บริบาลเภสัชกรรม (๙ มกราคม ๒๕๕๖)

บริบาลเภสัชกรรม

          บริบาลเภสัชกรรม (อ่าน บอ-ริ -บาน-เพ-สัด-ชะ -กำ) มาจากคำว่า บริบาล แปลว่า รักษา คุ้มครอง  เภสัช แปลว่า ยา และ กรรม แปลว่า งาน.  บริบาลเภสัชกรรม เป็นชื่อสาขาวิชาย่อยของวิชาเภสัชกรรมศาสตร์ ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า pharmaceutical care หมายถึง วิชาที่ศึกษาด้านการใช้ยาที่เหมาะสมแก่ผู้ป่วย เช่น ใช้ยาได้ถูกกับโรค ใช้ยาในปริมาณที่เหมาะสม และหยุดยาในเวลาที่สมควร ศึกษาและติดตามดูแลผลจากการใช้ยาเพื่อให้การบำบัดรักษาเกิดประสิทธิภาพสูงสุด ผู้ป่วยได้รับผลข้างเคียงอันไม่พึงประสงค์จากยาน้อยที่สุด และวิธีที่ทำให้ผู้ป่วยสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับยาน้อยที่สุด รวมทั้งลงประวัติว่าผู้ป่วยเคยใช้ยาอะไรและเคยแพ้ยาอะไรมาบ้างเพื่อการรักษาที่มีคุณภาพในอนาคต.  นักบริบาลเภสัชกรรมนอกจากมีหน้าที่โดยตรงตามวิชาที่ศึกษาร่ำเรียนมาแล้ว ยังมีหน้าที่ให้คำปรึกษาด้านการใช้ยาแก่ผู้ป่วย ให้ข้อมูลข่าวสารด้านการวิจัยทางยาแก่แพทย์และพยาบาลด้วย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

ชีวภาพ (๘ ธันวาคม ๒๕๕๕)

ชีวภาพ

          คำว่า ชีวภาพ  หมายถึง ชีวิต เกี่ยวกับสิ่งมีชีวิต เช่น ความหลากหลายทางชีวภาพทำให้เกิดความสมดุลของธรรมชาติ.  หมายถึง สิ่งที่จำเป็นสำหรับการดำรงชีวิต เช่น ภาวะซึมเศร้าอาจเกิดจากความไม่สมดุลของสารชีวภาพในสมอง. บางครั้งคำว่า ชีวภาพ ใช้เกี่ยวกับจุลินทรีย์และกระบวนการผลิตสิ่งที่ได้และเกิดจากสิ่งมีชีวิต เช่น เกษตรกรมักใช้วิธีการทางชีวภาพทำปุ๋ยหมัก. การกำจัดน้ำเสีย ด้วยน้ำหมักชีวภาพซึ่งมีจุลินทรีย์นับว่าได้ผลเป็นที่พอใจ. ในการทำสงครามนอกจากจะใช้ขีปนาวุธและยุทโธปกรณ์ต่างๆ ยังพบการใช้อาวุธนิวเคลียร์ อาวุธเคมี และอาวุธชีวภาพอีกด้วย. นอกจากนั้นคำว่า ชีวภาพ ยังมีความหมายตรงข้ามกับคำว่า กายภาพ  ในความหมายว่า สิ่งมีชีวิต ตรงข้ามกับ สิ่งไม่มีชีวิต เช่น เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ครัวเรือนของเกษตรกรต้องมีทรัพยากรทางกายภาพ และชีวภาพเพียงพอต่อการดำรงชีพ. บุคลากรที่ทำงานเสี่ยงภัยต้องสวมใส่อุปกรณ์เพื่อป้องกันตนเองจากอันตรายทางกายภาพ และอันตรายทางชีวภาพ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

บริบาลศาสตร์ (๘ มกราคม ๒๕๕๖)

บริบาลศาสตร์

          คำว่า บริบาลศาสตร์ มาจากคำว่า บริบาล แปลว่า ดูแลรักษา ประสมกับคำว่า ศาสตร์ หมายถึง วิชาความรู้ที่เรียบเรียงและจัดเนื้อหาไว้อย่างเป็นระบบ.  บริบาลศาสตร์ หมายถึง วิชาว่าด้วยการดูแลผู้ที่ต้องการการดูแลใกล้ชิดเป็นพิเศษอย่างเด็กเล็ก คนชรา รวมไปถึงการพยาบาลและดูแลผู้ป่วยที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้อย่างผู้ที่ต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ ผู้ที่ต้องให้อาหารทางสายยาง ฯลฯ เช่น สังคมไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมคนวัยชรา มีคนชราและผู้ป่วยวัยชราจำนวนมาก ผู้ที่เรียนจบวิชาบริบาลศาสตร์จึงไม่ตกงาน.

          วิชาบริบาลศาสตร์เป็นวิชาที่มุ่งให้การศึกษาและฝึกอบรมบุคลากรทางการแพทย์ระดับผู้ช่วยแพทย์และผู้ช่วยพยาบาลให้มีความรู้ความชำนาญในการบริบาลทารก เด็กเล็ก คนชรา และผู้ป่วยที่ช่วยเหลือตนเองไม่ได้ ปัจจุบันเปิดสอนในระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ ในประเทศไทยมีโรงเรียนที่เปิดสอนวิชาบริบาลศาสตร์กระจายอยู่เกือบทั่วประเทศ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.