สองมาตรฐาน (๒๔ มิถุนายน ๒๕๕๓)

สองมาตรฐาน

          คำว่า มาตรฐาน หมายถึงเกณฑ์หรือระดับที่กำหนดสำหรับเทียบ  เพื่อรับรองคุณภาพ  ปริมาณ หรือรูปร่างลักษณะ เป็นต้น ว่าดีหรือเป็นที่ยอมรับ

          คำว่า สองมาตรฐาน ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า double standard  หมายถึง การใช้กฎเกณฑ์ปฏิบัติต่อบุคคลหรือกลุ่มบุคคล ๒ กลุ่มที่แตกต่างกัน ทั้ง ๆ ที่ต้องใช้กฎเกณฑ์ปฏิบัติเดียวกัน เช่น ในสมัยก่อนประเทศสหรัฐอเมริกาใช้สองมาตรฐานในการรับคนผิวขาวกับคนผิวดำเข้าทำงาน.    มหาวิทยาลัยบางแห่งใช้สองมาตรฐานในการรับนิสิตนักศึกษาเพศชายและเพศหญิง.

          เนื่องจากคำว่า สองมาตรฐาน มีความหมายเกี่ยวพันกับเรื่อง ความลำเอียง ความไม่ยุติธรรม  จึงมีผู้เข้าใจความหมายของคำนี้ผิดไป  โดยนำไปใช้ในความหมายว่า ไม่ยุติธรรม หรือ ไม่สม่ำเสมอ เช่น ในกรณีที่พ่อแม่ห้ามลูกผู้หญิงไม่ให้เที่ยวดึก ๆ แต่ไม่ห้ามลูกผู้ชายนั้น ไม่ใช่สองมาตรฐาน เพราะเป็นคนละสถานภาพ และมีความแตกต่างในเรื่องประเพณีและความเสี่ยงภัย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ธนาคาร (๔ กรกฎาคม ๒๕๕๓)

ธนาคาร

          คำว่า ธนาคาร มาจากคำว่า ธน (อ่านว่า ทะ -นะ) ซึ่งแปลว่า เงิน ทรัพย์สินเงินทอง กับคำว่า อาคาร. ธนาคาร จึงแปลว่า อาคารที่ทำกิจการเกี่ยวกับการเงิน หมายถึง นิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมาย ซึ่งประกอบธุรกิจเกี่ยวกับการเงิน เช่น รับฝากเงิน ให้กู้เงิน ให้สินเชื่อ. ธนาคารมีสำนักงานใหญ่และมีสาขา. ปัจจุบันคำว่า ธนาคาร มีผู้ใช้ความหมายขยายออกไป หมายถึง สถานที่เก็บรักษาสิ่งของหรือสัตว์ต่าง ๆ เพื่อให้บุคคลขอไปใช้เมื่อเกิดความต้องการ เช่น ธนาคารเลือด เป็นที่รวมเลือดซึ่งมีผู้บริจาคไว้สำหรับผู้ที่ต้องการใช้ด่วน. ธนาคารโคกระบือ เป็นหน่วยงานที่รับบริจาคโคกระบือและให้เกษตรกรยืมโคกระบือไปทำงานคล้ายกับการฝากเงินและกู้ยืมเงินจากธนาคาร. ธนาคารสมอง เป็นที่รวบรวมผู้มีความรู้ความสามารถ ซึ่งมักจะเป็นผู้เกษียณอายุราชการแล้ว มาร่วมกันคิดเพื่อแก้ปัญหาให้แก่ประเทศชาติ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๔ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เยียวยา (๒๓ มิถุนายน ๒๕๕๓)

