สายรก-สายสะดือ (๒๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

สายรก-สายสะดือ

          สายรก และ สายสะดือ เป็นสิ่งเดียวกัน เป็นสายที่ต่อจากสะดือของเด็กในครรภ์มารดาไปยังรกที่ติดอยู่กับผนังด้านในของมดลูก.  ในสายรกหรือสายสะดือมีหลอดเลือดแดง ๒ หลอด และหลอดเลือดดำ ๑ หลอด. หลอดเลือดแดงทำหน้าที่นำเลือดที่มีออกซิเจนต่ำ คาร์บอนไดออกไซด์ และของเสียของลูก ไปสู่รกแล้วรับออกซิเจนและอาหารจากผนังมดลูกของแม่ แล้วส่งต่อไปยังหลอดเลือดดำเพื่อนำออกซิเจนและอาหารไปให้ลูก

          เมื่อเด็กคลอดออกมาจะเริ่มหายใจและร้องไห้ แพทย์หรือหมอตำแยจะผูกสายรกหรือสายสะดือชิดกับสะดือเด็กแล้วตัดสายนี้ให้เหลือยาวจากสะดือประมาณ ๑ นิ้ว ส่วนที่ติดกับสะดือมักเรียกว่า สายสะดือ. ส่วนที่ติดกับรก มักเรียกว่า สายรก.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

จุลศักราช (๑๗ มีนาคม ๒๕๕๓)

จุลศักราช

          จุลศักราช (อ่านว่า จุน-ละ-สัก-กะ-หฺราด) แปลว่า ศักราชน้อย คู่กับ มหาศักราช ซึ่งแปลว่า ศักราชใหญ่

          จุลศักราช เป็นศักราชประจำชาติของพม่า เริ่มใช้ในสมัยอาณาจักรพุกาม ตำนานที่มาของจุลศักราชฝ่ายพม่าและฝ่ายล้านนาว่าไว้ต่างกัน แต่ให้ข้อมูลตรงกันว่า จุลศักราชตั้งขึ้นเมื่อพระพุทธเจ้าปรินิพพานล่วงไปแล้ว ๑๑๘๑ ปี ดังนั้น จุลศักราชที่ ๑ จึงตรงกับ พ.ศ. ๑๑๘๑. เอกสารโบราณของไทยเริ่มใช้จุลศักราชหลังสมัยที่กรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่าครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. ๒๑๑๒. จุลศักราชนิยมใช้ในการคำนวณทางโหราศาสตร์และใช้คู่กับปีนักษัตร.


ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เทศกาลตรุษจีน (๑๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

เทศกาลตรุษจีน

          เทศกาลตรุษจีนหรือเทศกาลขึ้นปีใหม่ของจีน ปัจจุบันนิยมกันว่ามี ๓ วัน คือ วันจ่าย วันไหว้ และวันถือ

          วันจ่าย เป็นวันที่ลูกหลานชาวจีนออกซื้อของไหว้ ทั้งคาวหวานและเครื่องดื่ม เช่น เป็ด ไก่ ขนมเข่ง  ขนมเทียน ผลไม้ต่าง ๆ มีส้มเป็นอาทิ เหล้าชนิดต่าง ๆ เช่นเหล้าขาว ชาจีน กระดาษเงิน กระดาษทอง

          วันไหว้ เป็นวันที่ทำพิธีไหว้เจ้าที่ ไหว้บรรพบุรุษ บางบ้านอาจไหว้ผีไม่มีญาติด้วย

          วันถือ เป็นวันเริ่มแรกของปีใหม่ จึงเริ่มด้วยสิ่งที่เป็นมงคล ทุกคนจะพูดหรือทำแต่สิ่งที่ดี เมื่อพบกันก็มักจะอวยพรกันด้วยคำว่า “ซิงเจียหยู่อี่ ซิงนี้ฮ้วกไช้” และผู้ใหญ่จะมอบเงินที่บรรจุในซองสีแดงแก่ลูกหลานเพื่อเป็นขวัญและสิริมงคล วันนี้ชาวจีนจะไม่ทำงาน ไม่ทำสิ่งที่เหนื่อยยาก เพื่อให้เป็นเคล็ดว่าได้เริ่มปีใหม่ที่สุขสบาย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

แฮ่กึ๊น (๗ เมษายน ๒๕๕๓)

แฮ่กึ๊น

          แฮ่กึ๊น มาจากภาษาจีนแต้จิ๋วว่า แห่กึ๊ง คำว่า แห่ หรือ แฮ้ แปลว่า กุ้ง ส่วนคำว่า กึ๊ง แปลว่า ม้วนกระดาษ แห่กึ๊ง จึงมีความหมายตามตัวอักษรว่า ม้วนกระดาษที่ทำจากกุ้ง

