กระสาย-ยักกระสาย (๔ มีนาคม ๒๕๕๓)

กระสาย-ยักกระสาย

          คำว่า กระสาย ในตำรับแพทย์ไทยแผนโบราณ หมายถึงเครื่องแทรกยาซึ่งใช้เพิ่มลงในเครื่องยาที่ปรุงแล้ว เพื่อเพิ่มฤทธิ์ยาให้มีสรรพคุณยาสูงขึ้น ส่วนใหญ่จะเป็นน้ำ จึงเรียกว่า น้ำกระสาย หรือ น้ำกระสายยา   อาจเป็นน้ำเปล่าต้มสุก น้ำผึ้ง น้ำมะนาว น้ำสุรา น้ำชะเอมต้ม น้ำรากถั่วพูต้ม น้ำผลยอต้มน้ำเปลือกมะรุมต้ม เป็นต้น  เครื่องยาชนิดเดียวกันเมื่อเปลี่ยนน้ำกระสายยาก็จะใช้รักษาโรคได้ต่างกัน เช่น ยาขนานเดียวกันเมื่อใช้กระวาน กานพลู อบเชย เป็นต้น บดเป็นผง แล้วใช้น้ำผลยอต้มสุกเป็นน้ำกระสายยา จะใช้แก้อาเจียน แต่ถ้าใช้น้ำรากถั่วพูต้มเป็นน้ำกระสายยา จะใช้แก้อาการอ่อนเพลีย และถ้าใช้น้ำชะเอมต้มเป็นน้ำกระสายยา จะใช้แก้อาการเซื่องซึม. เมื่อใช้ยากับน้ำกระสายอย่างหนึ่งแล้วโรคไม่ทุเลา หมอก็จะเปลี่ยนน้ำกระสายยา จึงเป็นที่มาของสำนวนว่า ยักกระสาย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ศาสนา (๒๕ มีนาคม ๒๕๕๓)

ศาสนา

          ศาสนา มาจากภาษาสันสกฤตว่า ศาสน (อ่านว่า สา-สะ-นะ) แปลว่า คำสั่ง คำสอน คำสั่งสอน

          ในภาษาไทย ศาสนา เดิมมีความหมายเหมือนภาษาสันสกฤต คือหมายถึง คำสั่งสอน เช่น ศาสนาของพระสมณโคดมพุทธเจ้า ศาสนาของพระเยซูคริสต์ ต่อมา คำว่า ศาสนา ใช้เป็นศัพท์บัญญัติแทนคำภาษาอังกฤษว่า religion เช่น คนไทยส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธแบบเถรวาท. ชินโตเป็นศาสนาดั้งเดิมของญี่ปุ่น. ชาวกรีกโบราณนับถือศาสนาที่มีเทพเจ้าหลายองค์

          ปัจจุบัน ศาสนาหมายถึง ระบบความเชื่อของมนุษย์อันมีหลัก คือแสดงกําเนิดและความสิ้นสุดของโลกเป็นต้น แสดงหลักธรรมเกี่ยวกับบุญบาปหรือการทำความดี งดเว้นสิ่งที่ไม่ควรทำ พร้อมทั้งมีพิธีกรรมที่กระทําตามความเห็นหรือตามคําสั่งสอนในความเชื่อนั้น ๆ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

หนทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน (๓ เมษายน ๒๕๕๓)

หนทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน

          หนทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน เป็นสำนวนที่แปลมาจากสำนวนจีน. เดิมมีความหมายตามตัวอักษรว่า หนทางไกลทำให้รู้กำลังของม้า วันเวลาที่ยาวนานทำให้รู้จิตใจคน บางทีก็ใช้ว่า หนทางไกลทำให้รู้กำลังของม้า เรื่องราวที่ผ่านมานานทำให้รู้จิตใจคน

          หนทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน มีความหมายว่า บุคคลที่เรารู้จักหรือคบหาด้วยนั้น ยากนักที่จะรู้ว่าจริง ๆ แล้วเขาเป็นคนเช่นไร เราอาจได้ยินจากคนอื่นว่าเขาเป็นคนดีหรือไม่ดี แต่ในความเป็นจริง เขาอาจเป็นตรงกันข้ามกับคำล่ำลือของผู้คนในสังคม กาลเวลาจะเป็นเครื่องพิสูจน์ให้เราประจักษ์ว่า บุคคลนั้นเป็นคนเช่นไร เช่น เขาได้ตำแหน่งผู้จัดการต่อจากบิดา ใคร ๆ จึงพากันตั้งข้อรังเกียจ แต่หนทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน  ๕ ปีผ่านไป เขาได้ทำให้ทุกคนยอมรับว่าเขามีฝีมือบริหารอย่างแท้จริง.

          บางทีก็ตัดใช้แต่เพียงท่อนแรกว่า หนทางพิสูจน์ม้า หรือใช้แต่เพียงท่อนหลังว่า กาลเวลาพิสูจน์คน ก็ได้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.