ประกัน (๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕)

ประกัน

          คำว่า ประกัน หมายถึง รับรองว่าจะรับผิดชอบในความเสียหายที่เกิดขึ้น  เช่น รัฐบาลบางประเทศประกันการว่างงานของประชาชน  หมายความว่าให้ความมั่นใจว่าจะไม่มีการว่างงาน แต่ถ้ามีรัฐบาลจะต้องรับผิดชอบจ่ายเงินชดเชยให้ผู้ว่างงาน.  เราเสียเงินประกันอุบัติเหตุเพื่อที่จะได้รับเงินชดใช้ค่าเสียหายหากเกิดอุบัติเหตุขึ้น.  ประกัน ปรากฏกับ รับ เป็น รับประกัน หมายถึงรับรองว่าสิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นความจริง เช่น รัฐบาลสหรัฐอเมริการับประกันสิทธิเสมอภาคของชาวอเมริกันทุกคน.  ไม่มีใครรับประกันได้ว่าปีหน้าจะไม่มีน้ำท่วมใหญ่เหมือนปีนี้.  คำว่า ประกัน ใช้เป็นคำนามก็ได้ เช่น รถของฉันไม่มีประกัน  เวลาเกิดอุบัติเหตุต้องออกค่าซ่อมเองทั้งหมด.  งานขายประกันเป็นอาชีพที่สบายแต่ต้องใช้ความอดทน.  คำว่าประกันมักปรากฏกับคำอื่นได้หลายคำ เช่น ประกันชีวิต  ประกันภัย  ประกันสุขภาพ  ประกันคุณภาพ  ประกันราคาข้าว  ประกันน้ำท่วม.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อวิหิงสา (๖ มกราคม ๒๕๕๕)

อวิหิงสา

          อวิหิงสา (อ่านว่า อะ -วิ-หิง-สา) เป็นทศพิธราชธรรมข้อที่ ๘. อวิหิงสา แปลว่า ความไม่เบียดเบียนผู้อื่น ไม่ก้าวล่วงสิทธิของผู้อื่น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไม่เคยทรงเบียดเบียนผู้ใด มีแต่ทรงพระเมตตาเกื้อหนุนจุนเจือ อุปถัมภ์ค้ำจุนทั้งพสกนิกรของพระองค์และประชาชนในประเทศอื่น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไม่เพียงแต่พระราชทานความช่วยเหลือราษฎรด้วยสิ่งของบรรเทาทุกข์ต่าง ๆ เท่านั้น หากยังทรงสั่งสอนประชาชนให้มีความเมตตาต่อกัน ไม่เบียดเบียนกันเพื่อให้ทุกคนมีความสุข ดังพระราชดำรัสที่พระราชทานแก่ผู้ที่มาเฝ้าถวายพระพรในวันเฉลิมพระชนมพรรษา ที่ศาลาดุสิดาลัย เมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๓๑  ว่า  “การสั่งสอนของศาสนาที่แท้จริง  ก็คือ สอนให้คนมีความสุขซึ่งมาจากความนิ่งในใจและความดีไม่เบียดเบียนผู้อื่น ถ้าแต่ละคนสามารถที่จะทำเช่นนี้แล้ว แล้วก็เผื่อแผ่คนอื่นบ้าง คนอื่นก็จะมีความสุขเหมือนกัน ไม่เบียดเบียนซึ่งกันและกัน ทั้งในทางวัตถุ ทั้งในทางจิตใจ”

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อาเศียรวาทราชสดุดี (๕ ธันวาคม ๒๕๕๔)

อาเศียรวาทราชสดุดี

                    อันแสงสูรย์/ส่องสว่าง/อยู่กลางฟ้า                       ยังดวงตา/ให้สว่าง/กระจ่างเห็น
          ให้ไออุ่น/ไอชีวัน/อันร่มเย็น                                            โลกจึงเป็น/โลกที่/มีชีวิต 
                    ดุจแสงทอง/ทรงธรรม์/อันเจิดจ้า                         พระเมตตา/ส่องทวยราษฏร์/ทุกดวงจิต
          ทรงดับร้อน/ผ่อนเข็ญ/อยู่เป็นนิตย์                                  พระสถิต/กลางใจ/ไทยทั้งปวง
                    ธ ทรงเป็น/พลังแรง/แห่งแผ่นดิน                          มิรู้สิ้น/สรรเสริญ/สุดแดนสรวง
          หทัยไทย/ถวายไท้/ถ้วนทุกดวง                                       แทนจันทน์จวง/บูชาราช/บาทบงสุ์ 
                    ขออำนาจ/บารมี/ศรีไตรรัตน์                                 บันดาลจัตุรพรพึงประสงค์ 
                                                                                                 (อ่านว่า บันดานจัด/ตุระพอน/พึงประสง)
          แปดสิบสี่/พรรษา/ขอพระองค์                                         เป็นฉัตรธง/ผองไทย/ไปนิรันดร์

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ชี้นิ้ว (๒๐ มีนาคม ๒๕๕๕)

