แช่อิ่ม (๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔)

แช่อิ่ม

          แช่อิ่ม ประกอบด้วยคำว่า แช่ กับคำว่า อิ่ม. แช่ หมายถึง นำสิ่งใดสิ่งหนึ่งใส่ลงในน้ำหรือของเหลวอย่างอื่นชั่วระยะเวลาหนึ่งแล้วนำขึ้น เช่น แช่ข้าวเหนียวก่อนนำไปนึ่ง. แช่ผักสดในน้ำผสมด่างทับทิมเพื่อฆ่าเชื้อโรค.   ส่วนคำว่า อิ่ม หมายถึง เต็มที่ เต็มแล้ว พอแล้ว

          แช่อิ่ม เป็นวิธีถนอมอาหารประเภทผลไม้ โดยนำผลไม้ลงแช่ในน้ำตาลเชื่อมจนอิ่มตัว ผลไม้ที่นำมาแช่อิ่มส่วนใหญ่มีรสเปรี้ยว เช่น มะม่วง มะดัน ตะลิงปลิง.   เนื้อในของเปลือกส้มโอ และพืชที่มีรสขม เช่น บอระเพ็ด ก็สามารถนำมาแช่อิ่มได้. วิธีแช่อิ่มมีขั้นตอนคือ นำผลไม้มาดอง คือแช่หรือหมักไว้ในน้ำเกลือชั่วระยะเวลาหนึ่งจนผลไม้นั้นคลายรสเปรี้ยวลงมากแล้วจึงนำมาแช่ในน้ำเชื่อมที่เข้มข้นเพื่อให้น้ำเชื่อมซึมซาบเข้าไปในผลไม้อย่างเต็มที่จนผลไม้มีรสหวานมากกว่าเปรี้ยว จึงเรียกวิธีการดังกล่าวว่า แช่อิ่ม และเรียกผลไม้ที่ผ่านกรรมวิธีดังกล่าวว่าผลไม้แช่อิ่ม เช่น มะม่วงแช่อิ่ม มะดันแช่อิ่ม บอระเพ็ดแช่อิ่ม

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

หัวโจก (๒๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔)

หัวโจก

          คำว่า หัวโจก หมายถึง ผู้นำกลุ่มของผู้ที่ประพฤติเกกมะเหรกเกเร จัดว่าเป็นคนที่ประพฤติเกกมะเหรกเกเรที่สุด. คำว่า โจก ก็แปลว่า หัวหน้า แต่เป็นหัวหน้าในทางไม่ดี. หัวโจก จึงแปลตามตัวว่า ผู้ที่เป็นหัวหน้าของหมู่คนไม่ดีทั้งหลาย. เดิมใช้กับผู้นำในกลุ่มเด็กเกเร ทำความผิดเล็ก ๆ น้อย ๆ มีลักขโมยผลไม้บ้าง แอบสูบบุหรี่บ้าง รังแกสัตว์ต่าง ๆ บ้าง ยกพวกตีกันบ้าง เช่น ในบรรดาเด็กวัดที่เกเรนี่ เจ้าเบิ้มเป็นหัวโจก ชอบพาเพื่อนไปเที่ยวลักขโมยผลหมากรากไม้ของชาวบ้าน. เด็กแว้นพวกนี้มีหัวโจกคอยชักชวนให้ไปซิ่งมอเตอร์ไซค์. ปัจจุบันใช้กับผู้ใหญ่ด้วย เช่น ตำรวจรู้ตัวหัวโจกผู้ก่อเหตุปาก้อนหินใส่รถที่วิ่งผ่านไปมาแล้ว. นักเลงโตคนนี้เป็นหัวโจกเที่ยวเกะกะระรานชาวบ้าน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เชื้อชาติ-สัญชาติ (๑๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔)

เชื้อชาติ-สัญชาติ

          เชื้อชาติ  หมายถึงลักษณะเฉพาะทางชีวภาพของคนซึ่งเห็นได้อย่างชัดเจนจากลักษณะรูปพรรณ สีผิว  เส้นผม  และนัยน์ตา  ผู้ที่มีเชื้อชาติเดียวกันจะมีความรู้สึกผูกพันทางสายเลือดและทางวัฒนธรรม ทำให้เกิดความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน  ถ้ายิ่งนับถือศาสนาเดียวกันก็จะรู้สึกผูกพันกันยิ่งขึ้น. ส่วนสัญชาติ หมายถึงการเป็นสมาชิกหรือประชาชนของประเทศใดประเทศหนึ่งตามกฎหมาย  แม้ลักษณะของบุคคลทางชีวภาพและวัฒนธรรมอาจแตกต่างกัน ผู้ที่เกิดในประเทศใดก็จะได้สัญชาติของประเทศนั้น ผู้ที่ถือสัญชาติของประเทศใดประเทศหนึ่ง ก็จะเป็นประชาชนประเทศนั้น ๆ ด้วย.  สัญชาติเป็นสิ่งที่โอนย้ายได้ตามกฎหมาย  เช่น  เขาเป็นคนเชื้อชาติไทยเดิมมีสัญชาติไทย  แต่ปัจจุบันไปก่อร่างสร้างตัวอยู่ในประเทศสหรัฐอเมริกาจนได้สัญชาติอเมริกันแล้ว. ผู้ที่บิดามารดามีเชื้อชาติอื่นแต่ได้สัญชาติไทย ลูกก็จะได้สัญชาติไทยตามกฎหมายและถือว่ามีเชื้อชาติไทยด้วย. คนเราแม้จะต่างเชื้อชาติและศาสนาแต่หากมีสัญชาติเดียวกันก็ควรสามัคคีปรองดองกัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เกียรติ-เกียรติยศ (๙ มีนาคม ๒๕๕๔)

