หลาม-ข้าวหลาม (๑๑ ธันวาคม ๒๕๕๓)

หลาม-ข้าวหลาม

          คำว่า หลาม หมายความว่า เอาของใส่กระบอกไม้แล้วเผาให้สุก. ข้าวหลามจึงหมายถึง ข้าวที่ใส่กระบอกไม้ไผ่ ใส่น้ำเล็กน้อย แล้วเผาไฟให้สุก. หลาม เป็นวิธีการหุงข้าวหรือทำอาหาร เช่น เผาปลาโดยไม่ต้องใช้ภาชนะก็เรียกว่า ปลาหลาม. ปัจจุบันมีการปรุงข้าวเหนียวที่หลามให้มีรสอร่อย ด้วยการใช้น้ำกะทิผสมน้ำตาลเกลือ ใส่กับข้าวเหนียว แล้วนำมาหลาม เรียกว่า ข้าวหลาม อาจมีการแต่งเติมรส เช่น ใส่ถั่วดำที่ต้มสุกแล้ว ใส่สังขยา ใส่หน้ากระฉีก เผือก มะพร้าวอ่อน หรือใช้ข้าวเหนียวดำแทนข้าวเหนียวขาว ทำให้ได้ขนมที่มีรสแปลก ๆ กันออกไป. ข้าวหลามนอกจากจะมีรสอร่อยของข้าวเหนียวกับเครื่องปรุงแล้ว ยังมีกลิ่นหอมของกระบอกไม้ไผ่ จึงเป็นขนมที่นิยมกันมาก. ส่วนข้าวเหนียวที่ปรุงรส ใส่ถาดนึ่ง แล้วตัดเป็นชิ้นสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน เรียกว่า ข้าวหลามตัด

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ประชาคม (๑ มกราคม ๒๕๕๔)

ประชาคม

          คำว่า ประชาคม มี ๒ ความหมาย  ความหมายแรกหมายถึง กลุ่มชนที่อาศัยรวมกันอยู่ในพื้นที่หนึ่ง มีการติดต่อสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยกัน มีเอกลักษณ์เฉพาะกลุ่ม เช่นในด้านวิถีดำเนินชีวิตและประเพณีที่ยึดถือปฏิบัติร่วมกัน มีการจัดสินค้าและบริการขั้นพื้นฐานหลายอย่างให้แก่ผู้อยู่อาศัยในลักษณะเป็นหน่วยทางเศรษฐกิจ คำว่า ประชาคม ไม่ใช้กับหน่วยหรือองค์กรทางการเมือง การปกครอง เช่น ประชาคมชาวนครศรีธรรมราชร่วมมือกันรักษาประเพณีท้องถิ่น. ความหมายที่ ๒ คำว่า ประชาคม หมายถึงผู้คนจำนวนหนึ่งซึ่งมีขนบประเพณีหรือผลประโยชน์ร่วมกัน บุคคลผู้เป็นส่วนหนึ่งของประชาคมไม่จำเป็นต้องอยู่รวมในพื้นที่เดียวกันก็ได้ เช่น ข้อตกลงของผู้ที่มีผลประโยชน์ร่วมกันหรือผู้ที่มีแนวคิดเหมือนกันเรียกว่า  สัญญาประชาคม. ประชาคมอาเซียน หมายถึง การรวมตัวกันของประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองในเวทีระหว่างประเทศ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

คำผวน (๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๕๓)

คำผวน

          คำผวนเป็นการเล่นทางภาษาอย่างหนึ่งในภาษาไทยที่ใช้วิธีการสลับคำหรือสลับตำแหน่งของเสียงพยัญชนะ เสียงสระ  และเสียงวรรณยุกต์ของคำตั้งแต่สองพยางค์ขึ้นไปเพื่อให้เกิดคำใหม่ที่อาจจะมีความหมายหรือไม่มีความหมายก็ได้ เรียกว่า การผวนคำ  โดยมีจุดประสงค์หลักให้เกิดความสนุกสนาน  คำที่เกิดขึ้นใหม่นี้จะออกเสียงคล้องจองกับเสียงของคำในรูปเดิม  เช่น  คึกฤทธิ์-คิดลึก    สวัสดี-สะวีดัด

          การผวนคำเป็นการบริหารสมองทั้งสองซีก คือซีกซ้ายจะทำหน้าที่สลับตำแหน่งของเสียงหรือคำไปในรูปแบบต่าง ๆ  ส่วนซีกขวาจะทำหน้าที่ตกแต่งเสียงและความตามต้องการ  เช่น มาแลดูกัน-มาลันดูแก   แจ๊วหลบ-จบแล้ว

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ข้าวหมาก (๑๐ ธันวาคม ๒๕๕๓)

ข้าวหมาก

          ข้าวหมาก เป็นของกินที่ทำจากข้าวเหนียว. วิธีทำใช้ข้าวเหนียวที่แช่น้ำไว้แล้วประมาณ ๖ ชั่วโมง นึ่งให้สุก แล้วคลุกแป้งเชื้อที่เรียกกันว่าแป้งข้าวหมาก. แบ่งใส่ภาชนะ หรือห่อด้วยใบตองหรือใบบอนตามต้องการ ทิ้งไว้ ๒-๓ วัน จะเกิดน้ำตาลจากข้าว  น้ำตาลส่วนหนึ่งจะเปลี่ยนไปเป็นแอลกอฮอล์ ทำให้ข้าวหมากมีรสหวานและหอม รับประทานเป็นขนมได้. ข้าวหมากมักจะหวานเกินไป จึงนิยมกินกับข้าวหลามตัดซึ่งเป็นของกินอีกชนิดหนึ่ง ทำจากข้าวเหนียว ใส่กะทิและเกลือเล็กน้อย ใส่ถาดนึ่งให้สุก ใช้มีดตัดให้เป็นเส้นขนานกันแล้วตัดเฉียงอีกครั้ง ทำให้เกิดเป็นชิ้นรูปสี่เหลี่ยมด้านเท่าที่มีมุมไม่เท่ากัน แต่มีด้านขนานกัน ๒ คู่ เรียกว่า สี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด. ข้าวหลามตัดมักโรยหน้าด้วยถั่วทองที่คั่วให้เหลืองกรอบ. ข้าวหลามตัดมีรสเค็มน้อย ๆ  เมื่อกินกับข้าวหมากที่มีรสหวานจึงได้รสที่พอเหมาะ. และเรียกกันติดปากว่า ข้าวหมากข้าวหลามตัด

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.