เหตุการณ์ (๒ กันยายน ๒๕๕๔)

เหตุการณ์

          คำว่า เหตุการณ์ ประกอบด้วยคำว่า เหตุ กับ การณ์ ซึ่งมีความหมายใกล้เคียงกัน คือหมายถึง สิ่งหรือเรื่องที่ทำให้เกิดผล  สาเหตุหรือสิ่งที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง. ในภาษาไทยใช้คำว่า เหตุการณ์ หมายถึง เรื่องที่เกิดขึ้น  เช่น การที่เฮลิคอปเตอร์ ๓ ลำตกในสถานที่เดียวกัน ในเวลาใกล้เคียงกันเป็นเหตุการณ์เหลือเชื่อจริง ๆ.  มีคนหลายคนยืนมุงดูเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดยไม่กล้าเข้าไปช่วยเหลือเหยื่อที่ถูกจับเป็นตัวประกัน.  พยาน ๕ คนที่เห็นเหตุการณ์ระบุตรงกันว่า พบชายวัยรุ่นท่าทางมีพิรุธเดินถือปืนออกมาจากร้านผู้ตาย ก่อนจะวิ่งหายไปในความมืด.  นักประวัติศาสตร์วิเคราะห์เหตุการณ์ในอดีต เพื่อสรุปข้อเท็จจริง.  เหตุการณ์รุนแรงในสังคมไทยมีส่วนทำให้นักท่องเที่ยวมาเที่ยวเมืองไทยน้อยลง. บางคนจำภาพเหตุการณ์ในความฝันได้แม่นยำราวกับเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

หัวใจ (๑ สิงหาคม ๒๕๕๔)

หัวใจ

          คำว่า หัวใจ มีหลายความหมาย.  ความหมายหนึ่ง หัวใจ คืออวัยวะสำคัญของร่างกาย มีลักษณะเป็นก้อนกล้ามเนื้ออยู่ตรงทรวงอก คนส่วนมากมีหัวใจอยู่กลางอกค่อนไปทางซ้าย. หัวใจเป็นอวัยวะสำคัญของการมีชีวิต  หัวใจจะทำงานตลอดเวลา ไม่หยุดพัก เรารู้ได้ว่าหัวใจทำงานอยู่ด้วยการจับชีพจรที่เต้น การทำงานของหัวใจ เรียกว่า การเต้นของหัวใจ. ถ้าหัวใจของผู้ใดหยุดทำงาน ผู้นั้นจะตาย

          คำว่า หัวใจ นำมาใช้เปรียบสิ่งที่เป็นส่วนสำคัญที่สุดของสิ่งต่าง ๆ เช่น หัวใจของความสำเร็จในการทำงานของเขา คือความมานะมุ่งมั่นที่แน่วแน่

          หลักธรรมะหรือข้อปฏิบัติที่ถือว่าสำคัญในพระพุทธศาสนา มักจะถือว่าคำขึ้นต้นหรือพยางค์ต้นของคำเป็นส่วนสำคัญ. คำหรือพยางค์ขึ้นต้นนั้นก็จะเรียกว่า หัวใจ เช่น หัวใจอริยสัจว่า ทุ สะ นิ มะ ซึ่งเป็นพยางค์ต้นของคำว่า ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

สื่อสังคม-เครือข่ายสังคม (๒๑ กรกฎาคม ๒๕๕๔)

สื่อสังคม-เครือข่ายสังคม

          สื่อสังคม เป็นศัพท์บัญญัติของคำภาษาอังกฤษว่า social media หมายถึงสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งเป็นสื่อกลางที่ให้บุคคลทั่วไปมีส่วนร่วมสร้างและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นต่าง ๆ ผ่านอินเทอร์เน็ตได้ สื่อเหล่านี้เป็นของบริษัทต่าง ๆ ให้บริการผ่านเว็บไซต์ของตน เช่น เฟซบุ๊ก (Facebook) ไฮไฟฟ์ (Hi5) (อ่านว่า ไฮ-ไฟ้) ทวิตเตอร์ (Twitter) วิกิพีเดีย (Wikipedia) ฯลฯ

