อุดมการณ์ (๗ พฤษภาคม ๒๕๕๖)

อุดมการณ์

          คำว่า อุดมการณ์ ประกอบด้วย คำว่า อุดม  กับคำว่า การณ์อุดม  แปลว่า  สูงสุด ยิ่ง เลิศ. การณ์ แปลว่า เหตุ เค้ามูล สิ่งที่กระทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลง.  อุดมการณ์  แปลว่า  เรื่องที่สูงสุด  หมายถึง หลักการที่วางระเบียบไว้เป็นแนวปฏิบัติเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้  เช่น  เขายึดมั่นอุดมการณ์ประชาธิปไตยอย่างเหนียวแน่น ทหารทุกเหล่าทัพล้วนได้รับการปลูกฝังอุดมการณ์ความรักชาติและสถาบันพระมหากษัตริย์ อุดมการณ์ทางการเมืองเป็นแนวความคิดทางการเมืองที่นำไปสู่การปฏิบัติเพื่อพัฒนาระบอบการปกครอง การช่วยกันและกันเพื่อพัฒนาอาชีพตามหลักการสหกรณ์ที่นำไปสู่การกินดี  อยู่ดีของสมาชิกเป็นอุดมการณ์สหกรณ์ที่ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติของสหกรณ์ต่าง ๆ ในประเทศไทย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

หางเสียง (๒๙ มิถุนายน ๒๕๕๖)

หางเสียง

          หางเสียง  ความหมายหนึ่ง หมายถึง  การลงท้ายประโยคหรือข้อความที่พูดด้วยคำลงท้ายที่แสดงความสุภาพ  เช่น  คำว่า คะ ค่ะ จ๊ะ จ้ะ ครับ.  ในการพูดของคนไทย ท้ายประโยคจะมีคำลงท้ายแสดงความสุภาพเมื่อพูดกับผู้ใหญ่  เด็กไทยจะได้รับการอบรมให้ใช้คำลงท้ายแสดงความสุภาพเสมอ   ถ้าพูดโดยไม่มีคำลงท้ายแสดงความสุภาพ  เรียกว่า พูดไม่มีหางเสียง  คำพูดที่ไม่มีหางเสียงหรือมีคำลงท้ายที่เป็นคำหยาบ เช่น  วะ   โว้ย  แสดงว่ากำลังมีอารมณ์โกรธหรือไม่มีความเคารพนับถือผู้ที่ตนพูดด้วย.

          อีกความหมายหนึ่ง หางเสียง หมายถึง กระแสเสียงที่ลงท้ายซึ่งแสดงความรู้สึก แสดงอำนาจ แสดงอารมณ์ของผู้พูดเป็นต้น  เช่น  เวลาเล่าเรื่องอดีต หางเสียงของเขาแปร่ง ๆ เหมือนกับมีอะไรบางอย่างแฝงอยู่.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

รถจดประกอบ (๙ กรกฎาคม ๒๕๕๖)

รถจดประกอบ

          คำว่า รถจดประกอบ ประกอบด้วยคำว่า รถ กับ จดประกอบ. จด ในที่นี้ มาจาก จดทะเบียน หมายถึง ลงบันทึกข้อความไว้เป็นหลักฐานตามที่กฎหมายกำหนด  คำว่า ประกอบ หมายถึง เอาชิ้นส่วนต่าง ๆ มารวมกันเข้าเป็นสิ่งของตามต้องการ.  รถจดประกอบ เป็นคำประสม หมายถึง รถที่ไม่ได้นำเข้าทั้งคัน  แต่นำเข้าชิ้นส่วนหรืออะไหล่เป็นชิ้น ๆ จากต่างประเทศ แล้วนำมาประกอบเป็นรถทั้งคันภายในประเทศ   กฎหมายกำหนดว่ารถจดประกอบเมื่อจดทะเบียนจะเสียภาษีนำเข้าน้อยกว่ารถที่นำเข้าทั้งคัน  และหากเป็นรถจดประกอบที่ติดแก๊สก็จะได้ลดภาษีมากขึ้นอีกด้วย.  รถจดประกอบอาจเป็นรถเก่าหรือรถใหม่  รถธรรมดาหรือรถหรูก็ได้  เนื่องจากรถจดประกอบเสียภาษีนำเข้าน้อยกว่ารถนำเข้าทั้งคัน  จึงมีคนเลี่ยงภาษีนำเข้ารถหรูโดยแยกส่วนและจดทะเบียนเป็นรถจดประกอบ  นอกจากนั้นการติดตั้งแก๊สหลอก ๆ ก็ยิ่งทำให้ลดภาษีไปอีกมาก  การกระทำเช่นนี้แสดงว่าคนไทยบางคนยอมเสียเงินจำนวนมากซื้อของฟุ่มเฟือย แต่ไม่ยอมเสียเงินภาษีให้ประเทศไทย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

เทพ (๒) (๖ พฤษภาคม ๒๕๕๖)

เทพ (๒)

          คำว่า เทพ ปรากฏในคำสมาสหลายคำ เช่น เทพนิยม (อ่านว่า เทบ-นิ-ยม)  เทพปักษี (อ่านว่า เทบ-ปัก-สี) เทพนรสิงห์ (อ่านว่า เทบ-นอ-ระ-สิง) เทพนารี (อ่านว่า เทบ-นา-รี).  เทพนิยม หมายถึง  ลัทธิที่เชื่อว่ามีพระเจ้าจำนวนมากประจำอยู่ในสรรพสิ่ง  แต่พระเจ้าเหล่านั้นไม่มีอำนาจครอบครองโลก. เทพนารี ใช้เป็นคำเรียกเจ้าหญิง พระมเหสีหรือพระราชธิดาของพระมหากษัตริย์หมายความว่างามราวกับนางฟ้า.  เทพนรสิงห์ เป็นคำเรียกสัตว์หิมพานต์พวกหนึ่งซึ่งมีร่างกายท่อนบนเป็นเทวดาท่อนล่างเป็นราชสีห์  แต่มีกีบเท้าอย่างกวาง  และกายเป็นสีขาว.  เทพปักษี เป็นสัตว์หิมพานต์อีกพวกหนึ่งที่มีรูปร่างเป็นเทวดาแต่มีปีกและหางอย่างนก  ภาพที่จิตรกรวาดมักระบายตัวเป็นสีขาว เครื่องแต่งกายสีเหลือง ปีกและหางสีแดงหงสบาท คือแดงปนเหลือง.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.