ไก่รองบ่อน (๒๑ พฤษภาคม ๒๕๕๕)

ไก่รองบ่อน

          ไก่รองบ่อน  เป็นสำนวนหมายถึง ตัวสำรอง  หรือผู้ที่อยู่ในฐานะตัวสำรองจะเรียกมาใช้เมื่อไรก็ได้ เช่น ฉันไม่ใช่ไก่รองบ่อนที่จะเรียกใช้ได้ตลอดเวลา. สำนวน ไก่รองบ่อน มีที่มาจากไก่ที่อยู่ในบ่อนพนันไก่  คือไก่ชนที่ทางบ่อนจัดหาไว้เป็นตัวสำรองเผื่อจำเป็นต้องนำมาชน  แต่บางครั้งไก่ที่เป็นตัวสำรอง หรือที่เรียกว่าไก่รองบ่อนก็อาจพลิกความคาดหมายสามารถเอาชนะคู่ต่อสู้ได้ เนื่องจากเป็นไก่ที่ซุ่มซ้อมมาเป็นอย่างดีเหมือนกัน และคอยจังหวะหาคู่ชนที่ประมาท หากชนะเจ้าของไก่ก็จะได้เงินพนันมากเป็นพิเศษ.

          ไก่รองบ่อน มีสำนวนที่คล้ายกัน คือ มวยแทน หมายถึงนักมวยที่คู่ชกตัวจริงไม่สามารถมาชกได้ ก็จัดให้นักมวยอีกคนหนึ่งไปชกแทน แต่ส่วนมากมวยแทนจะอยู่ในฐานะที่เป็นรองไม่สามารถเอาชนะคู่ชกได้ง่ายนัก เพราะฉะนั้นบุคคลที่เปรียบเหมือนตัวสำรอง หรือเป็นตัวแทน จึงไม่ได้รับการยอมรับเท่าที่ควร เช่น เมื่อเช้านี้ผู้จัดการบริษัทไม่อยู่  รองผู้จัดการจึงต้องไปเป็นมวยแทนให้สัมภาษณ์นักข่าวที่มารออยู่

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

 

ไก่ได้พลอย (๒๐ พฤษภาคม ๒๕๕๕)

ไก่ได้พลอย

          ไก่ได้พลอย เป็นสำนวน หมายถึง ได้สิ่งที่มีค่าแต่ไม่รู้คุณค่า จึงไม่เกิดประโยชน์แต่อย่างใด ตามธรรมชาติของไก่มักหาอาหารกินโดยใช้ตีนคุ้ยเขี่ยไปบนพื้นดิน ชอบกินเมล็ดพืช เช่น ข้าวเปลือก หรือกินแมลงตัวเล็ก ๆ เช่น ปลวก มด หรือหนอนบางชนิด.  ดังนั้นถ้าไก่คุ้ยเขี่ยดินไปพบพลอย หรือมีใครหยิบยื่นพลอยที่เป็นอัญมณีที่สวยงามให้ ไก่ก็จะไม่สนใจ เพราะไม่ใช่อาหาร กินไม่ได้ แต่ถ้าเอาข้าวเปลือกแม้เพียงเมล็ดเดียวมาแลกกับพลอย ไก่ต้องเลือกข้าวเปลือกอย่างแน่นอน.  สำนวนนี้มักเปรียบกับคนที่ไม่รู้ค่าของสิ่งของที่มีอยู่หรือได้มา. สำนวนที่มีความหมายใกล้เคียงกับสำนวน ไก่ได้พลอย มีหลายสำนวน เช่น วานรได้แก้ว หรือ ลิงได้แก้ว หากลิงได้กล้วยมาแม้เพียงผลเดียวย่อมมีประโยชน์กว่าแก้ว. หัวล้านได้หวี  หรือ ตาบอดได้แว่น คนหัวล้านไม่มีผมได้หวีไปก็เปล่าประโยชน์ เช่นเดียวกับคนตาบอดได้แว่นสายตาไปสวมก็ไม่สามารถมองเห็นได้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.