ปริศนาคำทาย (๑๒ มิถุนายน ๒๕๕๕)

ปริศนาคำทาย

          ปริศนาคำทาย  เป็นคำถามที่ใช้ทายเล่นสนุก ๆ เพื่อให้ผู้เล่นใช้ความคิด ไหวพริบ ตีความหมายของคำหรือเรื่องราวที่แสดงถึงวัฒนธรรม ประเพณี.  ปริศนาคำทายมีหลายประเภท เช่น ปริศนาคำทายที่เล่นคำผวน ใช้คำพ้องเสียง คำพ้องความหมาย หรือตีความจากปริศนา ผู้ตอบต้องมีความรู้รอบตัวจึงจะตีความหมายนั้นได้ เช่น คำถามว่า  “สี่ตีนเดินมา หลังคามุงกระเบื้อง” คำตอบคือ เต่า. คำถามว่า “สองมือ สองขา สองตา ปากเดียว มีลูกกราวเกรียวทั่วบ้านทั่วเมือง” คำตอบคือ ครู

          ปริศนาคำทายอาจแต่งเป็นโคลง หรือกลอน  แล้วให้ผู้ทายตอบคำถามทีละบรรทัดหรือทีละวรรค ทั้งคำถามและคำตอบจะแสดงความรู้ความสามารถด้านการใช้ภาษาด้วย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อับเฉา (๓ กรกฎาคม ๒๕๕๕)

อับเฉา

          คำว่า อับเฉา มี ๓ ความหมาย ความหมายแรก หมายถึง ไม่สดชื่น ไม่เบิกบาน เช่น ชีวิตตัวละครตัวนี้ช่างอับเฉาจริง ๆ มีความทุกข์ทั้งเรื่อง

          ความหมายที่ ๒ หมายถึง  ของถ่วงเรือสำเภาเพื่อกันเรือโคลงซึ่งอาจเป็นหินและทราย หรือสิ่งของอื่น ๆ ที่มีน้ำหนักมาก  เป็นคำที่ยืมมาจากภาษาจีนแต้จิ๋วว่า เอี๊ยบชึง แปลว่า ของหนักที่ใช้ถ่วงใต้ท้องเรือเดินทะเล เช่น  ตุ๊กตาศิลาจีนที่ตั้งอยู่ตรงประตูทางเข้าวัดโพธิ์นั้นเป็นอับเฉาที่มาจากเมืองจีน ไม่ใช่ยักษ์วัดโพธิ์อย่างที่เข้าใจกัน

          ความหมายที่ ๓ หมายถึง ช่องใต้ท้องเรือดำน้ำ สำหรับเปิดให้น้ำเข้าเพื่อให้เรือดำลงใต้น้ำ หรือระบายน้ำออกเพื่อให้เรือลอยตัวขึ้น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

แผ่นดินไหว (๑๑ มิถุนายน ๒๕๕๕)

แผ่นดินไหว

          คำว่า แผ่นดินไหว เป็นคำประสมประกอบด้วยคำว่า แผ่นดิน กับ ไหวแผ่นดินไหว หมายถึงปรากฏการณ์การสั่นสะเทือนของพื้นผิวโลก สาเหตุของการเกิดแผ่นดินไหว ส่วนใหญ่เกิดจากธรรมชาติ เป็นการสั่นสะเทือนของพื้นดิน ที่เกิดจากการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกอย่างฉับพลัน   อันเนื่องมาจากการปลดปล่อยพลังงานที่สะสมมากจนเกินกว่าจะรับไว้ได้ภายในโลกออกมาเพื่อปรับสมดุลของเปลือกโลก การเคลื่อนที่นั้นอาจจะเกิดตามมาอีกหลายครั้งติดต่อกันก็ได้. นอกจากนั้นแผ่นดินไหวอาจเกิดจากภูเขาไฟระเบิดและการทดลองระเบิดปรมาณู

          หน่วยที่บอกขนาดและปริมาณการสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว เรียกว่า  ริกเตอร์  เรียกเต็ม ๆ ว่า  มาตราริกเตอร์. มาจากชื่อของ ชาลส์ ฟาสซิส ริกเตอร์ นักธรณีวิทยาแผ่นดินไหวแห่งสถาบันเทคโนโลยีแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นผู้คิดค้นและกำหนดการวัดขนาดความรุนแรงของแผ่นดินไหว และเผยแพร่ใน พ.ศ. ๒๔๗๘

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

ซำปอกง (๓) (๔ กันยายน ๒๕๕๕)

ซำปอกง (๓)

          ในประเทศไทย ซำปอกง เป็นชื่อพระพุทธรูป มี ๓ องค์ เรียกว่า หลวงพ่อซำปอกง. องค์แรกเป็นพระพุทธรูปเก่าแก่ อยู่ที่วัดพนัญเชิงจังหวัดพระนครศรีอยุธยา.  องค์ที่ ๒ อยู่ที่วัดกัลยาณมิตรฝั่งธนบุรี กรุงเทพมหานคร. และองค์ที่ ๓ อยู่ที่วัดอุภัยภาติการาม จังหวัดฉะเชิงเทรา. วัดทั้ง ๓ นี้ล้วนอยู่ริมแม่น้ำและไม่ไกลจากปากน้ำมากนัก. พระพุทธรูปองค์ที่ ๒ นั้น พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้สร้างเป็นพระประธานที่วัดกัลยาณมิตร และพระราชทานนามว่า พระพุทธไตรรัตนนายก. ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานนามหลวงพ่อซำปอกงที่วัดพนัญเชิงตามชื่อพระพุทธรูปองค์ที่วัดกัลยาณมิตรว่า พระพุทธไตรรัตนนายกด้วย. ชื่อของพระพุทธรูปองค์นี้เป็นชื่อมงคล มีนัยสื่อถึงพระรัตนตรัย นอกจากนั้นยังสื่อถึงพระองค์ผู้เป็นพระมหากษัตริย์องค์ที่ ๓ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เหมือนกับพระเจ้าหย่งเล่อ พระเจ้าจักรพรรดิองค์ที่ ๓ แห่งราชวงศ์เหม็งอีกด้วย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๔ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.