ข้าวหมาก (๑๐ ธันวาคม ๒๕๕๓)

ข้าวหมาก

          ข้าวหมาก เป็นของกินที่ทำจากข้าวเหนียว. วิธีทำใช้ข้าวเหนียวที่แช่น้ำไว้แล้วประมาณ ๖ ชั่วโมง นึ่งให้สุก แล้วคลุกแป้งเชื้อที่เรียกกันว่าแป้งข้าวหมาก. แบ่งใส่ภาชนะ หรือห่อด้วยใบตองหรือใบบอนตามต้องการ ทิ้งไว้ ๒-๓ วัน จะเกิดน้ำตาลจากข้าว  น้ำตาลส่วนหนึ่งจะเปลี่ยนไปเป็นแอลกอฮอล์ ทำให้ข้าวหมากมีรสหวานและหอม รับประทานเป็นขนมได้. ข้าวหมากมักจะหวานเกินไป จึงนิยมกินกับข้าวหลามตัดซึ่งเป็นของกินอีกชนิดหนึ่ง ทำจากข้าวเหนียว ใส่กะทิและเกลือเล็กน้อย ใส่ถาดนึ่งให้สุก ใช้มีดตัดให้เป็นเส้นขนานกันแล้วตัดเฉียงอีกครั้ง ทำให้เกิดเป็นชิ้นรูปสี่เหลี่ยมด้านเท่าที่มีมุมไม่เท่ากัน แต่มีด้านขนานกัน ๒ คู่ เรียกว่า สี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด. ข้าวหลามตัดมักโรยหน้าด้วยถั่วทองที่คั่วให้เหลืองกรอบ. ข้าวหลามตัดมีรสเค็มน้อย ๆ  เมื่อกินกับข้าวหมากที่มีรสหวานจึงได้รสที่พอเหมาะ. และเรียกกันติดปากว่า ข้าวหมากข้าวหลามตัด

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

โต (๙ ธันวาคม ๒๕๕๓)

โต

          โต เป็นคำที่ยืมมาจากภาษาเขมร แปลว่า สิงห์ ซึ่งเป็นสัตว์ในนิยาย มักทำเป็นรูปสัตว์ที่เฝ้าหน้าประตูวัดหรือศาสนสถาน. คำว่า โต ที่ใช้ตามลำพังปรากฏในวรรณคดีไทยหลายเรื่อง เช่น ในร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดกกัณฑ์กุมาร ตอนชูชกพาสองกุมารไปจากอาศรมของพระเวสสันดร พระชาลีได้รำพึงอาลัยถึงของเล่นของตนว่า

          “คิดดูขึ้นมาก็น่าเสียดาย แต่รูปสัตว์ทั้งหลายคือกระต่ายโตโคถึกเถื่อน ใส่ล้อลากเลื่อนเขยื้อนยัน พระบิตุรงค์บรรจงปั้นให้เราเล่น”

          คำว่า โต ยังปรากฏในคำว่า โตล่อแก้ว และ โตเล่นหางโตล่อแก้ว เป็นชื่อการแสดงของจีนและญวน ใช้คน ๒ คนแต่งตัวเป็นสิงโตขนยาวสีเหลือง มีเด็กคอยถือลูกแก้วล่อหลอกให้สิงโตไล่คาบ เป็นการแสดงที่เข้ามาตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา ส่วน โตเล่นหาง เป็นชื่อกลบท ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง และเป็นชื่อท่ารำโนราท่าหนึ่งด้วย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.