ค้าปลีก (๒๙ สิงหาคม ๒๕๕๓)

ค้าปลีก

          ค้าปลีก หมายถึง ซื้อขายสินค้าจำนวนน้อย ที่ผู้ขายขายสินค้าให้แก่ผู้บริโภคโดยตรง เช่น แถวนี้ไม่มีร้านค้าปลีกเลย มีแต่โรงงานผลิตสินค้า.  ร้านค้าปลีกมีหลายรูปแบบ เช่น ร้านขายของชำขนาดเล็กในชุมชน ร้านค้าปลีกที่เช่าพื้นที่ในห้างสรรพสินค้า แม้แต่ห้างสรรพสินค้าเองก็จัดเป็นร้านค้าปลีกขนาดใหญ่.   ร้านค้าปลีกอาจจะขายสินค้าหลายประเภทหรือเลือกจำหน่ายสินค้าเฉพาะประเภทก็ได้ เช่น  ขายเฉพาะอุปกรณ์กีฬา ขายเสื้อผ้า ขายยา

          ปัจจุบันการค้าปลีกอาจจะมีรูปแบบใหม่ เช่น  การค้าปลีกผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต การค้าปลีกทางไปรษณีย์  การค้าปลีกด้วยเครื่องอัตโนมัติซึ่งผู้ซื้อหยอดเหรียญตามราคาสินค้าแล้วกดปุ่มเลือกสินค้าที่ต้องการ  การค้าปลีกทางโทรศัพท์โดยผู้ขายสินค้าบริการส่งสินค้าถึงบ้าน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ลงแดง (๑๘ สิงหาคม ๒๕๕๓)

ลงแดง

          คำว่า ลงแดง ในตำราแพทย์แผนโบราณของไทย หมายถึงอาการของโรคอย่างหนึ่ง คือท้องเสียอย่างแรง และมีเลือดจำนวนมากปนออกมากับอุจจาระด้วย. เด็กเล็กที่เป็นโรคซาง คือมีเม็ดผื่นขึ้นในปากและลิ้นเป็นฝ้า ก็อาจมีอาการลงแดงได้ หรือเด็กที่เป็นตานขโมยคือโรคพยาธิในลำไส้ ก็อาจมีอาการลงแดงได้เช่นกัน

          คำว่า ลง หมายถึง ถ่ายท้องอย่างแรง ใช้ในคำว่า ทั้งลงทั้งราก หมายถึง ทั้งท้องเดินและอาเจียน. คำว่า แดง หมายถึง สีของเลือดที่ปนออกมากับอุจจาระ

          ลงแดง ยังใช้หมายถึงอาการของคนที่อดสิ่งเสพติดแล้วอาเจียนและถ่ายเป็นเลือด เพราะการขาดสิ่งเสพติดทำให้เกิดอาการปวดท้อง กล้ามเนื้อเกร็ง ลำไส้บีบตัวจนทำให้มีเลือดออกในทางเดินอาหาร.  คำว่า ลงแดง อาจใช้เป็นคำเปรียบเทียบถึงอาการหงุดหงิดกระวนกระวายของคนที่เคยทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นประจำจนขาดไม่ได้ เช่น เคยไปตีกอล์ฟทุกวันเสาร์ เว้นแค่เสาร์นี้เสาร์เดียวถึงกับจะลงแดงเชียวหรือ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

พยาธิตัวตืด (๘ กันยายน ๒๕๕๓)

พยาธิตัวตืด

          พยาธิตัวตืดเป็นพยาธิชนิดตัวแบนเป็นปล้อง ๆ  อาศัยอยู่ในลำไส้เล็กของคนหรือสัตว์ และแย่งอาหารจากคนและสัตว์นั้น. พยาธิตัวตืดที่พบในคนมี ๓ ชนิด คือ พยาธิตัวตืดหมู พยาธิตัวตืดวัว และพยาธิตัวตืดปลา. ตัวอ่อนของพยาธิตัวตืดแต่ละชนิด อยู่ในเนื้อหมู เนื้อวัว เนื้อปลา เมื่อคนกินเนื้อสัตว์เหล่านั้นดิบ ๆ ตัวอ่อนของพยาธิเหล่านั้นจะไปเจริญในลำไส้ของคน เมื่อถ่ายอุจจาระที่มีไข่ของพยาธิเหล่านี้ปะปนอยู่ หากถ่ายลงน้ำเป็นอาหารปลา หรือถ่ายบนบกไปเป็นอาหารของหมู ของวัว ไข่พยาธิตัวตืดแต่ละชนิดจะเข้าไปเจริญเป็นตัวอ่อนในปลา หมู และวัว ให้คนกินเป็นวัฏจักรต่อไป.

