โรคอุบัติใหม่-โรคอุบัติซ้ำ (๒๙ กันยายน ๒๕๕๓)

โรคอุบัติใหม่-โรคอุบัติซ้ำ

          โรคอุบัติใหม่คือโรคที่เกิดขึ้นโดยไม่เคยมีรายงานว่ามีโรคนี้มาก่อน เช่น โรคไข้หวัดนก โรคไข้หวัด ๒๐๐๙. โรคเอดส์เมื่อครั้งเริ่มรายงานเมื่อปี ๒๕๒๔ ในขณะนั้นก็เรียกว่าโรคอุบัติใหม่

          โรคอุบัติซ้ำ คือโรคที่เกิดขึ้นหรือระบาดมาก่อน  แล้วไม่พบว่ามีผู้ป่วยด้วยโรคนี้มาเป็นเวลานาน แต่กลับมาพบผู้ป่วยโรคนี้ขึ้นใหม่ เช่น กาฬโรค โรคฝีดาษ ซึ่งหายไปเป็นเวลาหลายปีแล้ว หากพบผู้เป็นโรคดังกล่าวรายใหม่หรือเกิดระบาดใหม่ ก็จะเรียกว่าโรคอุบัติซ้ำ

          บางครั้งมีผู้อนุโลมใช้คำว่าโรคอุบัติซ้ำ เรียกโรคซึ่งเคยมีผู้คนเป็นกันมากมาย ต่อมาจำนวนผู้เป็นโรคลดลงเรื่อย ๆ ต่อเนื่องมาเป็นเวลานานจนแทบไม่มีผู้ป่วยแล้ว แต่กลับมามีผู้ป่วยอีก เช่น วัณโรค โรคมาลาเรีย โรคเท้าช้าง. โรคเหล่านี้กลับมาเป็นปัญหาด้านสาธารณสุข เพราะระบบการดูแลสุขภาพของแรงงานต่างชาติยังไม่ดีพอ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

คันฉ่อง (๒๓ ธันวาคม ๒๕๕๓)

คันฉ่อง

          คันฉ่อง เป็นคำเรียกเครื่องใช้เป็นแผ่นกลมทำด้วยโลหะขัดจนเป็นเงา ใช้ส่องหน้าเช่นเดียวกับกระจกซึ่งในปัจจุบันทำด้วยแก้ว คำว่า กระจก เป็นคำที่รับมาจากภาษาเขมรว่า กญฺจก่ (อ่านว่า ก็อญ-จ็อก). คันฉ่อง มักมีด้ามสำหรับถือ. คันฉ่อง ประกอบด้วยคำว่า คัน กับ ฉ่อง. คัน คือ ด้ามของวัสดุสำหรับถือ. ฉ่อง เป็นคำเดียวกับคำว่า ส่อง. ต่อมาคำว่า คันฉ่อง ใช้เรียกกระจกส่องหน้าแบบหนึ่งที่ตั้งบนโต๊ะเครื่องแป้ง เป็นกระจกที่มีขอบไม้โดยรอบ. ตรงกลางขอบด้านตั้งทั้งสองข้างเจาะรูสอดไม้เป็นเดือย เชื่อมกับขอบไม้ที่ติดอยู่กับเสาทั้ง ๒ ข้าง ทำให้แผ่นกระจกเอียงไปมาเพื่อปรับระดับให้เหมาะแก่ผู้ที่ใช้กระจกได้.  โต๊ะเครื่องแป้งแบบที่ติดตั้งคันฉ่องมักทำเป็นโต๊ะเตี้ย มีลวดลายประดับงดงาม จัดเป็นงานศิลปกรรมอย่างหนึ่งของไทย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กรรม (๒๑ พฤศจิกายน ๒๕๕๓)

