จักรวาล (๑) (๑ กันยายน ๒๕๕๓)

จักรวาล (๑)

          จักรวาล มาจากภาษาสันสกฤตว่า จกฺรวาล (อ่านว่า จัก-กฺระ -วา-ละ) หมายถึง หมู่ภูเขาที่ล้อมรอบโลกอยู่เป็นชั้น ๆ.  เมื่อพระอาทิตย์ตก ภูเขาเหล่านั้นจะกั้นแสงสว่าง ทำให้โลกมืด เมื่อพระอาทิตย์ขึ้นพ้นภูเขา โลกก็สว่าง. ตามความเชื่อของศาสนาฮินดูจักรวาลมีเพียงหนึ่งเดียว ส่วนพระพุทธศาสนาเชื่อว่า จักรวาลมีจำนวนนับหมื่น จักรวาลหนึ่งประกอบด้วยโลกซึ่งมีเขาพระสุเมรุเป็นหลักตรงกลาง และมีภูเขาอื่น ๆ อีก ๗ ลูกล้อมรอบ พระปรางค์ที่วัดอรุณราชวรารามก็สร้างขึ้นตามคติความเชื่อจักรวาลนี้ ปรางค์ประธานก็คือเขาพระสุเมรุซึ่งเป็นหลักของจักรวาล. ในปฐมสมโพธิกถา (อ่านว่า ปะ -ถม-สม-โพ-ทิ-กะ -ถา) กล่าวว่า เมื่อพระสิทธัตถกุมารเสด็จออกมหาภิเนษกรมณ์ (อ่านว่า มะ -หา-พิ -เนด-สะ -กฺรม) อินทร์พรหมในหมื่นจักรวาลพากันมาเฝ้าส่งเสด็จ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ภัยธรรมชาติ (๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๓) (ออกอากาศซ้ำ)

ภัยธรรมชาติ

          ภัยธรรมชาติ หมายถึงอันตรายที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ซึ่งบางคนเชื่อว่าเป็นกฎแห่งกรรม บางคนเชื่อว่าเป็นเพราะพระเจ้าลงโทษ บางคนเห็นว่าเป็นสิ่งที่ไม่มีเหตุผล หาคำอธิบายถึงสาเหตุไม่ได้ และบางคนก็คิดว่าเป็นผลทางอ้อมของการกระทำของมนุษย์. ภัยธรรมชาติ จึงเป็นอุบัติภัยและมักก่อให้เกิดภัยพิบัติแก่มนุษย์ เช่น อุทกภัย วาตภัย แผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด เป็นภัยธรรมชาติ. ชาวนามีชีวิตลำเค็ญ บางครั้งต้องประสบภัยธรรมชาติ เช่น โรคพืช  ฝนแล้ง ตั๊กแตนระบาด  น้ำท่วม.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๐ กรกฎาคม  พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เคลือบแคลง-เคลือบแฝง (๒๑ กันยายน ๒๕๕๓)

เคลือบแคลง-เคลือบแฝง

          เคลือบแคลง ประกอบด้วยคำ เคลือบ และ แคลง. พยัญชนะต้นของทั้ง ๒ คำ เป็นพยัญชนะควบกล้ำ ค ควบกับ ล

          เคลือบแคลง มีความหมายว่า สงสัยเพราะรู้สึกว่ามีข้อเท็จจริงบางอย่างที่ปกปิดอยู่ เช่น พนักงานยังเคลือบแคลงคำชี้แจงของผู้จัดการเรื่องงบดุลของบริษัทว่าน่าจะมีเรื่องอื่น ๆ ซ่อนเร้นอยู่.  การกระทำของเขาเป็นที่เคลือบแคลงว่ามีหลายอย่างไม่ชอบมาพากล

          ส่วนคำ เคลือบแฝง หมายถึง ไม่กระจ่างชัด ทำให้เป็นที่สงสัยว่ามีสิ่งหรือมีเรื่องไม่สุจริตซ่อนเร้นอยู่ เช่น กรอบการเจรจาการค้าระหว่างประเทศ น่าจะมีปัญหาบางอย่างเคลือบแฝงอยู่. ตำรวจเห็นว่าคำให้การของผู้ต้องหามีอะไรหลายอย่างที่เคลือบแฝงอยู่. หรือมีความหมายว่า ซ่อนเร้น เช่น การที่เขาขอเข้ามามีส่วนอุปถัมภ์การจัดงานช่วยเหลือเด็กกำพร้าครั้งนี้ น่าจะมีเจตนาไม่ดีเคลือบแฝงอยู่

          เคลือบแคลง และ เคลือบแฝง ต่างก็มีนัยของความสงสัย แต่มีความหมายและการใช้ต่างกัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

คน-ศพ (๑๒ ตุลาคม ๒๕๕๓) (ออกอากาศซ้ำ)

คน-ศพ

          คำลักษณนามสำหรับคำนามว่า คน ก็คือ คน ไม่ว่าจะเป็นคนตาย คนเป็น คนชั่ว คนดี ก็ใช้คำลักษณนามว่า คน เช่น มีคนตาย ๓ คน 
          ส่วนคำลักษณนามว่า ศพ นั้น ใช้กับคำนามว่า ศพ เช่น เกิดอุบัติเหตุ มีคนตาย ๓ คน ญาติมารับศพแล้ว ๒ ศพ เหลืออีกศพหนึ่ง ญาติยังไม่มารับ
          จะสังเกตได้ว่า คำลักษณนามในภาษาไทยต้องสัมพันธ์กับคำนามที่มาข้างหน้า เมื่อพูดถึงคนตายก็นับเป็นคน เมื่อพูดถึงศพก็นับเป็นศพ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.