ข้าวเหลือเกลืออิ่ม (๑๖ มิถุนายน ๒๕๕๔)

ข้าวเหลือเกลืออิ่ม

          ข้าวเหลือเกลืออิ่ม เป็นสำนวนหมายถึงภาวะที่บ้านเมืองบริบูรณ์ด้วยข้าวปลาอาหาร. คนไทยกินข้าวเป็นอาหารหลัก คนไทยส่วนใหญ่จึงมีอาชีพทำนา. บางพื้นที่ของประเทศไทยมีน้ำท่าอุดมสมบูรณ์มาก สามารถทำนาได้มากกว่าปีละ ๑ ครั้ง ทำให้มีข้าวปลาอาหารบริบูรณ์ เมื่อข้าวปลาอาหารบริบูรณ์ มีจำนวนมากเหลือกินเหลือใช้ จึงพูดว่า ข้าวเหลือ. ส่วนเกลือนั้นเป็นเครื่องปรุงรสอาหารที่สำคัญ และเป็นส่วนประกอบสำคัญในการถนอมอาหารของคนสมัยก่อน เมื่อพูดว่า ข้าวเหลือ จึงต่อด้วย เกลืออิ่ม เป็นสำนวนว่า ข้าวเหลือเกลืออิ่ม หมายถึงมีอาหารการกินอุดมสมบูรณ์ เช่น เมืองไทยเป็นเมืองที่อุดมสมบูรณ์ ข้าวเหลือเกลืออิ่ม ไม่มีใครอดตาย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ฝุ่นกัมมันตรังสี (๗ กรกฎาคม ๒๕๕๔)

ฝุ่นกัมมันตรังสี

          ฝุ่นกัมมันตรังสี เกิดจากการระเบิดหรืออุบัติเหตุทางนิวเคลียร์ของธาตุกัมมันตรังสี โดยทั่วไปฝุ่นกัมมันตรังสีประกอบด้วยธาตุกัมมันตรังสีที่เป็นผลผลิตจากปฏิกิริยาการแบ่งแยกนิวเคลียร์ หรือที่เรียกว่าปฏิกิริยาฟิชชั่น รวมทั้งเศษชิ้นส่วนจากการระเบิดที่อยู่ในรูปอนุภาคขนาดเล็ก ซึ่งแขวนลอยในบรรยากาศ ฝุ่นกัมมันตรังสีนี้อาจถูกพัดพาไปได้ไกล และตกลงสู่พื้นโลกในเวลาต่อมา

          การตกลงสู่พื้นโลกของฝุ่นกัมมันตรังสีอาจใช้เวลาไม่กี่นาทีหรือนานเป็นปีก็ได้ เมื่อตกสู่พื้นโลกสารกัมมันตรังสีจะปนเปื้อนสิ่งต่าง ๆ บนพื้นดินและน้ำ เมื่อสิ่งมีชีวิตได้รับสิ่งปนเปื้อนนั้นด้วยการอยู่ใกล้ การสัมผัส หรือการบริโภค จะเกิดอันตรายต่อระบบอวัยวะต่าง ๆ เช่น ระบบหายใจ ระบบการหมุนเวียนโลหิต ระบบการขับถ่าย และอื่น ๆ  เป็นสาเหตุให้เกิดการเจ็บป่วยหรือพิการ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

สอย (๑) (๕ มิถุนายน ๒๕๕๔)

สอย (๑)

          คำว่า สอย มีหลายคำ สอย คำหนึ่งเป็นกริยา หมายความว่า ใช้ไม้ด้ามยาวที่มีตะขอ ตะกร้อ เป็นต้น ผูกติดที่ปลายด้านหนึ่ง เกี่ยวบิดหรือปลิดดอกไม้ ผลไม้ หรือสิ่งที่อยู่สูงลงมา เช่น สอยมะม่วง สอยดอกไม้.  สอย เป็นการนำเอาสิ่งที่อยู่สูงลงมา จึงมีสำนวนว่า สอยดอกฟ้า  หมายถึง สามารถทำให้หญิงผู้สูงศักดิ์กว่าตนมาเป็นคู่ครอง  ในบทละครเรื่อง ท้าวแสนปม พระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๖ ปรากฏตอนหนึ่งว่า

