เจ้ากรรมนายเวร (๒๔ กรกฎาคม ๒๕๕๐)

เจ้ากรรมนายเวร

          คำว่า เจ้า กับ นาย มักใช้คู่กัน เช่น เขาชอบทำงานอิสระ เพราะไม่อยากมีเจ้ามีนาย. ลูก ๆ ควรจะเรียนสูง ๆ จะได้เป็นเจ้าคนนายคน.

          คำว่า กรรม กับ เวร มักใช้คู่กัน เช่น เวรกรรมมีจริง คนทำผิดในที่สุดก็ต้องได้รับโทษ. คุณอย่าทำกรรมทำเวรต่อไปเลย.

          คำว่า เจ้า กับ นาย กับคำว่า กรรม กับ เวร อาจใช้ซ้อนสลับกันเป็น เจ้ากรรมนายเวร หมายถึง ผู้มีกรรมมีเวรกันมาแต่ชาติก่อน  สัตว์ต่าง ๆ ที่เราฆ่าก็ถือเป็นเจ้ากรรมนายเวร ตัวอย่างการใช้คำนี้ เช่น คุณย่าใส่บาตรแล้วก็อุทิศส่วนกุศลให้ญาติมิตรผู้ล่วงลับไปแล้วและเจ้ากรรมนายเวร.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐

 

ไข่มุก (๓ สิงหาคม ๒๕๕๐)

ไข่มุก

          ไข่มุก หมายถึง วัตถุชนิดหนึ่งที่มีลักษณะเป็นเม็ดสีขาวขุ่นหรือสีอ่อน ๆ มีเงางดงาม คนนิยมนำมาทำเป็นเครื่องประดับ เช่น สายสร้อยไข่มุก แหวนไข่มุก

          ไข่มุก โดยธรรมชาติเกิดจากการที่หอยกาบชนิดหนึ่งในทะเล สร้างเมือกหรือเนื้อเยื่อมาห่อหุ้มกรวดหรือทรายที่พลัดเข้าไปในปากขณะกินอาหาร เพื่อไม่ให้เกิดความระคายเคือง

          เปลือกของหอยกาบชนิดนี้มีเงาเหลือบงดงามเช่นกัน คนนิยมนำมาฝังหรือประดับเครื่องใช้ต่าง ๆ เช่น ตู้มุก. โต๊ะมุก. มักเรียกโดยรวม ๆ ว่า เครื่องมุก

           คำว่า มุก ใน ไข่มุก หอยมุก โต๊ะมุก เครื่องมุก เขียน ม ม้า  สระอุ  ก ไก่ สะกด ไม่มีตัวการันต์

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กลับตาลปัตร (๒๓ กรกฎาคม ๒๕๕๐)

กลับตาลปัตร

          กลับตาลปัตร เป็นสำนวน มีความหมายว่า กลับเป็นตรงกันข้ามกับที่คาดหมายไว้

          ตาลปัตร (อ่านว่า ตา-ละ-ปัด) เขียน ต เต่า  สระอา  ล ลิง  ป ปลา  ไม้หันอากาศ  ต เต่า  ร เรือ  คือพัดใบตาลหรือพัดที่ทำด้วยผ้าหรือสิ่งอื่น สำหรับพระใช้ในพิธีกรรมต่าง ๆ เช่น ในเวลาให้ศีลหรือใช้เวลาชักผ้าบังสุกุล

          ตาลปัตรมี ๒ หน้า ด้านหน้ามักจะมีคำจารึกหรือรูปที่งดงาม ด้านหลังมีลักษณะเรียบ ๆ ถ้าถือตาลปัตรกลับหน้ากลับหลัง ก็เรียกว่า กลับตาลปัตร เรื่องที่เกิดขึ้นผิดความคาดหมาย กลับหน้าเป็นหลัง จึงเปรียบว่าเหมือนอย่างกลับตาลปัตร เช่น ละครเรื่องนี้กลับตาลปัตรตอนจบ คนที่เราคิดว่าเป็นพระเอกกลับกลายเป็นผู้ร้าย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