ควันหลง (๑๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕)

ควันหลง

          ควันหลง เป็นสำนวนใช้กล่าวถึงเรื่องราวหรือเหตุการณ์ที่เคยเกิดขึ้นและผ่านไปแล้ว แต่ยังมีผลที่เกี่ยวเนื่องกับสิ่งนั้นหลงเหลืออยู่ เช่น หลังเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ผ่านไป ๒ เดือน บางที่ก็ยังมีควันหลง ข้าวสารอาหารแห้งและน้ำดื่มขาดตลาดอยู่. ควันหลงจากงานขึ้นปีใหม่ พวกเราเลยต้องกินเค้กกันอยู่หลายอาทิตย์. สำนวน ควันหลง มีที่มาจากพวกนักเลงสูบฝิ่นสูบกัญชาเรียกควันที่หลงเหลืออยู่ในกล้องสูบฝิ่นหรือบ้องกัญชา คนที่ไม่เคยสูบเมื่อเห็นก็อยากทดลองสูบหรือลองดูดเล่นเพราะเห็นเป็นกล้องเปล่า ๆ แต่กลายเป็นดูดเอาควันหลงของฝิ่นหรือกัญชาเข้าไปเต็มปอด ทำให้สำลักและมึนเมาทันที. หรือมาจากคนที่ไม่มีเงินสูบฝิ่น มาอาศัยสูบควันที่ยังหลงเหลืออยู่ในบ้องหรือในกล้องของผู้ที่สูบไปแล้ว

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๐ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

หญ้าแฝก (๙ มกราคม ๒๕๕๕)

หญ้าแฝก

          พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำรัสเรื่องการปลูกหญ้าแฝกเพื่อป้องกันการพังทลายของดิน เมื่อวันที่ ๒๒ มิถุนายน ๒๕๓๔ หน่วยงานต่าง ๆ ได้สนองพระราชดำรัสตั้งแต่นั้นอย่างกว้างขวาง หญ้าแฝกจึงกลายเป็นพืชที่รู้จักในบทบาทของพืชที่อนุรักษ์ดินและน้ำ

          หญ้าแฝกหรือแฝก มีถิ่นกำเนิดที่ประเทศอินเดีย และพบทั่วไปในประเทศเมืองร้อน ประเทศไทยมี ๒ ชนิด คือ แฝกดอน และ แฝกลุ่มหรือแฝกหอม ทั้ง ๒ ชนิดแตกกอเป็นพุ่มสูงเต็มที่ประมาณ ๑.๕ เมตร ใบแคบปลายแหลม รากเป็นฝอยสานกันแน่นหยั่งลึกลงไปตามแนวดินได้ ๒-๔ เมตร ทำให้ยึดดินได้มั่นคงและดินโปร่ง ระบายน้ำได้ดี จึงใช้ประโยชน์ในการอนุรักษ์ดินและน้ำ จากการศึกษาวิจัยยังพบว่า แฝกเติบโตได้ทั้งในดินเค็ม ดินกรด ดินด่างจัด ดินที่ปนเปื้อนมลพิษจากโลหะหนัก ทั้งยังมีศักยภาพดูดซับมลพิษจากดินด้วย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

มูลนิธิชัยพัฒนา (๒) (๘ ธันวาคม ๒๕๕๔)

มูลนิธิชัยพัฒนา (๒)

          มูลนิธิชัยพัฒนาได้ดำเนินการเพื่อพัฒนาสังคมไทยหลายด้าน เช่น ด้านการฟื้นฟูปรับปรุงสภาพแวดล้อมและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงคิดค้นและออกแบบเครื่องบำบัดน้ำเสีย “กังหันน้ำชัยพัฒนา” และได้ดำเนินการติดตั้งให้สถานที่หลายแห่งที่ร้องขอมา.  ด้านการส่งเสริมอนุรักษ์ดินและป้องกันการชะล้างพังทลายของดิน ได้มีการพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝกเพื่อป้องกันไม่ให้ฝนชะล้างดินที่อุดมสมบูรณ์ไปที่อื่นและเกิดดินพังทลาย. นอกจากนี้ยังมีโครงการและกิจกรรมอื่น ๆ อีก เช่นโครงการจัดสร้างโรงงานสกัดน้ำมันพืชและผลิตไบโอดีเซลครบวงจร การเปิดศูนย์ช่วยเหลือฟื้นฟูผู้ประสบภัยน้ำท่วม ๕ ศูนย์ ซึ่งมีโรงครัวจัดอาหารกล่องแจกจ่ายให้ชาวบ้านที่ติดอยู่ในพื้นที่น้ำท่วม พร้อมจัดแพทย์อาสาไปช่วยผู้เจ็บป่วย และการสำรวจพื้นที่น้ำท่วมเพื่อหาแนวทางฟื้นฟูชีวิตความเป็นอยู่ของผู้ประสบภัยหลังน้ำท่วม

