ราชเทวี (๒๓ มีนาคม ๒๕๕๕)

ราชเทวี

          ราชเทวีเดิมเป็นชื่อสะพานของถนนพญาไท ข้ามคลองประแจจีนซึ่งขนานกับถนนเพชรบุรี. สะพานราชเทวีสร้างในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวด้วยพระราชทรัพย์ของสมเด็จพระปิตุฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี (อ่านว่า สุ-ขุ-มาน-มา-ระ-สี) พระอัครราชเทวี ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงบำเพ็ญพระราชกุศลพระชนมายุครบ ๕๐ พรรษา ด้วยการบริจาคพระราชทรัพย์สร้างสะพาน และพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานนามว่า สะพานราชเทวี เป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก ต่อมาตัวสะพานได้ถูกรื้อถอนไปแล้วเมื่อมีการถมคลองเพื่อขยายถนน และทำเป็นวงเวียนมีน้ำพุอยู่ตรงกลาง เรียกว่า วงเวียนราชเทวี ภายหลังได้มีการสร้างสะพานลอยบนถนนเพชรบุรีข้ามถนนพญาไท และตรงที่ถนนตัดกันนั้นเรียกว่า สี่แยกราชเทวี ในปัจจุบัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ประกันชีวิต (๒๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕)

ประกันชีวิต

          คำว่า ประกันชีวิต ประกอบด้วยคำว่า ประกัน กับ ชีวิต

          ประกัน หมายถึงรับรองว่าจะรับผิดชอบในความเสียหายที่เกิดขึ้น.  ประกันชีวิต หมายถึงสัญญาว่าจะจ่ายเงิน เมื่อบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่ทำประกันเสียชีวิต  และอาจรวมการประกันอื่น ๆ เพิ่มเติมไว้ด้วย เช่น การประกันอุบัติเหตุและสูญเสียอวัยวะ  การประกันกรณีทุพพลภาพ การประกันสุขภาพ.  ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประกันชีวิต ได้แก่ ผู้รับประกัน  ผู้เอาประกัน  และ ผู้รับประโยชน์.  ผู้รับประกัน คือผู้ที่ต้องจ่ายเงินทดแทนเป็นจำนวนเงินตามที่สัญญาไว้ให้ผู้รับประโยชน์ หากผู้เอาประกันเสียชีวิตในระยะเวลาของการประกัน  ส่วนผู้เอาประกันต้องระบุชื่อผู้รับประโยชน์ไว้ในสัญญาประกันชีวิต หรือกรมธรรม์ประกันชีวิต  และต้องจ่ายเบี้ยประกันให้ผู้รับประกันอย่างสม่ำเสมอ   การประกันชีวิตในปัจจุบันมีหลายรูปแบบ  บางแบบเป็นเหมือนการลงทุนหรือการสะสมทรัพย์ ซึ่งผู้เอาประกันได้รับเงินปันผลและได้รับเงินที่สะสมคืนเมื่อครบกำหนดการประกันชีวิต

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

มะม่วงหิมพานต์ (๑๒ มีนาคม ๒๕๕๕)

มะม่วงหิมพานต์

          มะม่วงหิมพานต์ เป็นชื่อไม้ต้นชนิดหนึ่ง วงศ์เดียวกับมะม่วง แต่ต่างสกุลกัน  มะม่วงหิมพานต์มีลักษณะแปลก คือ คนทั่วไปเห็นว่ามีเม็ดอยู่นอกผล นักพฤษศาสตร์อธิบายว่าเม็ดนั้นคือผล มีรูปคล้ายมะม่วง ส่วนที่มีรูปคล้ายผลชมพู่ ลักษณะอวบน้ำ ซึ่งคนทั่วไปเข้าใจว่าเป็น ผล นั้นนักพฤกษศาสตร์เรียกว่า ก้านผล

          คนไทยเห็นว่าส่วนที่เป็นผลห้อยอยู่นั้นคล้ายมะม่วง แต่เป็นมะม่วงที่แปลกกว่ามะม่วงอื่น เหมือนเป็นพืชพิเศษที่พบในป่าหิมพานต์ จึงตั้งชื่อว่า มะม่วงหิมพานต์.  ในภาษาถิ่นใต้มีชื่อเรียกมะม่วงหิมพานต์หลายชื่อ เช่น มะม่วงเล็ดลอด ม่วงเล็ดล่อ เล็ดล่อ หัวครก ย่าโห้ย กาหยี และ กาหยู คำว่า กาหยีและกาหยูมาจากภาษามลายู ซึ่งมาจากภาษาโปรตุเกสอีกต่อหนึ่ง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เหมยขาบ (๑ มีนาคม ๒๕๕๕)

เหมยขาบ

          เหมยขาบ เป็นภาษาไทยถิ่นเหนือเรียกละอองน้ำค้างที่กลายเป็นน้ำแข็งแผ่นบาง ๆ เกาะอยู่บนใบไม้ใบหญ้าในเวลาที่อากาศหนาวจัด ว่า น้ำค้างแข็ง. คำว่า เหมยขาบ ประกอบด้วยคำว่า เหมย ซึ่งแปลว่า น้ำค้าง กับคำว่า ขาบ แปลว่า ชิ้นเล็ก ๆ. เหมยขาบ คือน้ำค้างแข็งแผ่นบาง ๆ. ภาษาไทยถิ่นเหนือเรียกไอน้ำที่แข็งตัวเพราะความเย็นจัดว่า เหมยแขง. แต่ถ้าน้ำค้างที่ลงจัดจนเหมือนละอองฝน จะเรียกว่า เหมยช้าง (อ่านว่า เหฺมย-จ๊าง) คือน้ำค้างที่ลงหนักมากแข็งเป็นแผ่นใหญ่