          ในบรรดาพยาธิตัวตืด ๓ ชนิดนี้ พยาธิตัวตืดหมูมีอันตรายที่สุด เพราะไข่ที่อยู่ในปล้องแก่ของพยาธินี้ จะฟักตัวและสามารถเจาะผนังลำไส้และกระจายไปอยู่ตามกล้ามเนื้อและที่อื่น ๆ บางครั้งไปอยู่ที่สมอง ทำให้เกิดเป็นลมชักหรือตายได้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กินข้าวหม้อเดียวกัน (๗ สิงหาคม ๒๕๕๓)

กินข้าวหม้อเดียวกัน

          กินข้าวหม้อเดียวกัน  เป็นสำนวน  มีความหมายว่า  กินข้าวที่หุงในหม้อใบเดียวกัน สำนวนนี้มาจากพฤติกรรมของคนที่อยู่เป็นครอบครัว  ย่อมจะกินข้าวจากหม้อที่หุงครั้งเดียวในแต่ละมื้อ  อาหารหลักของคนไทย คือ ข้าว  คนไทยกินข้าวทุกวัน  บางคนกินวันละมื้อเดียว แต่บางคนก็กินหลายมื้อ  คนที่กินข้าวจากหม้อเดียวกัน  คือ  คนในครอบครัวเดียวกัน  ไม่ว่าจะเป็นครอบครัวเล็กที่มีเพียง พ่อ แม่ ลูก หรือครอบครัวใหญ่ที่มีปู่ย่าตายาย และลุงป้าน้าอา อยู่ด้วย ก็ตาม คนในครอบครัวเดียวกันควรรักใคร่สมัครสมานสามัคคีกัน  ไม่แตกแยกทะเลาะเบาะแว้งกัน    ในบางครั้งอาจนำคำว่า กินข้าวหม้อเดียวกันมาใช้เป็นสำนวน  ในความหมายที่กว้างขึ้น   หมายถึง คนที่อยู่ในคณะเดียวกัน ใช้ชีวิตอยู่ด้วยกัน และผูกพันกันอย่างใกล้ชิดเหมือนเป็นคนในครอบครัวเดียวกัน  เช่น  เราเป็นลิเกคณะเดียวกันกินข้าวหม้อเดียวกันก็ต้องรักใคร่กลมเกลียวกัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ค้าส่ง (๒๘ สิงหาคม ๒๕๕๓)

ค้าส่ง

          คำว่า ค้าส่ง หมายถึง ซื้อขายสินค้าจำนวนมาก ที่ผู้ซื้อซื้อมาเพื่อขายต่อ หรือซื้อมาเพื่อนำไปผลิตเป็นสินค้าอื่นในอุตสาหกรรมของตน การค้าส่งจึงเป็นกิจกรรมด้านการค้า ซึ่งผู้ซื้อไม่ได้ซื้อไปบริโภคเองโดยตรง แต่จะซื้อไปเพื่อขายต่อหรือผลิตสินค้าต่อ เช่น เขามีอาชีพค้าส่งเสื้อผ้าที่ประตูน้ำ. คำว่า ค้าส่ง สันนิษฐานว่ามาจากการค้าที่ผู้ผลิตนำสินค้าไปส่งให้ผู้ซื้อถึงที่ เนื่องจากผู้ซื้อซื้อสินค้าเป็นจำนวนมาก. โดยเหตุที่การซื้อสินค้าแบบค้าส่ง เป็นการขายสินค้าคราวละมาก ๆ ทำให้ราคาสินค้าแบบค้าส่งมีราคาถูกกว่าราคาสินค้าที่ขายคราวละน้อยชิ้น. ร้านค้าบางแห่งจูงใจลูกค้าให้ซื้อคราวละมาก ๆ ด้วยการเสนอขายในราคาที่ถูกกว่าซื้อสินค้าชิ้นเดียว โดยอ้างว่าเป็นราคาขายส่ง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๘ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

แย่งกันเป็นศพมอญ (๑๘ กันยายน ๒๕๕๓)

แย่งกันเป็นศพมอญ

          สำนวน แย่งกันเป็นศพมอญ หมายถึง ยื้อแย่งสิ่งของกันชุลมุนวุ่นวาย. สำนวนมีที่มาจากเรื่องราชาธิราช ความตอนนี้มีว่า พระนางแสจาโปผู้ครองเมืองมอญคือหงสาวดี ถูกจับตัวไปต้องพลัดพรากจากหงสาวดี  ต่อมาได้ลูกเลี้ยงพาหนีกลับไปเมืองหงสาวดี และได้ครองราชย์ที่เมืองหงสาวดีอีกครั้งหนึ่ง. ภายหลังพระนางคิดถึงบุญคุณของลูกเลี้ยง จึงมอบราชสมบัติและแต่งตั้งให้เป็นพระเจ้ากรุงหงสาวดี. เมื่อพระนางสิ้นพระชนม์ พระเจ้าหงสาวดีมีความประสงค์จัดงานให้ยิ่งใหญ่และให้เห็นว่าพระนางแสจาโปเป็นคนสำคัญ จึงให้เสนาบดีแบ่งเป็น ๒ พวก ให้แย่งกันชักศพเป็นผลานิสงส์  พระเจ้าหงสาวดีจับเชือกข้างหนึ่งและตั้งสัตยาธิษฐานว่าด้วยความกตัญญูรู้คุณของตนขอให้ชิงศพได้. พระเจ้ากรุงหงสาวดีชักศพได้และจัดงานพระศพอย่างสมพระเกียรติ. หลังงานพระศพพระเจ้ากรุงหงสาวดีสั่งให้ชาวมอญถือเป็นประเพณีว่า การจัดงานศพแก่บิดามารดาผู้มีพระคุณ ให้มีการชิงศพเพื่อแสดงความอาลัยที่ลูกหลานมีต่อผู้ตาย จึงเกิดเป็นสำนวนว่า แย่งกันเป็นศพมอญ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.