พันธบัตร (๒๗ มีนาคม ๒๕๕๓)

พันธบัตร

          คำว่า พันธบัตร ประกอบด้วยคำว่า พันธ (อ่านว่า พัน-ทะ) หมายถึง ผูก  มัด  ผูกพัน  และ บัตร หมายถึง แผ่น ใบ. พันธบัตร ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า bond หมายถึง เอกสารหลักทรัพย์ หรือ ตราสารทางการเงินที่ออกโดยรัฐบาล  รัฐวิสาหกิจ และ สถาบันการเงินที่ตั้งขึ้นอย่างถูกต้องตามกฎหมาย   จุดประสงค์ในการออกพันธบัตรก็เพื่อระดมเงินทุนจากนักลงทุนและประชาชนทั่วไป โดยถือว่าผู้ออกพันธบัตรซึ่งมีฐานะเป็นลูกหนี้ มีภาระผูกพันในการจ่ายคืนหนี้ให้แก่ผู้ถือพันธบัตรซึ่งเป็นเจ้าหนี้ โดยที่จำนวนเงินที่ต้องจ่ายคืน ระยะเวลา และ อัตราผลตอบแทนขึ้นอยู่กับสัญญาที่กำหนดไว้   เช่น  รัฐบาลออกพันธบัตรเพื่อระดมทุนไปใช้ในโครงการต่าง ๆ.  ในยุคที่ดอกเบี้ยเงินฝากมีอัตราต่ำ ประชาชนมักหันไปซื้อพันธบัตรเพราะได้ดอกเบี้ยสูงกว่า.  มีรัฐวิสาหกิจหลายแห่งเสนอขายพันธบัตรให้ประชาชนทั่วไป.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ครูใหญ่-อาจารย์ใหญ่ (๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

ครูใหญ่-อาจารย์ใหญ่

          ครูใหญ่ เป็นคำเรียกหัวหน้าผู้บริหารสถานศึกษาในระดับอนุบาลถึงระดับมัธยมศึกษาขนาดเล็ก. อาจารย์ใหญ่ หรือผู้อำนวยการ ใช้เรียกหัวหน้าผู้บริหารสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษาขนาดใหญ่. แต่ปัจจุบันมักใช้คำว่า อาจารย์ใหญ่ แทน ครูใหญ่ ทั้งหมด

          ในการศึกษาด้านการแพทย์. ครูใหญ่ ใช้เรียกศพที่ดองด้วยน้ำยาเคมีไม่ให้เน่าเปื่อย เพื่อให้นักศึกษาได้ศึกษารายละเอียดของอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกาย. คนที่อุทิศร่างกายให้นักศึกษาได้เรียน เป็นผู้ที่มีคุณต่อวิชาการแพทย์ จึงเป็นที่เคารพของนักศึกษา และถือว่าเป็นครูผู้ยิ่งใหญ่. คำว่า ครูใหญ่ ภายหลังหลายสถาบันเปลี่ยนไปเรียกว่า อาจารย์ใหญ่.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

มหาศักราช (๑๖ มีนาคม ๒๕๕๓)

มหาศักราช

          มหาศักราช แปลว่า ศักราชใหญ่

          มหาศักราช เป็นศักราชแบบอินเดียโบราณ พระเจ้าศาลิวาหนะ (อ่าน สา-ลิ-วา-หะ-นะ) แห่งราชวงศ์ศกะเป็นผู้คิดขึ้น ราชวงศ์ศกะครองอำนาจเหนืออินเดียเหนือและตะวันตกต่อจากราชวงศ์กุษาณะ ระบบมหาศักราชนั้นนับปีที่พระเจ้ากนิษกะ (อ่านว่า กะ-นิด-สะ-กะ) ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์กุษาณะขึ้นครองราชบัลลังก์เป็นปีศกะที่ ๑ หรือปีมหาศักราชที่ ๑ ตรงกับปี พ.ศ. ๖๒๑ ในพม่าและล้านนามีตำนานเล่ากำเนิดของมหาศักราชผิดกับข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ที่เล่ามาข้างต้นนี้ แต่คำนวณปีที่นับมหาศักราชไว้ตรงกัน มหาศักราชเป็นศักราชที่นิยมใช้ในจารึกรุ่นแรกๆ ของอาณาจักรสุโขทัยต่อมาจนถึงสมัยอยุธยาตอนต้น.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ตรุษจีน (๑๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

ตรุษจีน

          ตรุษจีน เป็นวันขึ้นปีใหม่ของชาวจีน ตรงกับวันที่ ๑ เดือน ๑ ของจีนตามวันทางจันทรคติ ชาวจีนถือว่าเทศกาลตรุษจีนเป็นเทศกาลรื่นเริงที่จะพูดและทำแต่สิ่งที่เป็นมงคล ได้แก่ ไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ ไหว้บรรพบุรุษ เลี้ยงสังสรรค์ในครอบครัว และพักผ่อนหลังจากทำงานมาอย่างหนักมาตลอดปี มักกล่าวอวยพรกันด้วยคำว่า “ซิงเจียหยู่อี่ ซิงนี้ฮ้วกไช้” แปลตรงตัวว่า เดือนใหม่มีสุข ปีใหม่เจริญรุ่งเรือง หมายความว่า ปีใหม่ขอให้มีความสุขความรุ่งเรือง. ชาวจีนจะเขียนคำอวยพรนี้ในกระดาษสีแดงซึ่งเป็นสีมงคล ติดไว้ที่หน้าบ้าน และนิยมให้ส้มที่มีเปลือกสีเหลืองทองแก่กัน เป็นสัญลักษณ์ว่าให้สิ่งที่มีค่าและเป็นมงคลแก่บุคคลที่นับถือ. ปัจจุบันเทศกาลตรุษจีนจะมี ๓ วัน เรียกตามลำดับว่า วันจ่าย วันไหว้ และวันถือซึ่งเป็นวันตรุษ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ยักกระสาย (๕ มีนาคม ๒๕๕๓)

