ผีพราย (๗ มีนาคม ๒๕๕๔)

ผีพราย

         ผีพรายมีหลายชนิด แต่มีลักษณะที่สำคัญ ๒ ประการ คือเป็นผีผู้หญิงหรือเป็นผีที่มีแสงพราวพรายอยู่ในน้ำ. ผีพรายที่เป็นผู้หญิงชนิดหนึ่ง คือนางไม้ที่สิงอยู่ที่ต้นกล้วยตานี เรียกว่า นางพรายตานี. ผีผู้หญิงที่ตายทั้งกลม คือตายพร้อมกับลูกที่ยังอยู่ในท้องก็เป็นผีพรายตายทั้งกลม. อีกชนิดหนึ่งเป็นผีที่มาคอยกระซิบบอกให้ผู้ที่เลี้ยงผีพรายทราบเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เรียกกันว่า พรายกระซิบ. ส่วนที่เป็นผีน้ำจะเป็นแสงเรือง ๆ เห็นได้ในเวลากลางคืน. ตามจินตนาการของคนโบราณ ผีพรายในน้ำก็เป็นผีผู้หญิง ที่มีผมยาวสลวยพลิ้วไปกับสายน้ำ. ผีพรายน้ำมักจะทำอันตรายคนที่ลงน้ำทำให้จมน้ำตาย. ที่จริงผู้ที่ว่ายน้ำนาน ๆ อาจเป็นตะคริวอย่างหนักทำให้กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง เจ็บปวดจนไม่สามารถว่ายน้ำหรือช่วยตนเองให้ขึ้นมาเหนือน้ำได้ จึงจมน้ำตาย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

หน้าพระที่นั่ง-หน้าที่นั่ง (๒๓ มกราคม ๒๕๕๔)

หน้าพระที่นั่ง-หน้าที่นั่ง

          คำว่า หน้าพระที่นั่ง หมายถึง เบื้องหน้าสิ่งก่อสร้างที่เป็นพระที่นั่ง เช่น ทหารรักษาพระองค์ตั้งแถวอยู่ที่หน้าพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท. รัฐบาลจัดงานวันเฉลิมพระชนมพรรษาที่ลานพระราชวังดุสิต และตั้งเวทีอยู่หน้าพระที่นั่งอนันตสมาคม. ราชาศัพท์ที่ใช้เมื่อกล่าวถึงการแสดง การกระทำ การเสนอสิ่งใด ๆ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวหรือพระบรมราชวงศ์ คือคำว่า หน้าที่นั่ง  เช่น การแสดงละครหน้าที่นั่ง. การสวนสนามหน้าที่นั่ง. การแสดงขบวนเรือไฟหน้าที่นั่ง. การแสดงโขนหน้าที่นั่ง. คำว่า หน้าที่นั่ง มีผู้ใช้ว่า *ต่อหน้าพระพักตร์ ซึ่งไม่ถูกต้อง  เมื่อจะกล่าวถึงการกระทำสิ่งใด ๆ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวหรือพระบรมราชวงศ์ให้ทอดพระเนตรโดยตรง ให้ใช้คำว่า หน้าที่นั่ง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ผีโขมด (๖ มีนาคม ๒๕๕๔)

ผีโขมด

          ผีโขมดเป็นคำเรียกผีประเภทหนึ่ง. คำว่า โขมด เป็นคำที่รับมาจากภาษาเขมรว่า โขฺมจ (อ่านว่า ขะ -โม้จ) แปลว่า ผี. คำว่า ผีโขมด จึงเป็นคำซ้อน แต่ในภาษาไทยใช้หมายถึงผีประเภทหนึ่ง. ผีโขมดไม่มีรูปร่างว่าเป็นอะไรแน่นอน. บางทีก็กล่าวว่า ผีโขมดเป็นดวงไฟกลม ๆ มีแสงแวม ๆ เห็นกันตอนกลางคืนในที่ที่มีน้ำแฉะ ๆ. ผีโขมดมักทำให้คนหลงทาง เพราะคนที่เดินทางกลางคืนเห็นผีโขมดแล้วคิดว่าเป็นคนส่องไฟ หรือเป็นดวงไฟของบ้านเรือนคน แต่เมื่อเข้าไปใกล้ไฟนั้นก็หายไป แล้วไปสว่างที่อื่นอีก ทำให้คนที่เดินทางในความมืดหลงทาง. สันนิษฐานว่า ผีโขมด เป็นแก๊สมีเทน (methane) ที่เกิดจากการเน่าเปื่อยผุพังของสารอินทรีย์แล้วติดไฟในอากาศ เป็นแสงวอบแวบในที่มืด.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.