เกียรติ-เกียรติยศ

          คำว่า เกียรติ  หมายถึง ชื่อเสียง ความยกย่องนับถือ  ความมีหน้ามีตา   เช่น   การแต่งกายให้เรียบร้อยตามวาระและโอกาสของงานที่ไป เป็นการให้เกียรติเจ้าของงาน และผู้ร่วมงานคนอื่นด้วย  นายทหาร นายตำรวจ และแขกผู้มีเกียรติเข้าร่วมพิธีระลึกถึงทหารและตำรวจผู้เสียสละชีวิตในการปฏิบัติหน้าที่. 

          คำว่า เกียรติ ประกอบกับคำว่า  ยศ ซึ่งหมายถึง ความยกย่องนับถือที่จัดเป็นลำดับขั้น.  เกียรติยศ ใช้หมายถึง ชื่อเสียง ความยกย่องนับถือ ความมีหน้ามีตา ที่มาจากฐานะ ตําแหน่งหน้าที่ หรือชั้นของบุคคล เช่น ชื่อเสียงและ เกียรติยศ ของเขาได้มาด้วยความสามารถของตนเองไม่ใช่เป็นเพราะนามสกุลดัง.  ผู้ได้รับรางวัลบางคนต้องการเพียงเกียรติยศ ไม่ได้ต้องการเงินหรือสิ่งของที่ตีค่าเป็นเงิน.  สมัยนี้ นักกีฬาที่มีความสามารถระดับนานาชาติได้สิ่งตอบแทนทั้งเกียรติยศและรางวัลเงินล้าน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

หัวคะแนน (๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔)

หัวคะแนน

          คำว่า หัวคะแนน หมายถึง ผู้ที่หาคะแนนเสียงให้แก่ผู้สมัครรับเลือกตั้ง เช่น รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภา เป็นต้น. หัวคะแนนมักเป็นผู้ที่มีคนรู้จักอย่างกว้างขวาง เป็นที่เชื่อถือของชาวบ้าน เมื่อไปแนะนำผู้สมัครคนใดให้ชาวบ้านเลือก ชาวบ้านก็จะเชื่อและเลือกผู้สมัครคนนั้น. ในเมืองไทย คะแนนที่ผู้สมัครคนหนึ่งได้รับจึงอาจไม่ได้แสดงระดับความชื่นชอบของชาวบ้านที่มีต่อผู้สมัคร แต่เป็นความสามารถของหัวคะแนน ว่าจะรวบรวมพรรคพวกได้มากน้อยเพียงใด. คำว่า หัวคะแนน นอกจากจะใช้ในเรื่องการเมืองแล้ว ยังใช้ในการเลือกตั้งประธาน ผู้นำ นายก ของหน่วยงานเช่นมูลนิธิ สมาคม ที่มีการลงคะแนนเสียงเลือกผู้ที่จะดำรงตำแหน่งนั้น ๆ เช่น ถ้าคุณจะเป็นนายกของสมาคมเรา ฉันจะเป็นหัวคะแนนให้.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

ชาติพันธุ์ (๑๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔)

ชาติพันธุ์

          คำว่า ชาติพันธุ์ ประกอบด้วยคำว่า ชาติ กับ พันธุ์. ชาติ  หมายถึง กลุ่มชนที่อยู่รวมกันเป็นประเทศ มีความรู้สึกผูกพันรับผิดชอบร่วมกันในเรื่องภาษา ประวัติศาสตร์ความเป็นมา และวัฒนธรรม หรืออยู่ในปกครองรัฐบาลเดียวกัน.  พันธุ์  หมายถึงเชื้อสาย  วงศ์วาน เทือกเถาเหล่ากอ. ชาติพันธุ์  (อ่านว่า ชาด-ติ-พัน) จึงหมายถึงกลุ่มคนที่อยู่ในประเทศใดประเทศหนึ่ง และมีวัฒนธรรมร่วมกัน  มีขนบธรรมเนียมประเพณีและภาษาพูดเดียวกัน  ทั้งมีความเชื่อว่าสืบเชื้อสายมาจากบรรพบุรุษเดียวกัน. กลุ่มชาติพันธุ์ใช้หมายรวมทั้งชนที่เป็นกลุ่มใหญ่และชนที่เป็นกลุ่มน้อย.  ในประเทศไทย คนไทยเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ใหญ่ที่สุด นอกจากนั้นยังมีกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ อีกจำนวนมาก เช่น กลุ่มชาติพันธุ์จีน กลุ่มชาติพันธุ์มอญ กลุ่มชาติพันธุ์เขมร กลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง กลุ่มชาติพันธุ์ซาไก. รัฐบาลพยายามส่งเสริมให้ทุกกลุ่มชาติพันธุ์ที่อยู่ในประเทศไทยมีความเท่าเทียมกัน และมีความสำนึกเป็นชาติเดียวกัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.