          เหมยขาบ ในภาษาถิ่นพายัพและภาษาถิ่นอีสานบางถิ่นเรียกว่า แม่คระนิ้ง (อ่านว่า แม่-คะ-นิ้ง)

          การใช้คำภาษาถิ่นเป็นการรักษาภาษาแท้ของท้องถิ่นซึ่งเป็นสมบัติของชาติโดยส่วนรวมด้วย จึงเป็นสิ่งที่ควรส่งเสริม แต่ในการเสนอข่าวซึ่งต้องสื่อไปทั่วประเทศให้คนเข้าใจตรงกัน ควรมีคำแปลหรือคำอธิบายประกอบด้วย เนื่องจากคนไทยแต่ละคนมีประสบการณ์ต่างกัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

ถนนราชดำเนิน (๒๒ มีนาคม ๒๕๕๕)

ถนนราชดำเนิน

          ถนนราชดำเนินเป็นถนนที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นใน พ.ศ. ๒๔๔๒ เป็นทางเสด็จพระราชดำเนินระหว่างพระบรมมหาราชวังกับพระราชวังดุสิต เป็นถนนที่สร้างเพื่อความสง่างามของบ้านเมือง และเพื่อให้ประชาชนได้เดินเที่ยวพักผ่อนด้วย จึงมีพระราชประสงค์ให้สร้างถนนราชดำเนินให้กว้างที่สุด และให้ ๒ ฟากถนนเป็นที่ตั้งวังและสถานที่ราชการใหญ่ ๆ มิให้สร้างตึกแถวหรือร้านเล็ก ๆ ซึ่งจะทำให้เป็นย่านขายของที่มีสภาพรกรุงรัง.

          ถนนราชดำเนินมี ๓ ตอน คือ ถนนราชดำเนินใน ถนนราชดำเนินกลาง และถนนราชดำเนินนอก. ถนนราชดำเนินในเริ่มตั้งแต่พระบรมมหาราชวังไปจนถึงสะพานผ่านพิภพลีลา. ถนนราชดำเนินกลางเริ่มตั้งแต่สะพานผ่านพิภพลีลาไปจนถึงสะพานผ่านฟ้าลีลาศ. ถนนราชดำเนินนอกเริ่มตั้งแต่สะพานผ่านฟ้าลีลาศถึงลานพระราชวังดุสิตซึ่งเป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปทรงม้า. ถนนราชดำเนินเป็นถนนที่เดินสายไฟฟ้าและสายโทรศัพท์ใต้ดิน ทำให้สวยงามสะอาดตาไม่รกรุงรัง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ประกันภัย (๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕)

ประกันภัย

          คำว่า ประกันภัย ประกอบด้วยคำว่า ประกัน กับ ภัย

          ประกัน หมายถึง รับรองว่าจะรับผิดชอบในความเสียหายที่เกิดขึ้น.  ภัย แปลว่า อันตราย.  ประกันภัย หมายถึง รับรองว่าจะจ่ายเงินให้แก่บุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่ทำประกัน เมื่อบุคคลหรือกลุ่มบุคคลนั้นได้รับอันตรายหรือความเสียหายตามที่ได้ประกันไว้ในกรมธรรม์  โดยที่ผู้เอาประกันภัยจะต้องเสียเบี้ยประกันภัยให้แก่บริษัทประกันภัยตามที่ได้ตกลงกันไว้ในกรมธรรม์.  การประกันภัยแบ่งเป็น ๒ ประเภทใหญ่ ๆ ได้แก่ การประกันชีวิต และ การประกันวินาศภัยการประกันชีวิต หมายถึง การรับรองความเสียหายที่เกิดแก่บุคคล รวมทั้งการเจ็บไข้ได้ป่วยและอุบัติเหตุ.  การประกันวินาศภัย หมายถึง การรับรองว่าจะจ่ายเงินชดใช้ในกรณีสิ่งของได้รับความเสียหาย เช่น การประกันอัคคีภัย  การประกันอุทกภัยการประกันภัยรถยนต์  การประกันทางทะเล

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ดินถนัน (๑๒ เมษายน ๒๕๕๕)

ดินถนัน

          ดินถนัน คือ ดินชนิดหนึ่งซึ่งเชื่อว่าเป็นยารักษาโรคและเป็นยาอายุวัฒนะ ในเรื่องพระอภัยมณี นางละเวงมีรูปร่างหน้าตางดงามอยู่เสมอเพราะกินดินถนัน.   กำเนิดของดินถนันนั้น สุนทรภู่เขียนไว้ในเรื่องพระอภัยมณีว่า ดินถนันมีลักษณะเหมือนน้ำเต้าสีทองเหลืองอร่าม มีรสโอชายิ่งกว่าสิ่งใด ๆ อารักษ์เข้ามาบอกนางละเวงว่า ดินถนันเกิดขึ้นเองจากดิน เมื่อเกิดขึ้นจะมีเสียงดัง เป็นดินที่มีกลิ่นหอม ใช้เป็นยารักษาโรคและเป็นยาอายุวัฒนะ ทำให้ผิวพรรณงดงาม

          นอกจากจะเรียกว่า ดินถนัน แล้ว สุนทรภู่ยังเรียกว่า ถันสุธา และ นมพระธรณี ด้วย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.