          เครือข่ายสังคม เป็นศัพท์บัญญัติของคำภาษาอังกฤษว่า social network หมายถึงกลุ่มบุคคลผู้ติดต่อสื่อสารกันโดยผ่านสื่อสังคม ซึ่งนอกจากจะส่งข่าวสารข้อมูลแลกเปลี่ยนกันแล้ว ยังอาจจะร่วมกันทำกิจกรรมที่สนใจด้วยกัน เช่น เลี้ยงรุ่นศิษย์เก่า  บริจาคสิ่งของช่วยผู้ประสบอุทกภัย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

สาธารณสมบัติ (๑๒ กันยายน ๒๕๕๔)

สาธารณสมบัติ

          สาธารณสมบัติ ประกอบด้วยคำว่า สาธารณะ กับ สมบัติ. สาธารณะ หมายความว่า เพื่อประชาชนทั่วไป. สมบัติ หมายถึง สิ่งของมีค่า.  สาธารณสมบัติ หมายถึงเงินทองหรือสิ่งของที่เป็นของส่วนรวม ของประชาชนทั่วไป หรือของประเทศนั่นเอง. สาธารณสมบัติเป็นสิ่งที่มีเพื่อใช้ประโยชน์ในชาติบ้านเมือง ไม่มีผู้ใดเป็นเจ้าของโดยเฉพาะ เช่น ภูเขา ป่าไม้ แม่น้ำลำคลอง ถนน สะพาน. ถ้าใช้ว่า สาธารณสมบัติของแผ่นดิน จะหมายถึง ทรัพย์สินของประเทศชาติ ซึ่งใช้เพื่อประโยชน์ของบ้านเมือง. นอกจากนี้ยังหมายถึงทรัพย์สินบางส่วนที่เป็นของพระมหากษัตริย์ เช่น พระบรมมหาราชวัง เครื่องราชกกุธภัณฑ์ พระราชยาน เป็นต้น. สาธารณสมบัติของแผ่นดินเป็นสิ่งที่คนในชาติต้องหวงแหนรักษาไว้ให้คงอยู่กับชาติตลอดไป

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ต้นไม้ตายเพราะลูก (๒๒ กันยายน ๒๕๕๔)

ต้นไม้ตายเพราะลูก

          สำนวน ต้นไม้ตายเพราะลูก มีที่มาจากการสังเกตธรรมชาติของต้นไม้บางชนิด เช่น ต้นกล้วยที่เมื่อมีลูกแล้วต้นกล้วยก็ไม่เจริญอีกต่อไป รอวันตาย. พ่อแม่ที่รักลูกมาก ถ้าลูกได้รับความเดือดร้อนหรือเป็นอันตราย พ่อแม่ก็จะได้รับความทุกข์ความเดือดร้อนเพราะลูกด้วย เปรียบกับต้นไม้ที่ตายเพราะลูก

          วรรณคดีไทยหลายเรื่องใช้สำนวนนี้ ดังเช่นในร่ายยาวเรื่องมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี หลังจากที่พระเวสสันดรทรงยกสองกุมารให้แก่ชูชก โดยที่พระนางมัทรีไม่ทรงทราบ เมื่อโอรสธิดาหายไปก็ทรงตามหาด้วยความทุกข์แสนสาหัส เมื่อไม่พบก็รำพันว่า “ทั้งลูกรักดังแก้วตาก็หายไป อกเอ๋ยจะอยู่ไปไยให้ทนเวทนา อุปมาเสมือนหนึ่งพฤกษาลดาวัลย์ ย่อมจะอาสัญลงเพราะลูกเป็นแท้เที่ยง”

          ในบทละครเรื่องอิเหนา ตอนศึกกะหมังกุหนิง  ท้าวกะหมังกุหนิงสงสารวิหยาสะกำผู้เป็นโอรสที่ไปหลงรักนางบุษบาแล้วไม่ได้ดังใจหมาย ก็ไปทำสงครามชิงนางเพื่อโอรส แล้วกล่าวเปรียบเทียบว่า “พี่ดังพฤกษาพนาวัน  จะอาสัญเพราะลูกดังกล่าวมา”

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.