อวิโรธนะ (๘ มกราคม ๒๕๕๕)

อวิโรธนะ

          อวิโรธนะ (อ่านว่า อะ -วิ-โร-ทะ -นะ) เป็นทศพิธราชธรรมข้อที่ ๑๐. อวิโรธนะ แปลว่า ความไม่คลาดจากธรรม หมายถึงการดำรงความยุติธรรม ไม่มีอคติเข้าข้างฝ่ายใด. ในสมัยก่อน พระมหากษัตริย์จะต้องทรงตัดสินความและสั่งลงโทษผู้กระทำผิด การตัดสินความต้องกระทำด้วยความเที่ยงธรรม  ปราศจากอคติ. ปัจจุบัน พระมหากษัตริย์ก็ยังทรงดำรงความยุติธรรม. ในระบอบประชาธิปไตยมีพรรคการเมืองต่าง ๆ สมัครสมานเข้ากันดีบ้าง ขัดแย้งเป็นคู่แข่งกันบ้าง. เมื่อชิงชัยกันในสนามเลือกตั้งก็กระทบกระทั่งกัน ให้ร้ายป้ายสีกันบ้าง ทำให้เกิดเป็นความขัดแย้ง แบ่งสีแบ่งฝ่าย.พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไม่เคยแสดงให้ปรากฏว่า ทรงนิยมชมชอบฝ่ายใดมากกว่าฝ่ายใด. ทรงดำรงพระองค์เที่ยงธรรมเสมอต้นเสมอปลาย. ทรงมีพระเมตตาตักเตือน แนะนำ พระราชทานพระราชวินิจฉัย เพื่อให้ผู้บริหารประเทศน้อมนำไปดำเนินการเพื่อประโยชน์สุขของราษฎร.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

มูลนิธิชัยพัฒนา (๑) (๗ ธันวาคม ๒๕๕๔)

มูลนิธิชัยพัฒนา (๑)

          ชัยพัฒนา หมายถึง  “ชัยชนะแห่งการพัฒนา” เป็นชื่อของมูลนิธิที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. มูลนิธิชัยพัฒนาเป็นมูลนิธิที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำริให้ตั้งขึ้นเพื่อบำเพ็ญสาธารณประโยชน์ในด้านการพัฒนาให้ประชาชนชาวไทยมีความสมบูรณ์พูนสุข มีการจดทะเบียนจัดตั้งเป็นนิติบุคคล เมื่อวันที่ ๑๔ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๓๑ โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์จำนวน ๓ ล้านบาทเพื่อเป็นกองทุนเริ่มแรกสำหรับการดำเนินงาน. มูลนิธิชัยพัฒนาเน้นกิจกรรมเพื่อการพัฒนาที่ไม่ซ้ำซ้อนกับโครงการของรัฐที่มีอยู่แล้ว แต่พยายามสนับสนุน ส่งเสริมและประสานงานให้โครงการต่าง ๆ เกิดความสมบูรณ์และสามารถดำเนินการได้อย่างรวดเร็ว สอดคล้องกับสถานการณ์

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ห้วยหนองคลองบึง (๑๗ ธันวาคม ๒๕๕๔)

ห้วยหนองคลองบึง

          คำว่า ห้วยหนองคลองบึง เป็นคำประสมหมายถึง พื้นที่บนพื้นดินที่เป็นแอ่งน้ำและลำน้ำตามธรรมชาติ เช่น น้ำในทุ่งแห้งแล้ว แต่ห้วยหนองคลองบึงน้ำยังเต็มอยู่. พื้นที่ภาคกลางของประเทศไทยเป็นที่ราบลุ่ม มีห้วยหนองคลองบึงจำนวนมาก. แพทย์เตือนคนลงเล่นน้ำสกปรกในห้วยหนองคลองบึงว่าเสี่ยงต่อการเป็นโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ.  มาตรา ๑ แห่งประมวลกฏหมายที่ดิน กำหนดนิยาม “ที่ดิน” ว่าหมายถึงพื้นที่ดินทั่วไป และหมายรวมถึงภูเขา  ห้วย หนอง คลอง บึง บาง ลำน้ำ ทะเลสาบ เกาะ และที่ชายทะเลด้วย.

