บัวกระด้ง (๙ เมษายน ๒๕๕๕)

บัวกระด้ง

          บัวกระด้งมีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาใต้ บริเวณลุ่มแม่น้ำแอมะซอนในประเทศบราซิล ชาวพื้นเมืองเรียกว่า บัวสายยักษ์  ชาวยุโรปเก็บเมล็ดไปปลูกที่ประเทศอังกฤษ เมื่อมีดอกจึงเรียกชื่อว่า บัววิกตอเรีย (Victoria) ตามพระนามสมเด็จพระบรมราชินีนาถของอังกฤษในขณะนั้น

          ในประเทศไทย พระยาประดิพัทธ์ภูบาลสั่งเมล็ดบัววิกตอเรียมาจากอังกฤษ มีดอกเป็นครั้งแรกเมื่อประมาณ พ.ศ. ๒๔๔๖ และให้ชื่อว่า บัวกระด้ง ตามลักษณะของใบที่ตั้งขอบขึ้นสูงเหมือนกระด้ง บัวกระด้งมีหนามที่ก้านใบและก้านดอก สีหลังใบส่วนที่ตั้งขึ้นเป็นขอบมีสีเหลือบชมพู-แดง เมื่อโตเต็มที่ใบจะมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ ๑ เมตรครึ่ง ต้นหนึ่งมี ๖-๘ ใบ

          ดอกบัวกระด้งมีลักษณะคล้ายดอกบัวสาย แต่มีขนาดใหญ่กว่าเล็กน้อย ดอกบัวจะเริ่มบานตอนเย็นและบานอยู่ ๒ คืน ก็จะโรย เมื่อดอกโรยจะมีเมล็ดขนาดเท่ากับเมล็ดถั่วเหลือง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ชดเชย (๘ มีนาคม ๒๕๕๕)

ชดเชย

          คำว่า ชดเชย หมายถึง ทดแทนให้หรือเพิ่มเติมเพื่อแทนสิ่งที่ขาดหายไป  เช่น รัฐบาลพยายามชดเชยผู้ประสบอุทกภัยอย่างเป็นธรรม.  พอเงินเดือนออก เขาก็ส่งให้แม่เกือบทั้งหมดเพื่อชดเชยที่ไม่ได้อยู่ดูแลแม่.  ผู้ป่วยโรคมะเร็งปอดในรัฐฟลอริด้า สหรัฐอเมริการวมตัวกันฟ้องบริษัททำบุหรี่เพื่อเรียกร้องเงินชดเชยเนื่องจากบุหรี่ทำให้ตนป่วย. วิชานี้ขาดเรียนไปหลายสัปดาห์ อาจารย์จึงต้องสอนชดเชยให้ครบตามแผนการเรียน.  รัฐบาลจะประกาศวันหยุดชดเชย ถ้าวันหยุดราชการนั้นตรงกับวันเสาร์อาทิตย์.

          คำว่า ชดเชย เมื่อใช้กับคำว่า ค่า เป็น ค่าชดเชย หมายถึง เงินที่จ่ายให้แก่ผู้เสียหาย เพื่อทดแทนความสูญเสีย หรือความทุกข์ที่เกิดขึ้น ซึ่งเป็นความรับผิดชอบของผู้จ่ายเงิน เช่น นายจ้างต้องจ่ายเงินค่าชดเชย ให้แก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้างกะทันหัน.  ในการประกันสุขภาพ ผู้เอาประกันจะได้ค่าชดเชยในกรณีเจ็บป่วยต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาล.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.


 

หนุมาน (๒๙ มีนาคม ๒๕๕๕)

หนุมาน

          หนุมานเป็นพญาวานรที่เป็นทหารเอกของพระราม  มีผิวกายสีขาว มีกุณฑล (ตุ้มหู)  ขนเพชร เขี้ยวแก้ว หาวเป็นดาวเป็นเดือน. หนุมานเป็นลูกของนางสวาหะกับพระพายซึ่งเป็นเทพแห่งลม  หนุมานจึงมีชื่อว่า  วายุบุตร ด้วย. หนุมาน แปลว่า ผู้มีคาง หมายถึง หนุมานมีคางใหญ่และเด่น

          พระอิศวรเล็งเห็นว่านางสวาหะผู้ถูกนางกาลอัจนาสาปให้ไปยืนตีนเดียวเหนี่ยวกินลมอยู่ที่เชิงเขาจักรวาลสมควรมีลูกที่จะได้เป็นทหารเอกของพระราม  จึงให้พระพายเอากำลังและอาวุธของพระองค์ไปซัดเข้าปากนางสวาหะเพื่อให้เกิดลูกผู้เก่งกล้า  อาวุธทั้ง ๓ อย่างคือ จักรแก้วกลายเป็นหัว ตรีเพชรกลายเป็นร่างกายและมือเท้า   คทาเพชรก็กลายเป็นสันหลังถึงหาง  เมื่อจะทำลายล้างศัตรูให้ชักเอาตรีเพชรที่อกออกมา  ให้พระพายเป็นบิดาและเป็นผู้รักษากุมารนั้น

          หนุมานมีกำเนิดที่พิเศษกว่าลิงอื่น ๆ คือกระโดดออกจากปากของมารดาในวันอังคาร  เดือนสาม  ปีขาล   มีผิวกายสีขาว  มีขนาดเท่ากับผู้มีอายุได้  ๑๖  ปี

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.