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ทาน (๑) (๒๙ ธันวาคม ๒๕๕๔)

ทาน (๑)

          คำว่า ทาน เป็นคำที่มาจากภาษาบาลีว่า ทาน (ทา-นะ) แปลว่า การให้.  โดยทั่วไป ทาน   หมายถึงการให้ทรัพย์สิ่งของ เสื้อผ้าอาภรณ์ ข้าวของเครื่องใช้แก่ผู้อื่น.  ทานเป็นธรรมะข้อแรกของทศพิธราชธรรม    พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานทั้งพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์และข้าวของมากมายเพื่อบรรเทาความทุกข์ยากขัดสนของประชาชน  เป็นการให้ที่บริสุทธิ์โดยหวังให้ผู้รับพ้นจากความเดือดร้อนทุกข์ยาก  นอกจากจะได้พระราชทานข้าวของเงินทองแล้วยังได้พระราชทานสติปัญญาความรู้ความคิดและแนวทางการดำเนินชีวิตเพื่อให้ราษฎรสามารถดำรงชีวิตได้อย่างเป็นสุข.  ทานอย่างหนึ่งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทาน คือ โอกาสในการศึกษาแก่คนยากไร้ เด็กอนาถา คนพิการ ผู้ป่วยโรคเรื้อนและโรคอื่น ๆ   พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงจัดตั้งโรงเรียนศรีสังวาลย์   โรงเรียนคนตาบอด  โรงเรียนคนหูหนวก และโรงเรียนพระดาบสเพื่อให้บุคคลเหล่านั้นมีทางพัฒนาตนให้มีความเท่าเทียมผู้อื่น. 

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ทางระบายน้ำล้น (๑๙ มกราคม ๒๕๕๕)

ทางระบายน้ำล้น

          ทางระบายน้ำล้น เป็นศัพท์บัญญัติตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า spillway สปิลเวย์ เขียน  s-p-i-l-l-w-a-y 

          ทางระบายน้ำล้น เป็นส่วนหนึ่งของเขื่อน สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก เป็นสิ่งจำเป็นที่ต้องสร้างไว้กับเขื่อนทุกเขื่อน เพื่อควบคุมระดับน้ำในเขื่อนให้อยู่ในระดับที่ปลอดภัยไม่ให้สูงจนล้นสันเขื่อนซึ่งอาจจะเป็นอันตรายต่อตัวเขื่อน ถ้าระดับน้ำในเขื่อนสูงเกินระดับที่เก็บกักได้  น้ำก็จะถูกระบายออกทางทางระบายน้ำล้นนี้ ทางระบายน้ำล้นมีทั้งที่เป็นแบบมีประตูเปิดปิดที่ควบคุมอัตราการไหลของน้ำได้ตามความต้องการที่จะควบคุม กับแบบไม่มีประตูควบคุม

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๙ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อวิโรธนะ (๘ มกราคม ๒๕๕๕)

อวิโรธนะ

          อวิโรธนะ (อ่านว่า อะ -วิ-โร-ทะ -นะ) เป็นทศพิธราชธรรมข้อที่ ๑๐. อวิโรธนะ แปลว่า ความไม่คลาดจากธรรม หมายถึงการดำรงความยุติธรรม ไม่มีอคติเข้าข้างฝ่ายใด. ในสมัยก่อน พระมหากษัตริย์จะต้องทรงตัดสินความและสั่งลงโทษผู้กระทำผิด การตัดสินความต้องกระทำด้วยความเที่ยงธรรม  ปราศจากอคติ. ปัจจุบัน พระมหากษัตริย์ก็ยังทรงดำรงความยุติธรรม. ในระบอบประชาธิปไตยมีพรรคการเมืองต่าง ๆ สมัครสมานเข้ากันดีบ้าง ขัดแย้งเป็นคู่แข่งกันบ้าง. เมื่อชิงชัยกันในสนามเลือกตั้งก็กระทบกระทั่งกัน ให้ร้ายป้ายสีกันบ้าง ทำให้เกิดเป็นความขัดแย้ง แบ่งสีแบ่งฝ่าย.พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไม่เคยแสดงให้ปรากฏว่า ทรงนิยมชมชอบฝ่ายใดมากกว่าฝ่ายใด. ทรงดำรงพระองค์เที่ยงธรรมเสมอต้นเสมอปลาย. ทรงมีพระเมตตาตักเตือน แนะนำ พระราชทานพระราชวินิจฉัย เพื่อให้ผู้บริหารประเทศน้อมนำไปดำเนินการเพื่อประโยชน์สุขของราษฎร.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.