เยียวยา

          คำว่า ยา หมายถึง สิ่งที่ใช้รักษาโรค. เมื่อใช้เป็นคำกริยาหมายถึง ทำให้หายรั่ว เช่น ยาเรือ ทำให้หายหิว เช่น ยาไส้ หมายถึง รักษาให้หายจากโรค ยา ในความหมายนี้มีในภาษาไทดำและในไทถิ่นอื่น ส่วนในภาษาไทยคงมีแต่ในวรรณคดีและในคำว่า เยียวยา ซึ่งหมายถึง รักษาผู้ป่วยให้หายจากโรค   บำบัดโรคให้หายหรือลดลง เช่น เขาป่วยหนักจนหมอไม่สามารถเยียวยาได้.   มะเร็งระยะสุดท้ายมักจะรักษาให้หายไม่ได้แต่พอจะเยียวยาให้บรรเทาอาการลงได้บ้าง. ความหมายของคำว่า เยียวยา ต่อมาได้ขยายกว้างขึ้น   หมายถึง แก้ไข  บำบัด  หรือฟื้นฟูสภาพเลวร้ายที่เกิดขึ้นในที่ใดก็ตามให้ดีขึ้น  เช่น  ปัญหาโลกร้อนต้องอาศัยทุกประเทศช่วยกันเยียวยา.  คนกรุงเทพฯ ขณะนี้จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องได้รับการฟื้นฟูเยียวยาจิตใจ.  รัฐบาลเร่งเยียวยาเหยื่อที่ได้รับผลกระทบจากการจลาจลเผาบ้านเผาเมือง.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ทูษณ์ขรตรีเศียร (๑๒ มิถุนายน ๒๕๕๓)

ทูษณ์ขรตรีเศียร

          ทูษณ์ขรตรีเศียร (อ่านว่า ทูด-ขอน-ตฺรี-เสียน) เป็นชื่อของพญายักษ์ที่เป็นน้องชาย ๓ คนของทศกัณฐ์ เรียงตามลำดับ คือ พญาขร พญาทูษณ์ และ ตรีเศียร.  ทั้ง ๓ หลงเชื่อนางสำมนักขา (อ่านว่า สัม-มะ-นัก-ขา) ซึ่งเป็นน้องสาวที่ไปกล่าวเท็จว่าถูกพระรามปลุกปล้ำ จึงยกทัพไปรบกับพระราม และถูกฆ่าตายหมดทั้ง ๓ คน

          คำว่า ทูษณ์ ใน ทูษณ์ขรตรีเศียร พ้องเสียงกับคำว่า ทูต ซึ่งหมายถึง ผู้ที่ทางราชการแต่งตั้งและมอบหมายให้เป็นผู้เจรจาและทำไมตรีกับต่างประเทศ. เมื่อพูดคำว่า ทูต ก็มักจะต่อสร้อยเป็น ทูตขรตรีเศียรไปด้วย. สำนวนนี้ใช้มาตั้งแต่สมัยอยุธยา หมายถึง ทูต ดังที่สมเด็จเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ กล่าวว่า “การรับทูตขรตรีเศียรเป็นประเพณีมาแต่โบราณ”.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

โรคเรื้อรัง (๒๕ สิงหาคม ๒๕๕๓)

โรคเรื้อรัง

          โรคเรื้อรัง หมายถึง โรคที่เป็นอยู่ยาวนาน หายช้า หายยาก หรือรักษาไม่หายขาด. อาจแบ่งออกได้เป็น ๓ ประเภท

          ประเภทที่ ๑ คือโรคที่ดำเนินไปอย่างช้า ๆ มีทางบำบัดรักษาให้หายได้ แต่ต้องใช้เวลานานหลายเดือนหรือเป็นปี เช่น วัณโรค โรคเรื้อน โรคเท้าช้าง

          ประเภทที่ ๒ คือโรคที่ดำเนินไปอย่างช้า ๆ ชนิดที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่การรักษาแบบประคับประคองก็สามารถทำให้อาการของโรคทุเลา เช่น โรคเบาหวาน โรคสะเก็ดเงิน

          ประเภทที่ ๓ คือโรคที่กลายหรือสืบเนื่องมาจากโรคเฉียบพลันที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที เช่น โรคอัมพฤกษ์ที่เกิดจากอุบัติเหตุ เมื่อไขสันหลังถูกกดทับแต่ไม่ถึงกับฉีกขาด หากรักษาทันท่วงทีก็หายได้ ถ้าไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้องก็จะเป็นโรคอัมพฤกษ์ตลอดไป.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.