ชี้นิ้ว

          ชี้ เป็นคำกริยา หมายถึง ใช้นิ้วหรือสิ่งอื่น เช่นดินสอ ไม้บรรทัด เป็นต้น เหยียดตรงไปยังสิ่งใดสิ่งหนึ่งหรือคนใดคนหนึ่ง เพื่อบอกให้ดูสิ่งนั้นหรือคนนั้น เช่น ครูชี้ให้นักเรียนดูแผนที่จังหวัดที่น้ำท่วม. เมื่อจะใช้นิ้วชี้เราจะกำมือแล้วเหยียดนิ้วที่อยู่ถัดจากหัวแม่มือออกไป นิ้วนั้นจึงเรียกว่า นิ้วชี้. เมื่อใช้กิริยาว่า ชี้ จึงมักใช้ว่า ชี้นิ้ว หมายถึง ใช้นิ้วชี้ชี้ไปที่สิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น โบราณห้ามชี้นิ้วไปที่รุ้งกินน้ำ เชื่อว่าจะทำให้นิ้วกุด

          คำว่า ชี้นิ้ว มีอีกความหมายหนึ่ง คือ สั่ง เช่น เขานั่งชี้นิ้วให้ผู้อื่นทำงาน ไม่เคยลงมือทำเองเลย. ผู้จัดการได้แต่ชี้นิ้ว  จึงไม่รู้ว่างานนี้ทำยากเพียงใด

          บางคนถือว่าการใช้นิ้วเพื่อชี้สิ่งใดหรือบอกทิศทางเป็นกิริยาที่ไม่สุภาพ พนักงานในบางหน่วยงาน เช่น พนักงานสายการบิน จึงมักจะได้รับการอบรมว่าเมื่อจะบอกทิศทางแก่ผู้โดยสาร มิให้ใช้การชี้นิ้ว แต่ให้ผายมือไปยังทิศทางนั้น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ปลาซิวปลาสร้อย (๑๐ เมษายน ๒๕๕๕)

ปลาซิวปลาสร้อย

          ปลาซิวและปลาสร้อยเป็นปลาน้ำจืดตัวเล็ก ๆ อาศัยอยู่ใกล้ผิวน้ำ เมื่อคนหาปลาใช้สวิงหรือยอช้อนปลา หรือเหวี่ยงแหจับปลา แล้วได้ปลาตัวเล็ก ๆ พวกนี้ติดมา ก็มักจะจับโยนกลับลงไปในน้ำ เพราะเห็นว่าไม่สู้มีประโยชน์เท่าปลาตัวใหญ่ที่ตนตั้งใจจะจับ

          คำว่า ปลาซิว เมื่อนำมาใช้คู่กับ ปลาสร้อย เป็นสำนวนเปรียบเทียบ หมายถึง ผู้ที่ไม่มีความสำคัญ มีบทบาทน้อย หรือทำประโยชน์ให้ได้ไม่มากนัก จึงไม่เป็นที่ต้องการ เช่น พวกปลาซิวปลาสร้อยอย่างเราจะไปเรียกร้องอะไรก็ไม่มีใครฟัง น้ำท่วมครั้งใหญ่นี้ ผู้ที่เดือดร้อนกันมาก ๆ ก็พวกปลาซิวปลาสร้อยอย่างพวกเรานี้แหละ ตัวเล็กเกินไปก็เลยไม่มีใครสนใจ เราไม่ควรดูถูกพวกปลาซิวปลาสร้อย เพราะพวกเขาอาจจะรวมตัวกันทำสิ่งที่มีประโยชน์ต่อสังคมได้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๐ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.
 

ชดใช้ (๙ มีนาคม ๒๕๕๕)

ชดใช้

          ชดใช้ หมายถึง จ่ายเงินหรือสิ่งของ หรือทำอย่างใดอย่างหนึ่ง เพื่อทดแทนความเสียหายที่ตนเป็นผู้ก่อขึ้น ผู้ที่ทำให้ผู้อื่นเสียหายเป็นผู้ชดใช้ความเสียหายนั้น เช่น ศาลพิพากษาให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหาย แต่ให้ลดลงเพราะโจทก์เรียกค่าเสียหายสูงเกินไป. คนส่วนใหญ่คิดว่าการตัดสินให้อาชญากรติดคุก เป็นการชดใช้ค่าเสียหายแก่เหยื่ออาชญากรรมทางอ้อม. เขาเชื่อว่าที่ชีวิตเขาลำบากยากเข็ญอยู่ทุกวันนี้ก็เพราะเขากำลังชดใช้กรรม. หากมีการประกันความเสียหาย ผู้รับประกันจะต้องชดใช้แทนผู้ที่ทำให้เกิดความเสียหาย เช่น  หากเกิดอุบัติเหตุกับรถของท่านที่ได้ทำประกันภัยไว้กับบริษัท บริษัทจะชดใช้ค่าเสียหายให้แก่ผู้ถูกชน แต่คนขับต้องรับโทษทางกฎหมายเอง.  สภาทนายความเห็นว่าผู้มีประกันภัยชั้น ๑ ต้องได้รับการชดใช้กรณีที่รถเสียหายจากน้ำท่วม แต่มากน้อยขึ้นอยู่กับความเสียหายจริง.  

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.