ท้าทาย (๒๘ ธันวาคม ๒๕๕๓)

ท้าทาย

          คำว่า ท้าทาย เมื่อผู้ทำกริยาเป็นสิ่งมีชีวิต หมายถึง พูดหรือมีพฤติกรรมที่แข็งกร้าว  อวดดี ไม่โอนอ่อน  แสดงตนว่าไม่เชื่อ  เช่น  คนที่อ่อนแอมักไม่กล้าท้าทายคนที่แข็งแรงหรือมีอำนาจมากกว่า.   ถ้าเราไม่เชื่อเรื่องสิ่งเหนือธรรรมชาติ ก็อย่าไปท้าทายสิ่งศักดิ์สิทธิ์.  คำว่า ท้าทาย เมื่อผู้ทำกริยาเป็นสิ่งไม่มีชีวิต หมายถึง  ชวนให้เอาชนะ จะสำเร็จได้ต้องใช้ความพยายาม หรือความสามารถอย่างสูง เช่น มีปัญหามากมายที่ท้าทายรัฐบาลชุดนี้.  นายกฯ พูดเสมอว่าชอบแก้ปัญหายาก ๆ เพราะมันท้าทายดี.  ถึงแม้รัฐจะพยายามทำให้การเลือกตั้งทุกครั้งบริสุทธิ์ยุติธรรม แต่ก็ยังมีการซื้อสิทธิขายเสียงซึ่งท้าทายกฎหมายและอำนาจรัฐอยู่.  นิสิตนักศึกษาบางคนเลือกเรียนวิชาที่ยากเพราะเห็นว่าท้าทายมากกว่าวิชาง่าย ๆ ที่น่าเบื่อ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เวียนเทียน (๓) (๒๗ ธันวาคม ๒๕๕๓)

เวียนเทียน (๓)

          คำว่า เวียนเทียน นอกจากจะมีความหมายว่า ถือดอกไม้ธูปเทียน เดินประทักษิณคือเดินเวียนขวารอบพระอุโบสถเพื่อบูชาพระรัตนตรัยในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาแล้ว ยังใช้เป็นคำภาษาปาก หมายถึง การเวียนทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งซ้ำแล้วซ้ำอีก เช่น ดอกไม้ที่พุทธศาสนิกชนซื้อและนำไปบูชาพระประธานในอุโบสถแล้ว ผู้ขายนำกลับไปเวียนเทียนขายซ้ำแล้วซ้ำอีก. ถังสังฆทานที่มีผู้นำมาถวายพระภิกษุแล้ว มีผู้นำกลับไปเวียนเทียนขายให้แก่ผู้ที่ต้องการจะทำบุญอีก. ผู้ที่รับของแจกได้รับของแจกแล้ว เวียนกลับไปรับของแจกนั้นอีก ก็เรียกว่า เวียนเทียน. นอกจากนี้ สมัยก่อนมีการทุจริตการเลือกตั้ง ด้วยการให้ผู้ลงคะแนนเวียนเทียนไปลงคะแนนเสียง.

          คำว่า เวียนเทียน ที่ใช้เป็นภาษาปาก หมายถึง ทำแล้ววกกลับมาทำซ้ำ เพื่อประโยชน์ทางใดทางหนึ่ง มักใช้ในทางไม่ดี

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กลองประจำเมือง (๒๕ พฤศจิกายน ๒๕๕๓)

กลองประจำเมือง

          กลองที่ใช้ในประเทศไทย นอกจากจะใช้ตีให้เกิดเสียงดังเป็นจังหวะ และตีประกอบเครื่องดนตรีประเภทต่าง ๆ แล้ว ยังใช้เป็นเครื่องตีบอกสัญญาณด้วย ในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์มีกลองประจำเมืองอยู่ ๑ ชุด ประกอบด้วย กลองย่ำสุริย์ศรี เป็นกลองขนาดใหญ่ ใช้สำหรับตีบอกเวลาย่ำค่ำประจำวัน.  กลองอัคคีพินาศ เป็นกลองขนาดกลางใช้ตีบอกสัญญาณเมื่อเกิดไฟไหม้  และกลองพิฆาตไพรี เป็นกลองขนาดเล็ก ใช้ตีแจ้งเหตุร้ายเมื่อมีข้าศึกศัตรูมาประชิดติดเมืองหรือเมื่อบ้านเมืองเกิดจลาจลระส่ำระสาย.  ในสมัยก่อนเชื่อกันว่ากลองชุดนี้เป็นกลองศักดิ์สิทธิ์  มีเทวดาผู้ทรงอิทธิฤทธิ์สิงสถิตอยู่  เรียกว่าเจ้าพ่อหอกลอง มีการเซ่นสรวงบูชาเจ้าพ่อหอกลองอยู่เสมอ ๆ  ปัจจุบันนี้กลองดังกล่าวเก็บรักษาไว้ที่ศาลเจ้าพ่อหอกลอง  ซึ่งกรุงเทพมหานครสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๙ ภายในกรมการรักษาดินแดน ตรงข้ามวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

แนะ-แนะนำ (๑๖ ธันวาคม ๒๕๕๓)

แนะ-แนะนำ

          คำว่า แนะ กับ แนะนำ มีความหมายคล้ายกัน. คำว่า แนะ หมายถึง ชี้แนวทางหรือวิธีการให้รู้โดยตรงหรือโดยอ้อม เช่น ช่างทำผมแนะให้เขาเปลี่ยนทรงผมใหม่. เขาแนะให้ลองอดอาหารเย็นเพื่อลดความอ้วน. เธออย่ามาแนะให้เพื่อนหนีโรงเรียนเลย

          ส่วน แนะนำ มี ๒ ความหมาย. ความหมายแรก หมายถึง ชี้แนวทางให้ทำหรือปฏิบัติตาม เช่น เขาแนะนำให้ฉันสวดมนต์แผ่เมตตาเวลาไม่สบายใจ. เขาแนะนำฉันให้ไปหาหมอเฉพาะโรคที่โรงพยาบาล จะได้รักษาโรคได้ถูกทางและหายเร็ว. อีกความหมายหนึ่ง หมายถึง บอกให้รู้จักกัน เช่น เราควรแนะนำให้ผู้มีอาวุโสน้อยรู้จักผู้มีอาวุโสสูงกว่า. แนะนำเพื่อนให้รู้จักกับพี่ชาย.

          การใช้คำว่า แนะนำ จะมีความหมายเชิงบวก คือให้ทำแต่สิ่งที่ถูกที่ควรและมีประโยชน์ทั้งสิ้น. ส่วน แนะ อาจใช้กับเรื่องที่ดีหรือไม่ดีก็ได้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.