กรรม

          คำว่า กรรม  เป็นคำที่มาจากภาษาสันสกฤต ว่า  กรฺมนฺ (อ่านว่า  กัร-มัน)  ตรงกับคำในภาษาบาลีว่า  กมฺม  ( อ่านว่า  กัม-มะ)  แปลว่า การกระทำ.  หลักที่สำคัญที่สุดในพระพุทธศาสนา ถือว่าเมื่อมีเหตุแล้วต้องมีผล  หรือผลต้องมาจากเหตุ   ทำอย่างใดย่อมได้รับผลอย่างนั้น ทำดีย่อมได้รับผลดี ที่ได้รับผลชั่วก็เพราะได้ทำชั่ว.  ไม่ว่าจะกระทำในที่ลับหรือที่แจ้ง   จะมีผู้อื่นรู้เห็นหรือไม่  ผลย่อมเกิดตามกรรมเสมอ.   สิ่งที่เราพบประสบในชีวิตนี้เป็นผลแห่งกรรมที่เราประกอบไว้ในอดีต  ทั้งในชาตินี้และชาติก่อน ๆ   ความโชคดีหรือเคราะห์ร้ายที่ได้รับเป็นผลแห่งกรรมที่ตนเองตัดสินใจทำเองทั้งสิ้น   แต่การกระทำนั้นอาจไม่ใช่สิ่งที่กระทำในชาตินี้  คนที่ได้รับผลร้ายเคราะห์ร้ายหรือความเลวร้ายต่าง ๆ  เกิดจากกรรมของตนเองในอดีต  ไม่ใช่พรหมลิขิต ไม่ใช่ คำอธิษฐานหรือการสวดอ้อนวอนใด ๆ   คนที่ต้องการสิ่งดีผลดี จึงต้องทำกรรมดี.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เครื่องจิ้ม (๒ มกราคม ๒๕๕๔)

เครื่องจิ้ม

          เครื่องจิ้ม เป็นชื่อเรียกรวมของกับข้าวในสำรับอาหารไทยที่ปรุงรสได้หลากหลาย ใช้รับประทานกับผัก เครื่องจิ้มที่รู้จักกันดีและนิยมรับประทานกันทั่วไป เช่น น้ำพริก หลน จ่อม เจ่า แจ่ว และน้ำปลาหวาน

          วิธีการปรุงและรสชาติของเครื่องจิ้มแต่ละอย่างแตกต่างกันออกไปตามความนิยมของคนในท้องถิ่น. เครื่องจิ้มของคนภาคกลางมีชื่อเรียกตามเครื่องปรุงหลัก เช่น น้ำพริกกะปิ น้ำพริกปลาร้า น้ำพริกมะม่วง น้ำพริกมะขาม   การปรุงน้ำพริกต้องให้ได้รสกลมกล่อม ส่วนใหญ่จะมีรสเปรี้ยว เค็ม เผ็ด และอาจมีรสหวานเล็กน้อย.  เครื่องจิ้มในท้องถิ่นภาคเหนือมีน้ำพริกหนุ่ม น้ำพริกอ่อง. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมี แจ่ว ปลาร้าสับ. ภาคใต้มีบูดูยำ น้ำพริกกุ้งเสียบ เป็นต้น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

พยากรณ์ (๑ ธันวาคม ๒๕๕๓)

พยากรณ์

          พยากรณ์ (อ่าน พะ-ยา-กอน) มาจากคำภาษาสันสกฤตว่า วฺยากรณ (อ่าน วฺยา-กะระ -นะ) มี ๒ ความหมาย ความหมายหนึ่ง แปลว่า การจำแนกแจกแจง การอธิบาย  และระเบียบของคำและความสัมพันธ์ระหว่างคำในประโยค ซึ่งภาษาไทยใช้ว่า ไวยากรณ์. อีกความหมายหนึ่งแปลว่า การทำนาย ซึ่งภาษาไทยใช้ว่า พยากรณ์.

          คำว่า พยากรณ์ หมายถึง ใช้ความรู้ทำนายว่าสิ่งใดสิ่งหนึ่งจะเป็นอย่างไรหรือมีภาวะอย่างไรในอนาคต เช่น ทำนายโชคชะตาของคนต้องใช้ความรู้ทางโหราศาสตร์. โชคชะตาของคนเราไม่ได้เป็นไปตามคำพยากรณ์ แต่เป็นไปตามการกระทำของเราในปัจจุบัน. หรือหมายถึงใช้ความรู้ทำนายว่าจะเกิดเหตุการณ์อย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นในอนาคต เช่น นักวิทยาศาสตร์พยายามศึกษาพฤติกรรมของสัตว์บางชนิดเพื่อใช้พยากรณ์แผ่นดินไหว. กรมอุตุนิยมวิทยาพยากรณ์และเตือนภัยล่วงหน้าว่าพายุจะพัดถล่มบริเวณชายฝั่งด้านตะวันออกของภาคใต้.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.