          “อันของสูงแม้ปองต้องจิต           ถ้าไม่คิดปีนป่ายจะได้หรือ
          มิใช่ของตลาดที่อาจซื้อ                ฤๅแย่งยื้อถือได้โดยไม่ยอม
          ไม่คิดสอยมัวคอยดอกไม้ร่วง        คงชวดดวงบุปผชาติสะอาดหอม
          ดูแต่ภุมรินเที่ยวบินดอม               จึ่งได้ออมอบกลิ่นสุมาลี”

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กัมมันตภาพรังสี (Radioactivity) (๒๕ พฤษภาคม ๒๕๕๔)

กัมมันตภาพรังสี (Radioactivity)

          กัมมันตภาพรังสี คือ สิ่งที่ปล่อยออกมาจากการแตกตัวของอะตอมของธาตุที่ไม่คงตัว เป็นอนุภาคแอลฟ่า อนุภาคเบต้า และรังสีแกมม่าซึ่งมีพลังงานสูงมาก การแตกตัวดังกล่าวจะทำให้เกิดธาตุเดิมหรือธาตุใหม่ก็ได้ แต่จะมีมวลอะตอมน้อยลง. อนุภาคแอลฟ่าคือโปรตอน อนุภาคเบต้าคืออิเล็กตรอน ส่วนรังสีแกมม่าอยู่ในรูปของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า. อนุภาคแอลฟ่าจะมีแรงปะทะสูง อนุภาคเบต้ามีแรงปะทะและแรงทะลุทะลวงต่ำ ส่วนรังสีแกมม่าสามารถทะลุทะลวงผ่านสิ่งต่าง ๆ ได้ดี จึงอาจทำให้โครงสร้างโมเลกุลของสิ่งมีชีวิตเปลี่ยนแปลงไป เช่น ทำให้เกิดมะเร็ง เกิดการกลายพันธุ์ ถ้าระดับกัมมันตภาพรังสีสูงมาก จะทำลายเซลล์และเนื้อเยื่อของสิ่งมีชีวิต. 

          สารที่สามารถแตกตัวแล้วปล่อยกัมมันตภาพรังสีดังกล่าวออกมาได้ เรียกว่า สารกัมมันตรังสี

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ตานี (๔ มิถุนายน ๒๕๕๔)

ตานี

          ตานี  มี ๒ ความหมาย  ความหมายแรกเป็นชื่อกล้วยชนิดหนึ่ง ลำต้นใหญ่ ใบใหญ่และกว้าง ไม่แตกฉีกง่ายเหมือนกล้วยชนิดอื่น  ผลกล้วยตานีมีเมล็ดทั่วทั้งผล จึงไม่นิยมกินผลสุก แต่ผลอ่อนกินได้อย่างผักทั้งสดและดอง. กล้วยตานีเป็นกล้วยที่เจริญเติบโตง่าย มักปล่อยให้เจริญเติบโตไปเรื่อย ๆ จนกลายเป็นป่ากล้วยตานี  และเป็นที่มาของความเชื่อเรื่องผี  ว่ามีผีเป็นผู้หญิงสาว  ผมยาว นุ่งผ้าสีเขียว ห่มสไบสีตองอ่อน  สิงอยู่ในต้นกล้วยตานี  เรียกว่าผีตานี  หรือผีพรายตานี.

          ตานี  ความหมายที่สอง หมายถึงน้ำมันข้น ๆ ชนิดหนึ่ง ใช้ใส่ผม และเรียกสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้นว่ามีลักษณะเป็นนํ้ามันตานี เช่นนํ้าตาลเยิ้มในขนมอาลัว หรือไข่ที่ต้มเป็นยางมะตูม.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.