ธุรการ และ ธุรกรรม มีความหมายต่างกัน (๘ มิถุนายน ๒๕๕๐)

ธุรการ และ ธุรกรรม มีความหมายต่างกัน

         พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ให้ความหมายของคำ ธุรการ ไว้ว่า หมายถึง การจัดกิจการงานโดยส่วนรวมของแต่ละหน่วยซึ่งไม่ใช่งานวิชาการ เช่นในมหาวิทยาลัย บุคลากรแบ่งเป็น ๒ ฝ่าย คือ ฝ่ายวิชาการ ได้แก่อาจารย์และนักวิจัย และฝ่ายธุรการ คือ เจ้าหน้าที่ที่ทำหน้าที่อื่น ๆ ที่ไม่ใช่ด้านวิชาการ

          ส่วนคำว่า ธุรกรรม ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า transaction (อ่านว่า แทฺรน-แซก-ชั่น) หมายถึง  การประกอบกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง โดยเฉพาะด้านธุรกิจและการเงิน เช่นพูดว่า การฝากเงินในธนาคารเป็นการทำธุรกรรมอย่างหนึ่ง. การจ่ายค่าบริการโดยหักบัญชีจากธนาคาร เป็นธุรกรรมที่นิยมกันมากในปัจจุบัน. อินเทอร์เน็ตทำให้เราสามารถทำธุรกรรมได้โดยไม่ต้องใช้กระดาษ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เปรียบเทียบ (๒๘ พฤษภาคม ๒๕๕๐)

เปรียบเทียบ

          เปรียบเทียบ เป็นคำกริยาที่เป็นคำซ้อน ประกอบด้วยคำว่า เปรียบ กับคำว่า เทียบ  คำนี้แปลตรงกับภาษาอังกฤษว่า compare (อ่านว่า คอม-แพร์).  คำว่า เปรียบเทียบ มีความหมายว่า นำสิ่งหนึ่งมาเทียบกับอีกสิ่งหนึ่งเพื่อให้เห็นว่าเหมือนกันหรือไม่เหมือนกัน เท่ากันหรือไม่เท่ากัน ต่างกันหรือไม่ต่างกัน มักใช้กับสิ่งที่เป็นชนิดเดียวกัน เพื่อพิจารณาลักษณะให้ละเอียดลึกลงไป เช่น ถ้าเปรียบเทียบพนักงาน ๒ คนนี้แล้วเห็นว่าพนักงานหญิงตั้งใจทำงานมากกว่า

          ในทางกฎหมาย ตำรวจใช้คำว่า เปรียบเทียบ เปรียบความผิดของผู้ทำผิดกฎหมายกับโทษที่กำหนดไว้เป็นค่าปรับ เช่นใช้ว่า เจ้าพนักงานพิจารณาความผิดแล้วเปรียบเทียบปรับผู้ต้องหา ๔๐๐ บาท เนื่องจากจอดรถในที่ห้ามจอด

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

วิธี-วิธีการ (๑๗ พฤษภาคม ๒๕๕๐)

วิธี-วิธีการ

          คำว่า วิธี มาจากคำภาษาบาลีสันสกฤตว่า วิธิ  ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า method (อ่านว่า เม็ด-ธ็อด) ใช้หมายถึงหนทางที่จะทำ เช่น วิธีเลี้ยงลูก.  วิธีทำซ่าหริ่ม.  การดูแลผิวพรรณทำได้หลายวิธี.

          เราอาจนำคำว่า วิธี มาประกอบกับคำอื่น เช่น วิธีการ ซึ่งเป็นศัพท์บัญญัติ ที่คณะกรรมการบัญญัติศัพท์ทางการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ บัญญัติให้ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า procedure (อ่านว่า โพฺร-ซี-เจ้อร์) หมายถึง วิธีปฏิบัติตามหลักการเป็นขั้นตอนอย่างมีระบบ เช่น คณะกรรมการจัดการให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการตามที่กำหนดไว้.    เจ้าหน้าที่อาจต้องใช้วิธีการนอกระบบเพื่อให้สามารถจับตัวผู้กระทำผิดได้.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

หน้าถอดสี (๗ มิถุนายน ๒๕๕๐)

