ใย-เยื่อ (๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

ใย-เยื่อ

          คำว่า ใย หมายถึง สิ่งที่เป็นเส้นเล็ก ๆ บาง ๆ เช่น ใยบัว ใยแมงมุม ตัวอย่างถ้อยคำที่มักได้ยินเสมอว่า ตัดบัวก็ยังเหลือใย. ใยอาหาร คือ เส้นใยที่อยู่ในผักผลไม้ ซึ่งมักย่อยไม่ได้ เราจึงกินผักผลไม้เพื่อให้มีกากใยช่วยขับถ่ายของเสียออกจากร่างกายได้สะดวก

          ส่วนคำว่า เยื่อ หมายถึงสิ่งที่เป็นแผ่นบาง ๆ อยู่ตามผิวของสิ่งต่าง ๆ เช่น เยื่อหัวหอมคือผิวบาง ๆ ใสที่หุ้มกลีบหัวหอมแต่ละชั้น. เยื่อไม้ไผ่คือผิวบาง ๆ ที่อยู่ภายในกระบอกไม้ไผ่ ซึ่งจะเห็นได้ชัดเมื่อแกะข้าวหลามออกจากกระบอก เยื่อไม้ไผ่จะหุ้มข้าวเหนียวไว้

          เยื่อ กับ ใย แม้จะมีลักษณะบางใสเหมือนกัน แต่เยื่อมีลักษณะเป็นแผ่น ใยมีลักษณะเป็นเส้น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

สายรก-สายสะดือ (๒๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

สายรก-สายสะดือ

          สายรก และ สายสะดือ เป็นสิ่งเดียวกัน เป็นสายที่ต่อจากสะดือของเด็กในครรภ์มารดาไปยังรกที่ติดอยู่กับผนังด้านในของมดลูก.  ในสายรกหรือสายสะดือมีหลอดเลือดแดง ๒ หลอด และหลอดเลือดดำ ๑ หลอด. หลอดเลือดแดงทำหน้าที่นำเลือดที่มีออกซิเจนต่ำ คาร์บอนไดออกไซด์ และของเสียของลูก ไปสู่รกแล้วรับออกซิเจนและอาหารจากผนังมดลูกของแม่ แล้วส่งต่อไปยังหลอดเลือดดำเพื่อนำออกซิเจนและอาหารไปให้ลูก

          เมื่อเด็กคลอดออกมาจะเริ่มหายใจและร้องไห้ แพทย์หรือหมอตำแยจะผูกสายรกหรือสายสะดือชิดกับสะดือเด็กแล้วตัดสายนี้ให้เหลือยาวจากสะดือประมาณ ๑ นิ้ว ส่วนที่ติดกับสะดือมักเรียกว่า สายสะดือ. ส่วนที่ติดกับรก มักเรียกว่า สายรก.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

จุลศักราช (๑๗ มีนาคม ๒๕๕๓)

จุลศักราช

          จุลศักราช (อ่านว่า จุน-ละ-สัก-กะ-หฺราด) แปลว่า ศักราชน้อย คู่กับ มหาศักราช ซึ่งแปลว่า ศักราชใหญ่

          จุลศักราช เป็นศักราชประจำชาติของพม่า เริ่มใช้ในสมัยอาณาจักรพุกาม ตำนานที่มาของจุลศักราชฝ่ายพม่าและฝ่ายล้านนาว่าไว้ต่างกัน แต่ให้ข้อมูลตรงกันว่า จุลศักราชตั้งขึ้นเมื่อพระพุทธเจ้าปรินิพพานล่วงไปแล้ว ๑๑๘๑ ปี ดังนั้น จุลศักราชที่ ๑ จึงตรงกับ พ.ศ. ๑๑๘๑. เอกสารโบราณของไทยเริ่มใช้จุลศักราชหลังสมัยที่กรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่าครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. ๒๑๑๒. จุลศักราชนิยมใช้ในการคำนวณทางโหราศาสตร์และใช้คู่กับปีนักษัตร.


ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เทศกาลตรุษจีน (๑๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

เทศกาลตรุษจีน

          เทศกาลตรุษจีนหรือเทศกาลขึ้นปีใหม่ของจีน ปัจจุบันนิยมกันว่ามี ๓ วัน คือ วันจ่าย วันไหว้ และวันถือ

          วันจ่าย เป็นวันที่ลูกหลานชาวจีนออกซื้อของไหว้ ทั้งคาวหวานและเครื่องดื่ม เช่น เป็ด ไก่ ขนมเข่ง  ขนมเทียน ผลไม้ต่าง ๆ มีส้มเป็นอาทิ เหล้าชนิดต่าง ๆ เช่นเหล้าขาว ชาจีน กระดาษเงิน กระดาษทอง

          วันไหว้ เป็นวันที่ทำพิธีไหว้เจ้าที่ ไหว้บรรพบุรุษ บางบ้านอาจไหว้ผีไม่มีญาติด้วย

          วันถือ เป็นวันเริ่มแรกของปีใหม่ จึงเริ่มด้วยสิ่งที่เป็นมงคล ทุกคนจะพูดหรือทำแต่สิ่งที่ดี เมื่อพบกันก็มักจะอวยพรกันด้วยคำว่า “ซิงเจียหยู่อี่ ซิงนี้ฮ้วกไช้” และผู้ใหญ่จะมอบเงินที่บรรจุในซองสีแดงแก่ลูกหลานเพื่อเป็นขวัญและสิริมงคล วันนี้ชาวจีนจะไม่ทำงาน ไม่ทำสิ่งที่เหนื่อยยาก เพื่อให้เป็นเคล็ดว่าได้เริ่มปีใหม่ที่สุขสบาย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

แฮ่กึ๊น (๗ เมษายน ๒๕๕๓)

แฮ่กึ๊น

          แฮ่กึ๊น มาจากภาษาจีนแต้จิ๋วว่า แห่กึ๊ง คำว่า แห่ หรือ แฮ้ แปลว่า กุ้ง ส่วนคำว่า กึ๊ง แปลว่า ม้วนกระดาษ แห่กึ๊ง จึงมีความหมายตามตัวอักษรว่า ม้วนกระดาษที่ทำจากกุ้ง

          แฮ่กึ๊น เป็นชื่ออาหารของชาวจีนแต้จิ๋ว มีลักษณะคล้ายทอดมัน ทำจากเนื้อกุ้งนวดกับแป้งสาลีผสมกับไข่จนเหนียว ปรุงรสด้วยเกลือ น้ำตาล และพริกไทย เดิมใช้เนื้อกุ้งที่นวดแล้วมาคลึงเป็นแผ่นบางแล้วม้วนให้มีลักษณะอย่างกระดาษหรือคัมภีร์จีน นำไปนึ่งแล้วทอด กินกับน้ำจิ้มบ๊วย แฮ่กึ๊นสมัยใหม่ไม่ทำเป็นรูปม้วน แต่นิยมทำเป็นท่อนยาวกลมห่อด้วยฟองเต้าหู้แล้วตัดเฉียงก่อนนำไปทอด

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.