กินล้างกินผลาญ-กินย่อยกินยับ (๑๖ กรกฎาคม ๒๕๕๖)

กินล้างกินผลาญ-กินย่อยกินยับ

          ล้าง หมายถึงทำให้สิ้นไป เช่น สงครามฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ไม่น่าจะเกิดขึ้นอีกแล้วในปัจจุบันนี้. ผลาญ หมายถึง ทำลายให้หมดสิ้นไป เช่น พ่อตายไปไม่นาน เขาก็ผลาญสมบัติของตระกูลจนไม่มีเหลือ. ใช้เป็นคำซ้อนว่า ล้างผลาญ ก็มี เช่น เขาได้ชื่อว่าเป็นลูกที่ล้างผลาญทั้งสมบัติและชื่อเสียงของพ่อแม่จนหมดสิ้น

          เมื่อใช้ว่า กินล้างกินผลาญ จะเป็นคำตำหนิคนที่กินมากเกินไป กินอย่างไม่รู้จักประมาณฐานะของตน  เช่น เธอนี่งานการก็ไม่รู้จักทำ แถมกินล้างกินผลาญเสียอีก  พวกเธอสั่งแต่ของแพง ๆ มามากอย่างนี้ จะกินล้างกินผลาญกันหรือไง.  สำนวนที่มีความหมายคล้ายกับ กินล้างกินผลาญ คือ กินย่อยกินยับ หมายถึง กินมากจนย่อยยับ เช่น เธอเลี้ยงพวกเขาไว้เอาบุญเถิด เด็ก ๆ ทั้งนั้นไม่ถึงกับกินย่อยกินยับหรอก

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

เพลงเคารพ (๒ พฤษภาคม ๒๕๕๖)

เพลงเคารพ

          เพลงเคารพ  หมายถึง เพลงที่บรรเลงเพื่อแสดงการเคารพสถาบันหรือบุคคลซึ่งมีฐานันดรศักดิ์หรือตำแหน่งหน้าที่.  ได้แก่ เพลงชาติ  เพลงสรรเสริญพระบารมี  เพลงมหาชัย  เพลงมาร์ชธงชัยเฉลิมพล  และเพลงมหาฤกษ์ ผู้ที่อยู่ในบริเวณพิธีเมื่อได้ยินเพลงเหล่านี้จะยืนตรงเพื่อแสดงความเคารพ 

          เพลงสรรเสริญพระบารมี ใช้บรรเลงเมื่อรับหรือส่งเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ และสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร 

          เพลงมหาชัย ใช้บรรเลงเมื่อรับหรือส่งเสด็จสมเด็จพระบรมราชกุมารี  สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ  พระบรมวงศ์  พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร   

          เพลงมาร์ชธงชัยเฉลิมพล ใช้บรรเลงในพิธีกระทำสัตย์ปฏิญาณตนต่อธงชัยเฉลิมพล 

          เพลงมหาฤกษ์ ใช้บรรเลงในพิธีการต่าง ๆ เช่น การเปิดงาน การวางศิลาฤกษ์ การอวยพรบ่าวสาว

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

สวิงสวาย (๒๔ มิถุนายน ๒๕๕๖)

สวิงสวาย

          สวิงสวาย (อ่านว่า สะ-หฺวิง-สะ-หฺวาย) หมายถึง อาการที่รู้สึกใจหวิว วิงเวียน คลื่นไส้ ตาพร่า จะเป็นลม. คำนี้มีใช้มาแต่โบราณดังปรากฏในตำราแพทย์แผนโบราณของไทย เช่น ตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ในรัชกาลที่ ๕ กล่าวถึงยาขนานหนึ่งชื่อ สว่างอารมณ์ ว่า “ให้เอารากบัวหลวงหนึ่ง ผลบัวหลวงหนึ่ง แห้วสดหนึ่ง พิมเสนหนึ่ง หญ้าฝรั่นหนึ่ง เป็นต้น บดฝนด้วยน้ำดอกไม้เทศ กินชูกำลังแก้สวิงสวาย ถึงบริโภคอาหารไม่ได้สักเจ็ดวันก็ไม่ตาย”

           ปัจจุบันคำนี้ใช้ในความหมายหนึ่งเหมือนเดิม คือ บอกอาการที่รู้สึกใจหวิว วิงเวียน เช่น คุณยายเดินฝ่าแดดมาไกล จึงรู้สึกสวิงสวายคล้ายจะเป็นลม. อีกความหมายหนึ่ง หมายถึง โลดโผน เกินพอดี เช่น นักเขียนคนนี้ใช้สำนวนสวิงสวายมากเกินไป อ่านแล้วไม่ได้อรรถรส. ท่าเต้นของหางเครื่องวงนี้มีลีลาสวิงสวายมาก

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.