ประจักษ์พยาน (๑ ตุลาคม ๒๕๕๓)

ประจักษ์พยาน

          ประจักษ์พยาน มาจากคำว่า ประจักษ์ แปลว่า ปรากฏชัดแก่ตา กับคำว่า พยาน แปลว่า ผู้รู้เห็นเหตุการณ์ในคดี. ประจักษ์พยาน เป็นภาษากฎหมาย หมายถึง บุคคลที่เห็น ได้ยิน หรือรับรู้เหตุการณ์และเรื่องราวต่าง ๆ เกี่ยวแก่คดีด้วยตนเองโดยตรง ไม่ได้รับรู้ผ่านคำบอกเล่าของผู้อื่นและไม่ได้จินตนาการเอาเองว่าเกิดเหตุการณ์อย่างนั้น เกิดเรื่องราวอย่างนี้ เช่น คดีปล้นร้านทองขาดประจักษ์พยานและหลักฐานอื่น ๆ ศาลจึงยกฟ้อง.  เขาอยู่ข้างห้อง ได้ยินเสียงสามีขู่ฆ่าภรรยา แล้วมีเสียงปืนตามมา เขาจึงสามารถเป็นประจักษ์พยานในคดีฆาตกรรมได้.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๓  เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เวียนเทียน (๑) (๒๕ ธันวาคม ๒๕๕๓)

เวียนเทียน (๑)

          คำว่า เวียนเทียน ประกอบด้วยคำว่า เวียน กับคำว่า เทียน.  คำว่า เวียน คืออาการที่สิ่งหนึ่งเคลื่อนไปรอบอีกสิ่งหนึ่งหรือเคลื่อนไปเป็นวง. ส่วนคำว่า เทียน เป็นคำเรียกเครื่องตามไฟที่ฟั่นหรือหล่อด้วยขี้ผึ้งหรือไขเป็นต้น มีไส้อยู่ใจกลาง.  เวียนเทียน มีหลายความหมาย ความหมายหนึ่งหมายถึง เคลื่อนเทียนที่ติดอยู่กับแว่นเทียนไป โดยผู้ที่เวียนเทียนนั่งหรือยืนอยู่กับที่รอบสิ่งใดสิ่งหนึ่งหรือบุคคลใดบุคคลหนึ่งซึ่งเป็นผู้รับมงคลจากการเวียนเทียนนั้น ผู้ที่เวียนเทียนยกแว่นเทียนเข้าหาตัว ๓ ครั้ง โบกควันเทียนไปข้างหน้าด้วยมือขวา แล้วส่งแว่นเทียนไปให้ผู้ที่อยู่ทางซ้ายมือ แว่นเทียนจะเวียนประทักษิณไปรอบสิ่งหรือบุคคลที่จะรับมงคลนั้น ทำเช่นนี้จนครบ ๓ รอบ เช่น พระบรมวงศานุวงศ์และข้าราชการผู้ใหญ่ทั้งฝ่ายหน้าและฝ่ายในได้เข้าร่วมพิธีเวียนเทียนประทักษิณรอบพระมหาเศวตฉัตร เนื่องในพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กลอง ๑ (๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๕๓)

กลอง ๑

          กลอง เป็นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องตี กลองไทยมักทำด้วยไม้  มีลักษณะกลม  กลวง มีขนาดและรูปร่างต่าง ๆ ชนิดที่ขึงด้วยหนังหน้าเดียว เช่น รำมะนา กลองสะบัดชัย กลองยาว โทน. ชนิดที่ขึงด้วยหนัง ๒ หน้า เช่น กลองทัด กลองแขก ตะโพน. บางชนิดตีด้วยไม้ บางชนิดใช้มือตี ส่วนประกอบที่สำคัญของกลอง คือแผ่นหนังที่ขึงหน้ากลอง รัดด้วยเส้นหนังกับตัวกลอง เส้นหนังนี้เรียกว่า ไส้ละมาน  การจะขึงหน้ากลองให้ตึงใช้เส้นหนังโยงไส้ละมานของหน้ากลองทั้งสองด้าน ร้อยกลับไปกลับมา  เส้นหนังที่โยงนี้ เรียกว่า หนังเรียด หน้ากลองที่ขึงให้ตึงจะทำให้ตีเสียงดัง

          กลอง นอกจากจะตีประกอบเป็นจังหวะของดนตรีแล้ว ยังตีเป็นสัญญาณได้อีกด้วย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

ศักยภาพ (๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๓)

ศักยภาพ

          คำว่า ศักยภาพ ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า potentiality  เป็นคำที่ประกอบด้วยคำว่า ศักย (อ่านว่า สัก-กะ -ยะ) หมายถึง อาจ หรือสามารถ และ ภาพ  หมายถึง ภาวะ หรือความมี ความเป็น. คำว่า ศักยภาพ หมายถึง พลังหรือคุณสมบัติที่แฝงอยู่ในสิ่งต่าง ๆ สามารถพัฒนาให้ปรากฏเป็นที่ประจักษ์ได้ คนที่มีศักยภาพคือคนที่มีความสามารถซ่อนอยู่ภายใน หากได้รับการส่งเสริมอย่างเต็มที่และถูกทาง  ความสามารถสูงสุดก็จะปรากฏขึ้น เช่น ครูควรแนะแนวให้นักเรียนได้พัฒนาความสามารถตามศักยภาพของแต่ละคน ไม่ใช่ตามกระแสสังคม.  เด็กบางคนมีศักยภาพด้านดนตรี แต่หากไม่ได้ฝึกฝนหรือได้รับการสนับสนุนเพียงพอ ก็ไม่สามารถเป็นนักดนตรีที่ดีได้.  วิทยานิพนธ์เรื่องนี้แสดงศักยภาพของผู้เขียนว่าจะเป็นนักวิจัยที่ดีในอนาคต.  มีคุณสมบัติหลายอย่างในตัวเขาที่ทำให้เราเชื่อได้ว่าเขามีศักยภาพที่จะเป็นนายกรัฐมนตรีในอนาคต.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.