หุงข้าวประชดหมา ปิ้งปลาประชดแมว (๑๕ ตุลาคม ๒๕๕๕)

หุงข้าวประชดหมา  ปิ้งปลาประชดแมว

          หุงข้าวประชดหมา  ปิ้งปลาประชดแมว เป็นสำนวนคู่กัน หมายความว่า ทำประชด แต่ฝ่ายที่ถูกประชดไม่ได้รู้สึกเดือดร้อนและไม่สนใจการประชดนั้นเลย กลับได้ประโยชน์มากขึ้น เช่น หัวหน้ากองโมโหว่าเสมียนพิมพ์งานให้ผิด ๆ ถูก ๆ แทนที่จะให้เอาไปพิมพ์ใหม่ กลับเอามาพิมพ์เสียเอง เสมียนเลยสบายไป นี่เขาเรียกว่า หุงข้าวประชดหมา  ปิ้งปลาประชดแมว

          สำนวนนี้มาจากการเปรียบเทียบว่าโดยปรกติคนไทยส่วนมากมักเอาอาหารที่เหลือจากคนให้หมากิน มีข้าวเย็นและเศษอาหารเป็นต้น แต่หากคนหุงข้าวให้หมาโดยเฉพาะเป็นพิเศษ โดยตั้งใจกระทบกระแทก แทนที่หมาจะรู้สึกเดือดร้อน กลับชอบใจยิ่งขึ้นด้วยซ้ำ เพราะได้กินของดีกว่าปรกติและในปริมาณที่มากกว่าปรกติอีกด้วย

          การปิ้งปลาประชดแมวก็เป็นไปในทำนองเดียวกัน กล่าวคือ แมวจะได้กินปลาทั้งตัว แทนที่จะได้แต่ก้างและเศษปลาที่เหลือจากคน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๕ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

รัฐสภา (๔ ตุลาคม ๒๕๕๕)

รัฐสภา

          รัฐสภา คือ ที่ประชุมระดับชาติของสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา ซึ่งมีอำนาจทางนิติบัญญัติ  ทำหน้าที่ออกกฎหมาย ควบคุม  ดูแลการบริหารราชการแผ่นดินของคณะรัฐมนตรี และให้ความเห็นชอบในเรื่องสำคัญของประเทศ เช่น การประกาศสงคราม  การทำหนังสือสัญญาระหว่างประเทศ.  รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐  กำหนดให้รัฐสภาประกอบด้วย ๒ สภา คือ สภาผู้แทนราษฎร และ วุฒิสภา   เมื่อประชุมร่วมกันให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นประธานรัฐสภา ประธานวุฒิสภาเป็นรองประธานรัฐสภา ในกรณีที่ไม่มีประธานสภาผู้แทนราษฎร หรือประธานสภาผู้แทนราษฎรไม่อยู่หรือไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ประธานรัฐสภาได้ ให้ประธานวุฒิสภาทำหน้าที่ประธานรัฐสภาแทน.  ประธานรัฐสภาและผู้ทำหน้าที่แทนประธานรัฐสภาต้องวางตนเป็นกลางในการปฏิบัติหน้าที่

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๔ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อัตตาธิปไตย (๒๕ ตุลาคม ๒๕๕๕)

อัตตาธิปไตย

          อัตตาธิปไตย (อ่านว่า อัด-ตา-ทิบ-ปะ -ไต) แปลว่า การถือตนเองเป็นใหญ่ เช่น ผู้จัดการคนนี้บริหารงานแบบอัตตาธิปไตย ไม่ฟังเหตุผลของใครเลย ใช้แต่ความเห็นของตัว

          คำว่า อัตตาธิปไตย เป็นคำที่ใช้ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า autocracy หมายถึงอำนาจการปกครองที่อยู่ในมือคนคนเดียว หรืออยู่ในกลุ่มหรือหมู่คนจำนวนน้อย โดยไม่มีกฎหมายหรือบุคคลใดจะเหนี่ยวรั้งไว้ได้

          ปัจจุบันใช้เป็นคำตำหนิผู้ปกครองหรือผู้บริหารประเทศที่ปกครองตามอำเภอใจ ไม่ฟังความเห็นของผู้อื่น ไม่มีความเป็นประชาธิปไตย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

สินเทา (๑๔ ตุลาคม ๒๕๕๕)

สินเทา

          สินเทา หมายถึง พื้นที่ซึ่งกั้นไว้เป็นพื้นหลังของรูปวาดในงานจิตรกรรมฝาผนัง เพื่อแบ่งภาพเป็นตอน ๆ

          สินเทาจะมีเส้นแผลงหรือเส้นฮ่อล้อมไว้.  เส้นแผลง คือ เส้นที่คดไปคดมาอย่างลายฟันปลา  ส่วนเส้นฮ่อ คือ ลายเส้นอย่างแถบผ้าสะบัด.  

          ภาพจิตรกรรมฝาผนังตามขนบนิยมการวาดของจิตรกรรมไทย จะวาดภาพติดต่อกลมกลืนกันไปตามเหตุการณ์ต่าง ๆ เต็มพื้นที่ผนัง  หากบนผนังนั้นต้องการจะเขียนภาพอื่นประกอบหรือเขียนภาพต่างเรื่องไปก็จะกันพื้นที่ไว้  พื้นที่ซึ่งกันไว้นี้เรียกว่า สินเทา เช่น ภาพวาดบนกำแพงนั้นเป็นเรื่องพุทธประวัติ แต่ในพื้นสินเทาตอนบนเขียนภาพเทวดาแล้วใช้เส้นฮ่อคั่นไว้  ส่วนสินเทาตอนล่างเขียนภาพกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๔ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.