ดวงตา (๑๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

ดวงตา

          คำว่า ดวงตา หมายถึง อวัยวะที่มีลักษณะกลม ๆ ใช้สำหรับมองดูสิ่งต่าง ๆ. ดวงตา เป็นคำที่มีความหมายชัดเจนกว่าคำว่า ตา และมักใช้ในภาษาเขียน เช่น เขาอุทิศดวงตาแก่สภากาชาดไทย และมักใช้เปรียบเทียบในความหมายว่าเป็นที่รัก เช่น ลูกทั้งสองเป็นดวงตาของพ่อแม่. ในความหมายนี้อาจใช้ ดวงตาดวงใจ ก็ได้.

          สำนวน ดวงตาเป็นหน้าต่างของหัวใจ หรือ นัยน์ตาเป็นหน้าต่างของหัวใจ หมายถึง ความรู้สึกรัก ชอบ ชัง โกรธ ฯลฯ ที่แสดงออกทางตา และผู้อื่นอาจรู้ได้จากการมองตาของบุคคลนั้น. ส่วนสำนวน ได้ดวงตาเห็นธรรม หมายถึง มีปัญญารู้ธรรมตามคำสอนของพระพุทธเจ้าว่า “สิ่งใดมีเกิด สิ่งนั้นย่อมมีดับไปเป็นธรรมดา”

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ดินแดน-เขตแดน (๑๐ มีนาคม ๒๕๕๓)

ดินแดน-เขตแดน

          คำว่า ดินแดน และ เขตแดน เป็นคำประสมที่มีคำว่า แดน เป็นส่วนประกอบ.  แดน หมายถึงพื้นที่หรือบริเวณที่กําหนดไว้โดยตรงหรือเป็นที่รู้กัน  ดินแดน หมายถึง พื้นที่ทั้งหมดของประเทศ เช่น กองอาสารักษาดินแดน. มาเก๊าเป็นดินแดนของจีนที่เคยอยู่ภายใต้การปกครองของโปรตุเกส.  ในยุคล่าอาณานิคมประเทศไทยต้องเสียดินแดนบางส่วนให้มหาอำนาจตะวันตก.  ดินแดนที่ไม่เป็นของประเทศใดประเทศหนึ่งเลยคือทวีปแอนตาร์กติกา

          คำว่า เขตแดน หมายถึงพื้นที่ที่กําหนดให้เป็นเส้นแบ่งเขตระหว่างสองประเทศ  เช่น หลายประเทศมีปัญหาเรื่องปักปันเขตแดนกับประเทศเพื่อนบ้าน. โดยปรกติมักจะใช้สันปันน้ำหรือร่องน้ำลึกของแม่น้ำ เป็นเขตแดนระหว่างประเทศ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ชายแดน (๙ มีนาคม ๒๕๕๓)

ชายแดน

          คำว่า ชายแดน เป็นคำประสมประกอบด้วยคำว่า ชาย กับคำว่า แดน. คำว่า ชาย หมายถึง ส่วนริม  ปลาย  หรือที่สิ้นสุดของสิ่งของ  เช่น  ชายผ้า ชายป่า  กับคำว่า แดน  ซึ่งหมายถึงพื้นที่หรือบริเวณที่กําหนดไว้โดยตรงหรือเป็นที่รู้กัน  เช่น  แดนเสือ   แดนผู้ร้าย  แดนอันตราย  แดนสวรรค์   คำว่า ชายแดน หมายถึง พื้นที่ต่อเนื่องกับเส้นแบ่งเขตระหว่างประเทศ เป็นบริเวณที่เป็นที่สิ้นสุดของประเทศหนึ่งต่อกับแผ่นดินของอีกประเทศหนึ่ง เช่น  รัฐบาลกำลังเฝ้าระวังสถานการณ์ชายแดนไทยที่ติดกับประเทศกัมพูชา.  ความขัดแย้งกับประเทศเพื่อนบ้านไม่มีผลต่อการค้าชายแดน.  ตำรวจตระเวนชายแดนต้องใช้ชีวิตที่ลำบากและเสี่ยงอันตราย.  ปัญหาชายแดนมีหลายอย่าง โดยเฉพาะเรื่องการปักปันเขตแดน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.