          คำที่ประกอบกันเป็น ห้วยหนองคลองบึง เป็นคำเรียกแหล่งน้ำที่มีลักษณะแตกต่างกัน คำเรียกแหล่งน้ำเหล่านี้มักนำมาประกอบกับคำขยายกลายเป็นชื่อสถานที่ เช่น เขตห้วยขวาง  อุทยานห้วยขาแข้ง  เขตหนองจอก  เขตหนองแขม  ถนนคลองตัน  อำเภอคลองหลวง  จังหวัดบึงกาฬ  วัดบึงทองหลาง 

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ขันติ (๗ มกราคม ๒๕๕๕)

ขันติ

          ขันติ เป็นทศพิธราชธรรมข้อที่ ๙. ขันติ แปลว่า ความอดทน ความอดกลั้นต่อสิ่งที่ไม่พอใจ. คุณธรรมข้อนี้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่ได้ทรงบำเพ็ญอย่างมั่นคงนับตั้งแต่เสด็จขึ้นครองราชสมบัติเป็นต้นมา. ทรงอดทนต่อภาวะความขัดแย้งทางการเมือง ต่อภาวะการบีบคั้นจากลัทธิการปกครองที่ไม่ต้องการพระมหากษัตริย์. ทรงอดทนต่อความไม่ปรองดองของฝ่ายการเมืองที่ทำความเดือดร้อนให้ประชาชน และทำความเสียหายให้แก่บ้านเมือง. ทรงมุ่งมั่นที่จะให้ประชาชนเป็นคนดี คิดดี ทำดีเพื่อบ้านเมืองดังพระบรมราโชวาทตอนหนึ่งว่า  “ที่สำคัญที่สุด คือความอดทน คือ ไม่ย่อท้อในสิ่งที่ดีงาม. สิ่งที่ดีงามนั้น ทำมันน่าเบื่อ บางทีเหมือนว่าไม่ได้ผล ไม่ดัง คือดูมันครึ  ทำดีนี่  แต่ขอรับรองว่า การทำดีไม่ครึ ต้องมีความอดทน เวลาข้างหน้าจะเห็นผลแน่นอนในความอดทนของตนเอง.”  

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

เศรษฐกิจพอเพียง (๖ ธันวาคม ๒๕๕๔)

เศรษฐกิจพอเพียง

          คำว่า เศรษฐกิจพอเพียง เป็นคำที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงบัญญัติขึ้น ดังพระราชดำรัสว่า “คำว่า เศรษฐกิจพอเพียง นี้ไม่มีในตำรา ไม่เคยมีระบบ”  แนวคิด เศรษฐกิจพอเพียง สะท้อนพระราชปณิธานให้เมืองไทย “อยู่แบบพออยู่พอกิน” หรือ “พอมีพอกิน” ทรงเน้นย้ำโดยใช้คำว่า “พอควร พออยู่พอกิน มีความสงบ…”. ส่วนความหมายของคำว่า พอเพียง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่า “…คำว่าพอก็เพียงพอ  เพียงนี้ก็พอดังนั้นเอง. คนเราถ้าพอในความต้องการ ก็มีความโลภน้อย เมื่อมีความโลภน้อย ก็เบียดเบียนคนอื่นน้อย ถ้าทุกประเทศมีความคิด…ว่าทำอะไรต้องพอเพียง หมายความว่า พอประมาณ ไม่สุดโต่ง ไม่โลภอย่างมาก คนเราก็เป็นสุข พอเพียงนี้อาจจะมีมาก อาจจะมีของหรูหราก็ได้ แต่ว่าต้องไม่ไปเบียดเบียนคนอื่น ต้องให้พอประมาณตามอัตภาพ พูดจาก็พอเพียง ทำอะไรก็พอเพียง ปฏิบัติตนก็พอเพียง.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.