ยักกระสาย

          คำว่า ยักกระสาย  ยัก แปลว่า ย้าย เปลี่ยน. กระสาย หมายถึง ของเหลวที่ใช้แทรกยาใช้กับยาแพทย์แผนไทย. ยักกระสาย หมายความว่า เปลี่ยนน้ำกระสายยาเมื่อยาไทยที่ใช้เดิมไม่ได้ผล หรือเปลี่ยนน้ำกระสายยาเพื่อใช้รักษาให้ถูกโรค. โดยปริยายหมายความว่า เปลี่ยนไปใช้อย่างอื่นหรือวิธีอื่น เช่น คนที่มีไขมันในเลือดสูง ไม่ควรกินอาหารที่ทำด้วยกะทิ ถ้าอยากจะกินแกงเขียวหวานก็ลองยักกระสายใช้นมพร่องไขมันแทนกะทิได้. งบประมาณที่ได้มานี้สำหรับใช้พิมพ์หนังสือแจก อย่ายักกระสายไปทำอย่างอื่น. เธอชอบกินไข่มาก วันหนึ่งต้ม วันหนึ่งทอด บางทีก็ทำไข่ตุ๋น ไข่พะโล้ ยักกระสายไปเรื่อย ๆ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อาจารย์ (๒๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

อาจารย์

          อาจารย์ มาจากคำ ภาษาสันสกฤตว่า อาจารฺย (อ่านว่า อา-จา-รยะ) แปลว่า ผู้มีความประพฤติเป็นแบบอย่าง ผู้สั่งสอน ผู้แนะนำ

          อาจารย์ เป็นคำที่ใช้นำหน้าชื่อบุคคลเพื่อแสดงความยกย่องว่ามีความรู้ทางใดทางหนึ่ง. คำว่า อาจารย์ ใช้เป็นคำเรียกพระภิกษุอาวุโสที่เทศน์และสั่งสอนประชาชนทั่วไป รวมทั้งพระภิกษุที่สอนความรู้ทั่วไปและการปฏิบัติธรรมให้แก่พระภิกษุสามเณรด้วย. เดิมคำว่า อาจารย์ ใช้เป็นคำเรียกผู้บรรยายวิชาความรู้ต่าง ๆ ในมหาวิทยาลัย ต่อมาเรียกผู้ที่มีวุฒิการศึกษาระดับปริญญาซึ่งสอนในโรงเรียนต่าง ๆ ด้วย.  เนื่องจากคำว่า อาจารย์ เป็นคำยกย่องครูผู้ให้ความรู้ ในสังคมจึงเรียกผู้สอนวิชาชีพต่าง ๆ ว่า อาจารย์ ด้วย เช่น อาจารย์สอนตัดเสื้อ  อาจารย์สอนดัดผม.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

โจรกรรม (๕ เมษายน ๒๕๕๓)

โจรกรรม

          โจรกรรม (อ่านว่า โจ-ระ-กำ) หมายถึงวิธีการที่ผู้ร้ายใช้ในการเอาทรัพย์ของผู้อื่นมาเป็นของตน เช่น  ผู้ร้ายเข้าไปโจรกรรมเครื่องเพชรในบ้านเศรษฐี. ผู้ร้ายกลุ่มหนึ่งเข้าไปโจรกรรมอาวุธสงคราม.

          วิธีการโจรกรรมทำได้หลายลักษณะ เช่น ขโมย  ฉกชิง  ปล้น ยักยอก. ขโมย  คือลอบเอาสิ่งของของผู้อื่นมาโดยเจ้าของไม่ได้ให้. ฉกชิง  หมายถึงฉวยหรือชิงเอาโดยเร็ว  แย่งชิงเอาไปซึ่งหน้า.  ปล้น  คือผู้ร้ายหลายคนใช้กำลังแย่งชิงทรัพย์.  ยักยอก หมายถึง ลอบเอาทรัพย์ของหลวงหรือของบริษัทที่อยู่ในความดูแลของตนไป

          ปัจจุบันคำว่า ทรัพย์ ไม่ได้หมายถึงเฉพาะเงินทอง แต่หมายถึงสิ่งอื่นที่มีค่าด้วย เช่น ข้อมูล ความลับ ทรัพย์สินทางปัญญา.  คำว่า โจรกรรม จึงใช้กับสิ่งเหล่านี้ด้วย เช่น  อาชญากรทางคอมพิวเตอร์โจรกรรมข้อมูลของบริษัทคู่แข่ง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.