ภูมิภาค (๑๒ กันยายน ๒๕๕๓)

ภูมิภาค

         ภูมิภาค ประกอบด้วยคำว่า ภูมิ กับ ภาค เป็นคำยืมจากภาษาบาลีสันสกฤต. ภูมิ แปลว่า แผ่นดิน. ภาค แปลว่า ส่วน.  ภูมิภาค จึงหมายถึง ส่วนของแผ่นดิน

          ภูมิภาคในภาษาไทยมีหลายความหมาย ความหมายหนึ่ง ภูมิภาค หมายถึง หัวเมือง คือส่วนที่ไม่ใช่เมืองหลวง เช่น การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค  การประปาส่วนภูมิภาค  อีกความหมายหนึ่งเป็นศัพท์บัญญัติให้ตรงกับคำ region ในภาษาอังกฤษ คืออาณาบริเวณที่มีลักษณะบางอย่าง เช่นลักษณะทางธรรมชาติ ทางเศรษฐกิจ ทางวัฒนธรรม และทางการเมือง คล้ายคลึงกันและแตกต่างกับบริเวณอื่น เช่น  ภูมิภาคแถบนี้มีอากาศหนาวเย็นตลอดปี. เศรษฐกิจทั้งภูมิภาคเอเชียมีโอกาสฟื้นเกิน ๖ เปอร์เซ็นต์ ในปีถัดไป. วัฒนธรรมในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ล้วนได้รับอิทธิพลมาจากอินเดียทั้งสิ้น.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

จักรวาล (๑) (๑ กันยายน ๒๕๕๓)

จักรวาล (๑)

          จักรวาล มาจากภาษาสันสกฤตว่า จกฺรวาล (อ่านว่า จัก-กฺระ -วา-ละ) หมายถึง หมู่ภูเขาที่ล้อมรอบโลกอยู่เป็นชั้น ๆ.  เมื่อพระอาทิตย์ตก ภูเขาเหล่านั้นจะกั้นแสงสว่าง ทำให้โลกมืด เมื่อพระอาทิตย์ขึ้นพ้นภูเขา โลกก็สว่าง. ตามความเชื่อของศาสนาฮินดูจักรวาลมีเพียงหนึ่งเดียว ส่วนพระพุทธศาสนาเชื่อว่า จักรวาลมีจำนวนนับหมื่น จักรวาลหนึ่งประกอบด้วยโลกซึ่งมีเขาพระสุเมรุเป็นหลักตรงกลาง และมีภูเขาอื่น ๆ อีก ๗ ลูกล้อมรอบ พระปรางค์ที่วัดอรุณราชวรารามก็สร้างขึ้นตามคติความเชื่อจักรวาลนี้ ปรางค์ประธานก็คือเขาพระสุเมรุซึ่งเป็นหลักของจักรวาล. ในปฐมสมโพธิกถา (อ่านว่า ปะ -ถม-สม-โพ-ทิ-กะ -ถา) กล่าวว่า เมื่อพระสิทธัตถกุมารเสด็จออกมหาภิเนษกรมณ์ (อ่านว่า มะ -หา-พิ -เนด-สะ -กฺรม) อินทร์พรหมในหมื่นจักรวาลพากันมาเฝ้าส่งเสด็จ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ค่า-มูลค่า (๓๑ สิงหาคม ๒๕๕๓)

ค่า-มูลค่า

          คำว่า ค่า หมายถึง ราคาของสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่มีประโยชน์ในทางใช้สอย แลกเปลี่ยน บางอย่างก็ประเมินเป็นเงินได้ เช่น ค่าจ้าง ค่าเช่า ค่าโดยสาร ค่าอาหาร. ทองคำเป็นของมีค่า. ของบางอย่างมีค่าทางจิตใจ ไม่สามารถประเมินเป็นจำนวนเงินได้ เช่น ค่าของความรัก. เวลาเป็นสิ่งมีค่ามาก. ความอุตสาหะทำให้เขาได้รับผลคุ้มค่า. ตุ๊กตาเก่า ๆ ตัวนี้มีค่าสำหรับฉัน.

          คำว่า มูลค่า (อ่านว่า มูน-ค่า) หมายถึง ราคาของสิ่งของซึ่งสามารถประเมินเป็นเงินได้ เช่น ถวายจตุปัจจัยมีมูลค่า ๑๐๐๐ บาท. กองเศษไม้ที่ถูกวางทิ้งขว้างอยู่ยังไม่มีมูลค่า  แต่เมื่อช่างนำมาประกอบเป็นโต๊ะเก้าอี้ก็เกิดมีราคาเป็นการเพิ่มมูลค่าขึ้น. การรู้จักประดิษฐ์สิ่งที่ใช้ประโยชน์ไม่ได้หรือไม่มีประโยชน์ ให้เป็นสิ่งที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ เป็นการเพิ่มมูลค่า.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

นานาชาติ (๓๐ กรกฎาคม ๒๕๕๓)

นานาชาติ

          คำว่า นานาชาติ ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า  international   ในภาษาอังกฤษ international ใช้เป็นคำคุณศัพท์ หมายถึงเกี่ยวข้องกับสองชาติหรือมากกว่าสองชาติขึ้นไป.  ในภาษาไทย คำว่า นานาชาติ ความหมายหนึ่งหมายถึง หลายชาติ หลายประเทศ เช่น อาหารไทยเป็นที่นิยมของนานาชาตินานาชาติเร่งส่งอาหารและบุคลากรทางการแพทย์ไปช่วยประเทศที่ประสบภัยแผ่นดินไหว.  นานาชาติ อาจใช้ขยายคำอื่น เช่น โรงเรียนนานาชาติ ระดับนานาชาติ. โรงเรียนนานาชาติ หมายถึง โรงเรียนที่มีนักเรียนชาติต่าง ๆ มาเรียนรวมกัน มักสอนเป็นภาษาอังกฤษ เช่น พอสำเร็จการศึกษาที่โรงเรียนนานาชาติ เขาก็สมัครไปเรียนต่อที่ประเทศอังกฤษทันที. ระดับนานาชาติ หมายถึง ระดับสูงซึ่งหลายประเทศให้การยอมรับ มีนัยความหมายว่าสูงกว่าระดับชาติ เช่น นับเป็นเกียรติอย่างมากที่ผู้สร้างภาพยนตร์คนไทยได้รับรางวัลระดับนานาชาติ. การจัดการประชุมระดับนานาชาติในประเทศไทยทำให้ต่างชาติรู้จักประเทศไทยมากขึ้น.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๐ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.