มหาราชา (๒๓ มกราคม ๒๕๕๕)

มหาราชา

          มหาราชา มาจากคำว่า มหา แปลว่า ยิ่งใหญ่ กับคำว่า ราชา แปลว่า พระเจ้าแผ่นดิน. มหาราชา หมายถึง พระราชาที่ยิ่งใหญ่ พระเจ้าแผ่นดินที่ยิ่งใหญ่ พระราชาที่เหนือพระราชาอื่น

          ในอดีตพระราชาองค์หนึ่งจะได้รับเฉลิมพระเกียรติเป็นมหาราชา ก็เพราะทรงพระปรีชาในด้านการรบ สามารถรบชนะพระราชาอื่น แต่ปัจจุบันพระมหากษัตริย์ผู้ทรงเป็นมหาราชาคือพระมหากษัตริย์ผู้ทรงบำเพ็ญพระราชกรณียกิจนานาประการเพื่อบำบัดความทุกข์ยากของราษฎรและบำรุงราษฎรให้อยู่เย็นเป็นสุข เช่น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเป็นมหาราชาผู้ทรงงานหนักเพื่อประชาชนไทยมาตลอด ๖๕ ปีที่ทรงครองราชย์. 

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

แก้มลิง (๑๑ ธันวาคม ๒๕๕๔)

แก้มลิง

          แก้มลิง เป็นคำที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงใช้เรียกที่กักเก็บน้ำเพื่อป้องกันน้ำท่วม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาน้ำท่วมตามพระราชดำริ ใน พ.ศ. ๒๕๓๘  ทรงอธิบายแนวคิดเรื่อง แก้มลิง ว่า “ลิงนี้เวลาให้กล้วยให้เงาะกิน มันใส่ปากแล้วเก็บไว้ในแก้ม  ในแก้มลิง. หลังจากนั้นก็ค่อย ๆ กลืน” ทรงยกตัวอย่างแก้มลิงที่สามารถป้องกันน้ำท่วมที่จังหวัดชุมพรว่า “น้ำที่อยู่ในแก้มลิงหนองใหญ่ที่ชุมพร ก็เป็นอย่างนั้น น้ำเข้ามา ๆ แล้วจึงค่อย ๆ ปล่อยออกไป. เป็นอันว่าเมื่อเข้ามาเก็บไว้ น้ำนั้นก็ไม่มาท่วมเมืองชุมพร. เมื่อน้ำที่ลงมาลดลงก็ปล่อยออก.”

          นอกจากโครงการแก้มลิงแล้ว ยังทรงริเริ่มโครงการอื่นเพื่อแก้ปัญหาน้ำท่วม เช่น โครงการขุดลอกคลองระบายน้ำและกำจัดวัชพืช โครงการปรับปรุงและก่อสร้างสถานีสูบน้ำและประตูระบายน้ำ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

บริจาค (๑ มกราคม ๒๕๕๕)

บริจาค

          ปริจจาคะ (อ่านว่า ปะ-ริด-จา-คะ) หรือ บริจาค เป็นทศพิธราชธรรมข้อที่ ๓ หมายถึงการสละสิ่งที่สละได้ยากให้แก่ผู้อื่น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้สละความสุขสำราญส่วนพระองค์เพื่อราษฎรอย่างที่ไม่มีผู้ใดเทียบได้. แม้จะทรงเป็นพระมหากษัตริย์ภายใต้รัฐธรรมนูญ พระองค์ก็ยังทรงสละความสุขสำราญส่วนพระองค์ทั้งหมดทรงงานเพื่อความสุขของราษฎรอย่างไม่เห็นแก่เหน็ดเหนื่อย.  ทรงสละที่ประทับส่วนพระองค์ในสวนจิตรลดาให้เป็นสถานที่ทดลองทำกิจกรรมต่าง ๆ. การบริจาคเพื่อราษฎรของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวนั้นมิได้จำกัดวงอยู่แต่เพื่อกลุ่มชาติพันธุ์ไทยเท่านั้น แม้ชนกลุ่มชาติพันธุ์อื่นและผู้มีเชื้อสายเป็นคนต่างชาติที่เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภาร ก็ทรงดูแลให้มีการพัฒนาอย่างทัดเทียมกัน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

หิรันตยักษ์ม้วนแผ่นดิน (๒๖ มีนาคม ๒๕๕๕)

หิรันตยักษ์ม้วนแผ่นดิน

          หิรันตยักษ์ (อ่านว่า หิ -รัน-ยัก) หรือ หิรัณยากษะ (อ่านว่า หิ -รัน-ยาก-สะ) แปลว่า อสูรผู้มีนัยน์ตาสีทอง เป็นชื่อของยักษ์ที่มีเรื่องราวปรากฏในตอนต้นเรื่องรามเกียรติ์.   เนื้อความกล่าวถึงหิรันตยักษ์ซึ่งอยู่ที่เขาจักรวาลได้ทำพิธีขอพรจากพระอิศวรให้มีฤทธิ์แกล้วกล้า  เมื่อได้รับพร หิรันตยักษ์ก็กำเริบจะผลาญโลกทั้งสามให้สิ้นจึงได้ม้วนแผ่นดินทั้ง ๓ ทวีปคือ  ชมพูทวีป  อุตรกุรุทวีป  และอมรโคยานหนีบรักแร้ลงไปยังบาดาล  เทพทั้งหลายตกใจ พากันไปทูลพระอิศวร  พระอิศวรจึงมีบัญชาให้พระนารายณ์ไปปราบหิรันตยักษ์  พระนารายณ์อวตารเป็นวราหะหรือหมูป่า เรียกอวตารปางนี้ว่า วราหาวตาร (อ่านว่า วะ -รา-หา-วะ-ตาน).  วราหะสังหารหิรันตยักษ์ได้สำเร็จแล้ว  จึงเอาเขี้ยวงัดแผ่นดินทั้ง ๓ ทวีปขึ้นมาไว้ที่เดิม

          เหตุการณ์ตอนหิรันตยักษ์ม้วนแผ่นดินนี้ สะท้อนความเชื่อของคนสมัยก่อนว่าโลกแบนเป็นแผ่น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ประกันตัว (๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕)

ประกันตัว

          คำว่า ประกันตัว  เป็นคำกริยา หมายถึง นำเงินหรือหลักทรัพย์ไปยื่นให้เจ้าพนักงานเพื่อให้ผู้ต้องหาหรือจำเลย ซึ่งถูกจับกุมหรือคุมขังอยู่ได้รับอนุญาตให้ออกมาใช้ชีวิตปรกติได้จนกว่าศาลจะตัดสิน การประกันตัวทำให้ผู้ต้องหาหรือจำเลยไม่ต้องถูกควบคุมหรือถูกขังเป็นเวลานานเกินความจำเป็นในระหว่างการสอบสวนหรือการพิจารณาคดี   เพราะหากไม่มีความจำเป็นต้องควบคุมก็ควรที่จะได้รับการปล่อยตัวชั่วคราว   เป็นการปฏิบัติตามหลักการของรัฐธรรมนูญ ที่ต้องสันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้ต้องหาหรือจำเลยไม่มีความผิดก่อนจะมีคำพิพากษาอันถึงที่สุด  อย่างไรก็ตาม มีบางกรณีที่ศาลไม่อนุญาตให้ประกันตัว เช่นผู้ต้องหาคดียาเสพติดหรือผู้ต้องหาคดีความผิดร้ายแรง  หลักทรัพย์ที่นิยมใช้ในการประกันตัว คือ เงินสดหรือโฉนดที่ดิน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.