ลูกบาศก์ (๓) (๒๗ สิงหาคม ๒๕๕๕)

ลูกบาศก์ (๓)

          คำว่า ลูกบาศก์ ในปัจจุบันใช้เป็นหน่วยวัดปริมาตร ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า cubic ปริมาตรที่มีหน่วยเป็นลูกบาศก์มีค่าเท่ากับปริมาตรความจุของรูปทรงอย่างรูปลูกเต๋าแบบจีน คือ มีด้านกว้าง ด้านยาว และด้านสูงเท่ากัน สามารถคำนวณได้โดยใช้ด้านกว้างคูณกับด้านยาวและด้านสูง และได้ปริมาตรเป็นลูกบาศก์ตามมาตราที่ใช้วัดความกว้าง ยาว และสูงนั้น เช่น หากด้านกว้าง ยาว สูง มีหน่วยเป็นเซนติเมตร ก็คำนวณออกมาเป็นปริมาตรลูกบาศก์เซนติเมตร. หากด้านกว้าง ยาว สูง มีหน่วยเป็นนิ้ว ก็คำนวณออกมาเป็นปริมาตรลูกบาศก์นิ้ว. หากด้านกว้าง ยาว สูง มีหน่วยเป็นฟุต ก็คำนวณออกมาเป็นปริมาตรลูกบาศก์ฟุต เป็นต้น. ในภาษาที่ไม่เป็นทางการ เรียกปริมาตรลูกบาศก์เซนติเมตร ว่า ซีซี และเรียกปริมาตรลูกบาศก์นิ้วและลูกบาศก์ฟุต ว่า คิว

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ยักษ์วัดโพธิ์ (๒๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕)

ยักษ์วัดโพธิ์

          ยักษ์วัดโพธิ์ เป็นประติมากรรมอยู่ที่ซุ้มประตูทางเข้าพระมณฑปหรือหอไตรจัตุรมุขของวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์)  มีลักษณะเป็นรูปยักษ์ในวรรณคดีเรื่องรามเกียรติ์  การสร้างรูป “ยักษ์” รักษาประตูวัดพระเชตุพนนั้นมีมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๑ ซึ่งต่อมาในสมัยรัชกาลที่ ๓ ยักษ์ปูนปั้นที่เฝ้าประจำประตูทั้ง ๔ ประตูชำรุด จึงโปรดให้รื้อแล้วนำลั่นถันหรือรูปตุ๊กตาศิลาจีนมาตั้งแทน.  และโปรดเกล้าฯ ให้หล่อรูปยักษ์ขนาดเล็กสูงประมาณ ๑๗๕ เซนติเมตร จำนวน ๘ ตน ตั้งไว้ที่ซุ้มประตูทางเข้าพระมณฑป ทั้ง ๔ ด้าน ด้านละ ๑ คู่ เพื่อให้ทำหน้าที่พิทักษ์รักษาหอพระไตรปิฎก     ปัจจุบันรูปยักษ์วัดโพธิ์ที่ซุ้มพระมณฑป ๒ คู่แรกเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ส่วน ๒ คู่หลังอยู่ที่ประตูทิศตะวันตกเฉียงเหนือและทิศตะวันตกเฉียงใต้

          มักมีผู้เข้าใจผิดว่าลั่นถันหรือตุ๊กตาศิลาจีนที่ตั้งอยู่ตรงประตูทางเข้าวัดโพธิ์นั้นเป็นยักษ์วัดโพธิ์

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ยี่ห้อ (๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๕๕)

ยี่ห้อ

          ยี่ห้อ เป็นคำยืมภาษาจีน แปลว่า เครื่องหมายการค้า เป็นเครื่องหมายที่ใช้แทนบริษัท หรือใช้กำกับสินค้าเพื่อให้ทราบว่าเป็นสินค้าของบริษัทใด เช่น รถยี่ห้อนี้มีสีชมพูกลีบบัวที่ฉันชอบ สินค้านี้ไม่มียี่ห้อเลย ไม่รู้ว่าเป็นของดีหรือไม่ดี.  คำว่า ยี่ห้อ เดิมใช้กับสินค้าประเภทเครื่องจักรเครื่องยนต์ เช่น รถยนต์ เครื่องจักร เครื่องมือต่าง ๆ ต่อมาใช้กับสินค้าอื่น ๆ ด้วย เช่น เธอชอบยาสีฟันยี่ห้อนี้ ผงซักฟอกยี่ห้อเก่ากัดมือ ต้องเปลี่ยนยี่ห้อใหม่ ปากกายี่ห้อนี้เขียนดีมาก  ร้านค้ามีขนมขายหลายยี่ห้อ

          คำว่า ยี่ห้อ นอกจากจะใช้เป็นเครื่องหมายการค้าแล้ว ยังใช้เป็นสำนวน หมายถึง ชื่อเสียง เช่น เราต้องรักษายี่ห้อของสถาบันไว้บ้าง และหมายถึง ลักษณะของบุคคลซึ่งเป็นลักษณะที่ไม่ดี เช่น เด็กกลุ่มนี้ท่าทางบอกยี่ห้อเกเร

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.