ยักษ์ลักมาลิงพาไป (๑๙ กันยายน ๒๕๕๔)

ยักษ์ลักมาลิงพาไป

          สำนวน ยักษ์ลักมาลิงพาไป หมายถึง ถูกผู้ชายคนหนึ่งพามาแล้วผู้ชายอีกคนหนึ่งพาไป  และผู้ที่ถูกพาไปนั้นเป็นหญิง แสดงว่าเป็นผู้ที่ไม่รักนวลสงวนตัวปล่อยให้ผู้ชายหลายคนพาไปได้   สำนวนนี้มีที่มาจากเรื่องรามเกียรติ์ ผู้ที่จะถูกพามาพาไปคือ นางสีดา มเหสีของพระราม  ซึ่งถูกทศกัณฐ์ทำอุบายลักพานางไปไว้ในสวนกรุงลงกา  และพยายามเกี้ยวพาราสีให้นางปลงใจด้วย  แต่นางสีดาไม่ไยดีและคิดผูกคอตาย.  หนุมานรับอาสาพระรามไปสืบข่าว และพบนางสีดากำลังจะผูกคอตายจึงเข้าไปช่วยและจะพานางกลับไปถวายพระราม   นางสีดาปฏิเสธด้วยเห็นว่าการที่ทศกัณฐ์ลักพานางมาก็จะทำให้พระรามแคลงใจ หากยอมให้หนุมานพานางกลับไป ย่อมจะเป็นที่ครหามากขึ้น นางสีดาจึงให้หนุมานไปทูลพระรามมาสังหารทศกัณฐ์ให้สิ้นวงศ์ยักษ์  นางจึงจะกลับไปหาพระรามอย่างสมศักดิ์ศรี

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๙ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เว็บไซต์ (๑๗ กรกฎาคม ๒๕๕๔)

เว็บไซต์

          เว็บไซต์  มาจากคำภาษาอังกฤษว่า w-e-b s-i-t-e คำนี้มีศัพท์บัญญัติว่า ที่อยู่เว็บ หมายถึง ชื่อเว็บที่เป็นแหล่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งอาจเป็นข้อมูลของหน่วยงานทั้งราชการ เอกชน หรือบุคคล โดยรวมเก็บไว้ในเครื่องแม่ข่ายซึ่งต่อเข้ากับเครือข่ายอินเทอร์เน็ต เมื่อต้องการศึกษาหรือค้นหาข้อมูลนั้น ต้องใช้คอมพิวเตอร์ เป็นเครื่องมือไปค้นที่ชื่อเว็บไซต์ที่ต้องการ เช่น เมื่อต้องการค้นข้อมูลของราชบัณฑิตยสถาน ต้องใช้โปรแกรมค้นดูเว็บไซต์ แล้วพิมพ์ชื่อเว็บว่า www.royin.go.th (อ่านว่า เวิล-ไว-เว็บ  ด็อต อาร์-โอ-วาย-ไอ-เอ็น ด็อต จี-โอ ด็อต ที-เอช).   เว็บไซต์ดังกล่าวประกอบด้วยหน้าของเว็บไซต์ที่เรียกว่าเว็บเพจ หลายเว็บเพจที่เชื่อมโยงกัน  เว็บเพจแรกที่พบ เรียกว่า โฮมเพจ หรือ หน้าหลัก. ในหน้าหลักจะมีหัวข้อของข้อมูลในเว็บไซต์ จึงเปรียบเหมือนสารบัญที่ใช้ค้นหาข้อมูลต่อไป

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ (๘ กันยายน ๒๕๕๔)

พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ

          พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ หมายถึง สถานที่จัดแสดงสัตว์ที่อาศัยอยู่ในน้ำ หากจัดแสดงสัตว์น้ำจืด ก็จะมีปลา ปู กุ้ง หอย และเต่า. แต่หากแสดงสัตว์น้ำเค็ม นอกจากมีสัตว์เช่นเดียวกับสัตว์น้ำจืดแล้ว ยังมีม้าน้ำ ปลาหมึก แมงกะพรุน แมงดา ปลิงทะเล ปะการัง ดอกไม้ทะเล ฯลฯ ไว้ให้ชมด้วย. พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำแตกต่างกับพิพิธภัณฑ์ทั่วไปตรงที่จัดแสดงสิ่งที่มีชีวิต และมักจำลองสภาพนิเวศของสัตว์น้ำให้ใกล้เคียงสภาพนิเวศตามธรรมชาติ. พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำจึงเป็นแหล่งเรียนรู้ที่ดีเหมาะแก่เยาวชนและประชาชนจะเข้ามาศึกษาชีวิตความเป็นอยู่ของสัตว์น้ำและสภาพนิเวศของสัตว์น้ำ นอกจากนี้ยังจะได้ความเพลิดเพลินอีกด้วย พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า aquarium เช่น พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำบางแสน พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำจังหวัดหนองคาย. คำว่า พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ บางแห่งใช้ว่า สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำ หรือ ศูนย์แสดงพันธุ์สัตว์น้ำ เช่น  สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำบึงฉวากเฉลิมพระเกียรติ ศูนย์แสดงพันธุ์สัตว์น้ำเทศบาลเมืองศรีสะเกษ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อีบุ๊ก (๒๗ กรกฎาคม ๒๕๕๔)

อีบุ๊ก

          อีบุ๊ก มาจากคำภาษาอังกฤษว่า e-book [หรือ ebook]  ซึ่งย่อมาจากคำว่า  electronic book  คำนี้ตรงกับศัพท์บัญญัติของราชบัณฑิตยสถานว่า หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ หมายถึงสิ่งพิมพ์ซึ่งเก็บอยู่ในรูปแบบที่อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์สามารถนำไปใช้งานได้.  ประโยชน์ของหนังสืออิเล็กทรอนิกส์คือผู้ใช้จะเข้าไปอ่านได้โดยไม่ต้องเดินทางไปห้องสมุดหรือซื้อหนังสือจากร้าน. ในบางกรณีการอ่านอีบุ๊กอาจต้องเสียค่าใช้จ่าย. ปัจจุบันมีการนำสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ ไปเผยแพร่ในแบบอีบุ๊กมากขึ้น ทั้งยังมีการผลิตอีบุ๊กโดยตรง โดยไม่เคยมีฉบับพิมพ์มาก่อน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

วัดรอยตีน-วัดรอยเท้า (๑๘ กันยายน ๒๕๕๔)

วัดรอยตีน-วัดรอยเท้า

          สำนวน วัดรอยตีน หรือ วัดรอยเท้า  หมายถึง การวัดขนาดรอยเท้าของตนว่าพอจะเท่าผู้ที่จะเข้าไปเทียบความสามารถแล้วหรือยัง. สำนวน วัดรอยตีน หรือ วัดรอยเท้า  ใช้เป็นคำตำหนิผู้ที่บังอาจแสดงตนว่าเหนือผู้มีพระคุณ  อาจมีความหมายรวมไปถึงคนที่อกตัญญู  เช่น  ลูกศิษย์ที่คอยวัดรอยเท้าครู  ชิงดีชิงเด่นเพื่อให้เห็นว่าตนมีความสามารถเหนือกว่าครูโดยไม่เคารพครู ไม่มีใครเขานับว่าเป็นคนดีหรอก.  สำนวนนี้มีที่มาจากวรรณคดีเรื่องรามเกียรติ์    กล่าวถึงควายชื่อทรพีซึ่งคอยวัดรอยตีนของตนกับรอยตีนของทรพาผู้เป็นพ่อว่าตนโตพอที่จะสู้กับพ่อได้หรือยัง ดังปรากฏในรามเกียรติ์  พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช  ความว่า  ทรพีรู้ว่าทรพาฆ่าลูกตัวผู้ทุกตัวจึงหาโอกาสจะฆ่าทรพาและคอยตามวัดรอยตีนของทรพา เมื่อเห็นว่ารอยตีนโตพอจะสู้พ่อได้แล้วจึงท้าขวิดและฆ่าทรพาตาย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.