อมโยงหรือสัมพันธ์กับพฤติกรรม อารมณ์ ความคิด และการตัดสินใจของมนุษย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งตำแหน่งของกลุ่มดาวจักรราศีทั้ง ๑๒ ราศี จึงได้สร้างศาสตร์แห่งการพยากรณ์ที่เรียกว่า โหราศาสตร์ ขึ้นมา. มนุษย์บนโลกจะสังเกตเห็นกลุ่มดาวจักรราศีเคลื่อนที่ไปในเวลา ๑ ชั่วโมง ได้ ๑๕ องศาของท้องฟ้า ในภาษาสันสกฤตเรียกระยะเวลา ๑ ชั่วโมงนี้ว่า โหรา. และเรียกศาสตร์พยากรณ์ชีวิตมนุษย์ที่สัมพันธ์กับจักรราศีและดวงดาวอื่น ๆ ว่า โหราศาสตร์   ซึ่งตรงกับภาษาอังกฤษว่า astrology.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ดวงตา (๑๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

ดวงตา

          คำว่า ดวงตา หมายถึง อวัยวะที่มีลักษณะกลม ๆ ใช้สำหรับมองดูสิ่งต่าง ๆ. ดวงตา เป็นคำที่มีความหมายชัดเจนกว่าคำว่า ตา และมักใช้ในภาษาเขียน เช่น เขาอุทิศดวงตาแก่สภากาชาดไทย และมักใช้เปรียบเทียบในความหมายว่าเป็นที่รัก เช่น ลูกทั้งสองเป็นดวงตาของพ่อแม่. ในความหมายนี้อาจใช้ ดวงตาดวงใจ ก็ได้.

          สำนวน ดวงตาเป็นหน้าต่างของหัวใจ หรือ นัยน์ตาเป็นหน้าต่างของหัวใจ หมายถึง ความรู้สึกรัก ชอบ ชัง โกรธ ฯลฯ ที่แสดงออกทางตา และผู้อื่นอาจรู้ได้จากการมองตาของบุคคลนั้น. ส่วนสำนวน ได้ดวงตาเห็นธรรม หมายถึง มีปัญญารู้ธรรมตามคำสอนของพระพุทธเจ้าว่า “สิ่งใดมีเกิด สิ่งนั้นย่อมมีดับไปเป็นธรรมดา”

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ดินแดน-เขตแดน (๑๐ มีนาคม ๒๕๕๓)

ดินแดน-เขตแดน

          คำว่า ดินแดน และ เขตแดน เป็นคำประสมที่มีคำว่า แดน เป็นส่วนประกอบ.  แดน หมายถึงพื้นที่หรือบริเวณที่กําหนดไว้โดยตรงหรือเป็นที่รู้กัน  ดินแดน หมายถึง พื้นที่ทั้งหมดของประเทศ เช่น กองอาสารักษาดินแดน. มาเก๊าเป็นดินแดนของจีนที่เคยอยู่ภายใต้การปกครองของโปรตุเกส.  ในยุคล่าอาณานิคมประเทศไทยต้องเสียดินแดนบางส่วนให้มหาอำนาจตะวันตก.  ดินแดนที่ไม่เป็นของประเทศใดประเทศหนึ่งเลยคือทวีปแอนตาร์กติกา

          คำว่า เขตแดน หมายถึงพื้นที่ที่กําหนดให้เป็นเส้นแบ่งเขตระหว่างสองประเทศ  เช่น หลายประเทศมีปัญหาเรื่องปักปันเขตแดนกับประเทศเพื่อนบ้าน. โดยปรกติมักจะใช้สันปันน้ำหรือร่องน้ำลึกของแม่น้ำ เป็นเขตแดนระหว่างประเทศ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.