หน้าถอดสี

          หน้าถอดสี เป็นสำนวน แปลว่า หน้าซีด หน้าเผือดลง เมื่อมีอาการตกใจ กลัว หรือผิดหวังคำว่า ถอดสี เป็นคำที่ใช้กันในวงการนักเลงปลากัด ปลากัดเป็นปลาที่สวยงามเพราะลำตัวและครีบมีหลายสี โดยธรรมชาติเป็นปลานักสู้ เมื่อพบปลาตัวอื่นก็จะเข้าต่อสู้ทันที จึงนิยมเลี้ยงไว้ทั้งเป็นปลาสวยงาม และเลี้ยงไว้กัดแข่งขัน ปลากัดเพศผู้สามารถเปลี่ยนสีลำตัวได้เมื่อถูกกระตุ้นให้ตื่นตัว เช่น เมื่อเห็นปลาตัวอื่นก็จะพองแก้มทั้ง ๒ ข้าง และกางครีบทุกครีบออก และเปล่งสีลำตัวให้เข้มขึ้น แต่ถ้าตกใจ ไม่สู้ ยอมแพ้ สีลำตัวจะจางซีดลง อาการเช่นนี้เรียกกว่า “ถอดสี” คำนี้มีการนำมาใช้เปรียบกับสีหน้าของคนที่ตกใจ กลัว หรือผิดหวัง แล้วมีใบหน้าซีดเผือดลง ทำนองเดียวกับปลากัดถอดสีเพราะตกใจกลัว ตัวอย่างเช่น ตำรวจจู่โจมเข้าล้อมจับวงไพ่ ทำให้นักเล่นไพ่หน้าถอดสีไปตาม ๆ กัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

เปรียบ (๒๗ พฤษภาคม ๒๕๕๐)

เปรียบ

          เปรียบ เป็นคำกริยา หมายความว่า นำสิ่งหนึ่งมาเทียบกับอีกสิ่งหนึ่งเพื่อให้เห็นว่าเหมือนกันหรือไม่เหมือนกัน เท่ากันหรือไม่เท่ากัน ต่างกันหรือไม่ต่างกัน เป็นต้น เช่น กรรมการเปรียบมวยคู่นี้แล้วเห็นว่าฝ่ายผู้ท้าชิงน่าจะสามารถโค่นแชมป์ได้.   คำกริยา เปรียบ ใช้กับคำนามได้มากมายทั้งที่เป็นสิ่งของ คน สัตว์ รวมทั้งลักษณะหรือคุณสมบัติของสิ่งต่าง ๆ นั้นด้วย เช่น เปรียบคนที่มีความมานะพยายามมากว่าราวกับพระมหาชนก. เปรียบฝนที่ตกหนักมากว่าเหมือนกับฟ้ารั่ว

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เอกลักษณ์ (๑๗ มิถุนายน ๒๕๕๐)

เอกลักษณ์

          คำว่า เอกลักษณ์ (อ่านว่า เอก-กะ-ลัก) ประกอบด้วยคำว่า เอก (อ่านว่า เอ-กะ) ซึ่งหมายถึง หนึ่ง และ ลักษณ์ ซึ่งหมายถึง สมบัติเฉพาะตัว.   คำว่า เอกลักษณ์ ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า uniqueness (อ่านว่า ยู-นี้ก-เนส) หมายถึง ความเป็นหนึ่งเดียว หรือสภาวะที่ไม่มีผู้ใดเหมือน เช่น กรุงเทพฯ เป็นเมืองหลวงที่มีเอกลักษณ์ไม่เหมือนเมืองหลวงใด ๆ ในโลก. การทำทองรูปพรรณของช่างทองเมืองเพชรถือเป็นงานหัตถกรรมที่มีเอกลักษณ์ไทย. นักท่องเที่ยวทั่วโลกประทับใจในเอกลักษณ์ความมีน้ำใจของคนไทย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ใจปลาซิว (๖ มิถุนายน ๒๕๕๐)

ใจปลาซิว

          สำนวนไทยหลายสำนวนมักนำลักษณะ นิสัย หรือพฤติกรรมของสัตว์บางชนิดมาเปรียบ  ใจปลาซิว ก็เป็นอีกสำนวนหนึ่ง   ใจปลาซิว มีความหมายว่า ใจเสาะ ไม่อดทน ยอมแพ้ง่าย

          ปลาซิวเป็นปลาน้ำจืดตัวเล็ก ๆ  อยู่เป็นฝูง ชอบอยู่ในแหล่งน้ำใส ถ้าน้ำขุ่นจะลอยหัวขึ้นมาที่ผิวน้ำ เมื่อจับขึ้นมาพ้นน้ำจะตายทันที จึงนำลักษณะของปลาซิวมาเปรียบกับคนที่ไม่มีความอดทน ใจเสาะ กลัว หรือร้องไห้ง่าย ๆ ว่ามีใจเหมือนปลาซิว เช่น หมอยังไม่ทันจะฉีดยาให้ ก็เป็นลมไปซะแล้ว ใจปลาซิวจริง ๆ. นายนี่ ใจปลาซิวอย่างนี้ จะไปเป็นทหารได้อย่างไร.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.