หน้าพระที่นั่ง-หน้าที่นั่ง (๒๓ มกราคม ๒๕๕๔)

หน้าพระที่นั่ง-หน้าที่นั่ง

          คำว่า หน้าพระที่นั่ง หมายถึง เบื้องหน้าสิ่งก่อสร้างที่เป็นพระที่นั่ง เช่น ทหารรักษาพระองค์ตั้งแถวอยู่ที่หน้าพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท. รัฐบาลจัดงานวันเฉลิมพระชนมพรรษาที่ลานพระราชวังดุสิต และตั้งเวทีอยู่หน้าพระที่นั่งอนันตสมาคม. ราชาศัพท์ที่ใช้เมื่อกล่าวถึงการแสดง การกระทำ การเสนอสิ่งใด ๆ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวหรือพระบรมราชวงศ์ คือคำว่า หน้าที่นั่ง  เช่น การแสดงละครหน้าที่นั่ง. การสวนสนามหน้าที่นั่ง. การแสดงขบวนเรือไฟหน้าที่นั่ง. การแสดงโขนหน้าที่นั่ง. คำว่า หน้าที่นั่ง มีผู้ใช้ว่า *ต่อหน้าพระพักตร์ ซึ่งไม่ถูกต้อง  เมื่อจะกล่าวถึงการกระทำสิ่งใด ๆ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวหรือพระบรมราชวงศ์ให้ทอดพระเนตรโดยตรง ให้ใช้คำว่า หน้าที่นั่ง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ผีโขมด (๖ มีนาคม ๒๕๕๔)

ผีโขมด

          ผีโขมดเป็นคำเรียกผีประเภทหนึ่ง. คำว่า โขมด เป็นคำที่รับมาจากภาษาเขมรว่า โขฺมจ (อ่านว่า ขะ -โม้จ) แปลว่า ผี. คำว่า ผีโขมด จึงเป็นคำซ้อน แต่ในภาษาไทยใช้หมายถึงผีประเภทหนึ่ง. ผีโขมดไม่มีรูปร่างว่าเป็นอะไรแน่นอน. บางทีก็กล่าวว่า ผีโขมดเป็นดวงไฟกลม ๆ มีแสงแวม ๆ เห็นกันตอนกลางคืนในที่ที่มีน้ำแฉะ ๆ. ผีโขมดมักทำให้คนหลงทาง เพราะคนที่เดินทางกลางคืนเห็นผีโขมดแล้วคิดว่าเป็นคนส่องไฟ หรือเป็นดวงไฟของบ้านเรือนคน แต่เมื่อเข้าไปใกล้ไฟนั้นก็หายไป แล้วไปสว่างที่อื่นอีก ทำให้คนที่เดินทางในความมืดหลงทาง. สันนิษฐานว่า ผีโขมด เป็นแก๊สมีเทน (methane) ที่เกิดจากการเน่าเปื่อยผุพังของสารอินทรีย์แล้วติดไฟในอากาศ เป็นแสงวอบแวบในที่มืด.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ผีกองกอย (๕ มีนาคม ๒๕๕๔)

ผีกองกอย

          ผีกองกอยเป็นผีป่าพวกหนึ่ง ไม่มีใครเห็นตัว. แต่คำว่า กองกอย มีเสียงคล้ายคำว่า เก็งกอย ทำให้เดาว่าคงจะเป็นผีที่มีขาเดียว มีเท้าเดียว ไปไหนก็ต้องเขย่งไปเหมือนกับการเล่นของเด็กที่ร้องเล่นว่า “เขย่งเก็งกอยเห็นวัวกินอ้อยบ้างไหมจ๊ะ”. พระยาอนุมานราชธนเล่าไว้ว่า เมื่อผีกองกอยมาจะมีเสียงซู่ใหญ่ดังมาจากที่ไกลแล้วจะดังมากขึ้นจนมาถึงตัว. ถ้าคนตื่นอยู่และออกเสียงไล่ตะเพิดไป ผีกองกอยก็จะผ่านเลยไป เสียงซู่นั้นก็จะหายไป. แต่ถ้าคนนอนหลับ ผีกองกอยก็จะเข้ามาดูดเลือดตรงหัวแม่เท้า โดยที่ผู้ที่ถูกดูดเลือดจะไม่รู้สึกตัวเลย. ถ้าถูกดูดเลือดมาก ๆ ผู้นั้นอาจจะสิ้นชีวิตก็ได้ คนจึงกลัว. สันนิษฐานว่า ผีกองกอย ที่มาดูดเลือดคนที่นอนหลับในป่า น่าจะเป็นทากหรือสัตว์กินเลือดชนิดใดชนิดหนึ่ง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.