ทองสีดอกบวบ (๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๕๖)

ทองสีดอกบวบ

          ทองสีดอกบวบ ทองดอกบวบ ทองเนื้อริน เป็นคำเรียกชื่อทองคุณภาพต่ำ มีสีเหลืองอ่อน ๆ ปนสีเขียวอ่อนเหมือนสีของดอกบวบ เป็นทองที่มีราคาถูกที่สุดในอดีต ทองสีดอกบวบหนัก ๑ บาท มีราคาเท่ากับเงิน ๑ บาทเท่านั้น 

          ทองสีดอกบวบหรือทองเนื้อริน เป็นทองที่คุณภาพต่ำที่สุดจนเกือบจะหมดสภาพความเป็นทองแล้ว เพราะมีแร่ธาตุอื่นเจือปนอยู่มาก ไม่มีความสวยงาม จึงขายกันราคาเท่ากับราคาเงิน คือ ทองสีดอกบวบหนัก ๑ บาท มีราคาเท่ากับเงิน ๑ บาทเท่านั้น อย่างที่เรียกเป็นสำนวนว่า หนักต่อหนัก

          ทองสีดอกบวบ หรือ ทองดอกบวบ ไม่นิยมใช้ทำเครื่องประดับ โบราณใช้ทำเครื่องรางหรือหล่อพระเครื่อง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

หางอึ่ง (๒๙ ตุลาคม ๒๕๕๖)

หางอึ่ง

          หางอึ่ง เป็นสำนวน  หมายถึง มีความรู้น้อย ใช้เปรียบเทียบความรู้ของคนที่มีความรู้เพียงเล็กน้อย รู้นิด ๆ หน่อย ๆ เช่น เธอมีความรู้แค่หางอึ่งจะสอบเข้าทำงานที่ไหนได้.

          สำนวนนี้มีที่มาจาก อึ่ง ซึ่งเป็นสัตว์สี่เท้าอยู่ในกลุ่มสะเทินน้ำสะเทินบก รูปร่างอ้วนป้อม พองตัวได้ ผิวหนังเป็นสีน้ำตาลลายออกเหลือง บางชนิดผิวหนังเป็นสีเทา มักร้องเสียงดังเมื่อน้ำนองหลังฝนตก เสียงร้องดัง “อึ่ง-อ่าง  อึ่ง-อ่าง” คนทั่วไปจึงเรียกอึ่งว่า อึ่งอ่าง  ตอนเกิดใหม่เป็นลูกอ๊อดตัวกลมมีหางว่ายอยู่ในน้ำ เมื่อโตขึ้นหางเริ่มหดสั้นจนหายไป มีขา ๔ ขางอกขึ้นมา ตัวโตเต็มวัยมีความยาวประมาณ ๗ เซนติเมตร และส่วนท้ายที่เคยเป็นหางเหลือเป็นติ่งสั้นมากจนแทบมองไม่เห็น.  คนโบราณจึงเปรียบเทียบสติปัญญาหรือความรู้ของคนที่ไม่ค่อยมีความรู้มากนัก หรือมีความรู้น้อยว่าเป็นความรู้แค่หางอึ่ง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

พระภูริทัต (๒๑ ธันวาคม ๒๕๕๖)

พระภูริทัต

          พระภูริทัต  เป็นชื่อของพระโพธิสัตว์ในเรื่องภูริทัตตชาดก (อ่านว่า พู-ริ-ทัด-ตะ-ชา-ดก)  ทรงบำเพ็ญศีลบารมี คือ การควบคุมกายและวาจาไม่ให้ประพฤติผิดประพฤติชั่ว

          ภูริทัตตชาดก เป็นชาดกเรื่องที่ ๖ ในทศชาติชาดก  กล่าวถึงพระโพธิสัตว์เมื่อเสวยพระชาติเป็นทัตตะพระโอรสของท้าวธตรฐ (อ่านว่า ทะ-ตะ-รด) ราชาแห่งนาค กับนางสมุทรชาพระธิดาของพระเจ้าพาราณสี  ทัตตะเป็นผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาด ได้ช่วยแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ให้แก่เทวดา พระอินทร์จึงพระราชทานนามให้ใหม่ว่า ภูริทัตต์ (ทัตตะผู้เรืองปัญญา)  ภูริทัตต์ตั้งใจจะรักษาอุโบสถศีล จึงขึ้นไปรักษาศีลอยู่ที่ริมแม่น้ำยมุนา  พราหมณ์คนหนึ่งมีมนต์สำหรับจับนาคได้มาพบเข้า จึงทำร้ายและจับภูริทัตต์ใส่กรงตาข่ายนำออกแสดงเพื่อหาเงิน  ภูริทัตต์ต้องยอมทำตามทุกอย่างเพราะเกรงศีลจะขาด  จนพี่น้องของภูริทัตต์ตามมาพบเข้าและช่วยไว้ได้  เมื่อภูริทัตต์พาพี่น้องกับพระมารดาไปเฝ้าพระอัยกาที่บวชอยู่นั้น ภูริทัตต์ก็ขออยู่กับพระอัยกาเพื่อบำเพ็ญเพียรรักษาอุโบสถศีล

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ทองบางสะพาน (๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๕๖)

ทองบางสะพาน

          ทองบางสะพาน เป็นชื่อเรียกทองคำบริสุทธิ์ที่พบในแหล่งแร่ทองคำที่มีอยู่ในประเทศไทย คือ แหล่งแร่ทองคำบางสะพาน ในเขตอำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์.  ทองบางสะพานจัดเป็นทองเนื้อเก้า ซึ่งเป็นทองคำบริสุทธิ์ มีราคาแพงที่สุดมาตั้งแต่โบราณ

          อำเภอบางสะพานเดิมชื่อว่าเมืองกำเนิดนพคุณ ใน พ.ศ. ๒๔๓๗ มีการจัดการปกครองท้องถิ่นเป็นมณฑลเทศาภิบาล จึงยุบเมืองกำเนิดนพคุณเป็นอำเภอเมืองนพคุณ ขึ้นต่อเมืองชุมพร ถึง พ.ศ. ๒๔๔๙ ตั้งเมืองประจวบคีรีขันธ์ จึงยกอำเภอเมืองนพคุณไปอยู่ในเมืองประจวบคีรีขันธ์  ได้เปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอบางสะพาน เมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๐

          แหล่งแร่ทองคำอีกแห่งหนึ่งในประเทศไทย ที่เคยมีความสำคัญ และรู้จักกันดีในอดีตคือ แหล่งแร่ทองคำโต๊ะโมะที่อำเภอสุคิริน จังหวัดนราธิวาส ปัจจุบันแหล่งแร่ทองคำบางสะพานและแหล่งแร่ทองคำโต๊ะโมะ ไม่มีการผลิตแร่ทองคำเป็นเชิงพาณิชย์แล้ว แต่มีแหล่งแร่ทองคำอื่นที่มีการดำเนินการเชิงพาณิชย์ เช่น ในจังหวัดพิจิตรและจังหวัดเลย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.