          แฮ่กึ๊น เป็นชื่ออาหารของชาวจีนแต้จิ๋ว มีลักษณะคล้ายทอดมัน ทำจากเนื้อกุ้งนวดกับแป้งสาลีผสมกับไข่จนเหนียว ปรุงรสด้วยเกลือ น้ำตาล และพริกไทย เดิมใช้เนื้อกุ้งที่นวดแล้วมาคลึงเป็นแผ่นบางแล้วม้วนให้มีลักษณะอย่างกระดาษหรือคัมภีร์จีน นำไปนึ่งแล้วทอด กินกับน้ำจิ้มบ๊วย แฮ่กึ๊นสมัยใหม่ไม่ทำเป็นรูปม้วน แต่นิยมทำเป็นท่อนยาวกลมห่อด้วยฟองเต้าหู้แล้วตัดเฉียงก่อนนำไปทอด

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

พันธบัตร (๒๗ มีนาคม ๒๕๕๓)

พันธบัตร

          คำว่า พันธบัตร ประกอบด้วยคำว่า พันธ (อ่านว่า พัน-ทะ) หมายถึง ผูก  มัด  ผูกพัน  และ บัตร หมายถึง แผ่น ใบ. พันธบัตร ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า bond หมายถึง เอกสารหลักทรัพย์ หรือ ตราสารทางการเงินที่ออกโดยรัฐบาล  รัฐวิสาหกิจ และ สถาบันการเงินที่ตั้งขึ้นอย่างถูกต้องตามกฎหมาย   จุดประสงค์ในการออกพันธบัตรก็เพื่อระดมเงินทุนจากนักลงทุนและประชาชนทั่วไป โดยถือว่าผู้ออกพันธบัตรซึ่งมีฐานะเป็นลูกหนี้ มีภาระผูกพันในการจ่ายคืนหนี้ให้แก่ผู้ถือพันธบัตรซึ่งเป็นเจ้าหนี้ โดยที่จำนวนเงินที่ต้องจ่ายคืน ระยะเวลา และ อัตราผลตอบแทนขึ้นอยู่กับสัญญาที่กำหนดไว้   เช่น  รัฐบาลออกพันธบัตรเพื่อระดมทุนไปใช้ในโครงการต่าง ๆ.  ในยุคที่ดอกเบี้ยเงินฝากมีอัตราต่ำ ประชาชนมักหันไปซื้อพันธบัตรเพราะได้ดอกเบี้ยสูงกว่า.  มีรัฐวิสาหกิจหลายแห่งเสนอขายพันธบัตรให้ประชาชนทั่วไป.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ครูใหญ่-อาจารย์ใหญ่ (๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

ครูใหญ่-อาจารย์ใหญ่

          ครูใหญ่ เป็นคำเรียกหัวหน้าผู้บริหารสถานศึกษาในระดับอนุบาลถึงระดับมัธยมศึกษาขนาดเล็ก. อาจารย์ใหญ่ หรือผู้อำนวยการ ใช้เรียกหัวหน้าผู้บริหารสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษาขนาดใหญ่. แต่ปัจจุบันมักใช้คำว่า อาจารย์ใหญ่ แทน ครูใหญ่ ทั้งหมด

          ในการศึกษาด้านการแพทย์. ครูใหญ่ ใช้เรียกศพที่ดองด้วยน้ำยาเคมีไม่ให้เน่าเปื่อย เพื่อให้นักศึกษาได้ศึกษารายละเอียดของอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกาย. คนที่อุทิศร่างกายให้นักศึกษาได้เรียน เป็นผู้ที่มีคุณต่อวิชาการแพทย์ จึงเป็นที่เคารพของนักศึกษา และถือว่าเป็นครูผู้ยิ่งใหญ่. คำว่า ครูใหญ่ ภายหลังหลายสถาบันเปลี่ยนไปเรียกว่า อาจารย์ใหญ่.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

มหาศักราช (๑๖ มีนาคม ๒๕๕๓)

มหาศักราช

          มหาศักราช แปลว่า ศักราชใหญ่

          มหาศักราช เป็นศักราชแบบอินเดียโบราณ พระเจ้าศาลิวาหนะ (อ่าน สา-ลิ-วา-หะ-นะ) แห่งราชวงศ์ศกะเป็นผู้คิดขึ้น ราชวงศ์ศกะครองอำนาจเหนืออินเดียเหนือและตะวันตกต่อจากราชวงศ์กุษาณะ ระบบมหาศักราชนั้นนับปีที่พระเจ้ากนิษกะ (อ่านว่า กะ-นิด-สะ-กะ) ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์กุษาณะขึ้นครองราชบัลลังก์เป็นปีศกะที่ ๑ หรือปีมหาศักราชที่ ๑ ตรงกับปี พ.ศ. ๖๒๑ ในพม่าและล้านนามีตำนานเล่ากำเนิดของมหาศักราชผิดกับข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ที่เล่ามาข้างต้นนี้ แต่คำนวณปีที่นับมหาศักราชไว้ตรงกัน มหาศักราชเป็นศักราชที่นิยมใช้ในจารึกรุ่นแรกๆ ของอาณาจักรสุโขทัยต่อมาจนถึงสมัยอยุธยาตอนต้น.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.