เพลงเคารพ (๒ พฤษภาคม ๒๕๕๖)

เพลงเคารพ

          เพลงเคารพ  หมายถึง เพลงที่บรรเลงเพื่อแสดงการเคารพสถาบันหรือบุคคลซึ่งมีฐานันดรศักดิ์หรือตำแหน่งหน้าที่.  ได้แก่ เพลงชาติ  เพลงสรรเสริญพระบารมี  เพลงมหาชัย  เพลงมาร์ชธงชัยเฉลิมพล  และเพลงมหาฤกษ์ ผู้ที่อยู่ในบริเวณพิธีเมื่อได้ยินเพลงเหล่านี้จะยืนตรงเพื่อแสดงความเคารพ 

          เพลงสรรเสริญพระบารมี ใช้บรรเลงเมื่อรับหรือส่งเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ และสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร 

          เพลงมหาชัย ใช้บรรเลงเมื่อรับหรือส่งเสด็จสมเด็จพระบรมราชกุมารี  สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ  พระบรมวงศ์  พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร   

          เพลงมาร์ชธงชัยเฉลิมพล ใช้บรรเลงในพิธีกระทำสัตย์ปฏิญาณตนต่อธงชัยเฉลิมพล 

          เพลงมหาฤกษ์ ใช้บรรเลงในพิธีการต่าง ๆ เช่น การเปิดงาน การวางศิลาฤกษ์ การอวยพรบ่าวสาว

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

สวิงสวาย (๒๔ มิถุนายน ๒๕๕๖)

สวิงสวาย

          สวิงสวาย (อ่านว่า สะ-หฺวิง-สะ-หฺวาย) หมายถึง อาการที่รู้สึกใจหวิว วิงเวียน คลื่นไส้ ตาพร่า จะเป็นลม. คำนี้มีใช้มาแต่โบราณดังปรากฏในตำราแพทย์แผนโบราณของไทย เช่น ตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ในรัชกาลที่ ๕ กล่าวถึงยาขนานหนึ่งชื่อ สว่างอารมณ์ ว่า “ให้เอารากบัวหลวงหนึ่ง ผลบัวหลวงหนึ่ง แห้วสดหนึ่ง พิมเสนหนึ่ง หญ้าฝรั่นหนึ่ง เป็นต้น บดฝนด้วยน้ำดอกไม้เทศ กินชูกำลังแก้สวิงสวาย ถึงบริโภคอาหารไม่ได้สักเจ็ดวันก็ไม่ตาย”

           ปัจจุบันคำนี้ใช้ในความหมายหนึ่งเหมือนเดิม คือ บอกอาการที่รู้สึกใจหวิว วิงเวียน เช่น คุณยายเดินฝ่าแดดมาไกล จึงรู้สึกสวิงสวายคล้ายจะเป็นลม. อีกความหมายหนึ่ง หมายถึง โลดโผน เกินพอดี เช่น นักเขียนคนนี้ใช้สำนวนสวิงสวายมากเกินไป อ่านแล้วไม่ได้อรรถรส. ท่าเต้นของหางเครื่องวงนี้มีลีลาสวิงสวายมาก

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ศาลรัฐธรรมนูญ (๒) (๑๒ พฤษภาคม ๒๕๕๖)

ศาลรัฐธรรมนูญ (๒)

          ศาลรัฐธรรมนูญ เป็นองค์กรฝ่ายตุลาการซึ่งจัดตั้งขึ้นใหม่ตามบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐

          ศาลรัฐธรรมนูญมีภารกิจสำคัญคือการพิทักษ์รักษารัฐธรรมนูญโดยมีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ ซึ่งสรุปได้ดังนี้

          ประการแรก เพื่อรักษาดุลยภาพการปฏิบัติหน้าที่ของแต่ละองค์กรตามที่ปรากฏในรัฐธรรมนูญ

          ประการที่สอง เพื่อป้องกันการบัญญัติกฎหมายที่กระทบกระเทือนต่อสิทธิเสรีภาพของประชาชน

          ประการที่สาม เพื่อคุ้มครองปกป้องรัฐธรรมนูญมิให้มีการบัญญัติกฎหมายที่ขัดแย้งต่อรัฐธรรมนูญ

          ศาลรัฐธรรมนูญที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ นี้ มีวิวัฒนาการรูปแบบ โครงสร้าง และอำนาจหน้าที่ของ “คณะกรรมการตุลาการรัฐธรรมนูญ” ซึ่งกำหนดอยู่ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยตั้งแต่พุทธศักราช ๒๔๘๙

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ไส้เดือนถูกขี้เถ้า (๔ กรกฎาคม ๒๕๕๖)

ไส้เดือนถูกขี้เถ้า

          ไส้เดือนเป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังหลายชนิด ที่รู้จักกันดีคือไส้เดือนดิน ลำตัวเป็นปล้อง ๆ สีน้ำตาล ยาวประมาณ ๓-๔ นิ้ว มักมีชุกชุมตามดินร่วนซุย หรือตามใต้กองขยะมูลฝอย

          เถ้าหรือขี้เถ้า คือส่วนที่เป็นผงละเอียดของสิ่งที่เหลือจากการเผาฟืนหรือเชื้อไฟอื่น ๆ เป็นต้น จนมอดแล้ว. ขี้เถ้า มีฤทธิ์เป็นด่าง เมื่อจับไส้เดือนลงไปคลุกขี้เถ้า ไส้เดือนจึงดิ้นทุรุนทุรายไปมา เพราะถูกด่างกัด  ทำให้มีสำนวนเปรียบคนที่ดิ้นพราด ๆ บิดตัวไปมาว่า เหมือนไส้เดือนถูกขี้เถ้า เช่น ลูกชายคนของเธอขัดใจอะไรนักหนาถึงลงไปนอนดิ้นเป็นไส้เดือนถูกขี้เถ้าอย่างนั้น ท่าเต้นของเขาอย่างกับไส้เดือนถูกขี้เถ้า ไม่รู้คนดูชอบได้อย่างไร. นอกจากนี้สำนวน ไส้เดือนถูกขี้เถ้า ยังใช้เปรียบกับคนที่แสดงอาการทุรนทุราย อยู่ไม่เป็นสุขว่าเพราะถูกรุมเร้าจนจนมุม เช่น พอถูกซักถามเรื่องพัวพันทุจริตของเขา  เขาก็ท่าทางร้อนรนราวกับไส้เดือนถูกขี้เถ้า

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๔ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.