คำขวัญ (๑๘ ธันวาคม ๒๕๕๖) (ออกอากาศซ้ำ)

คำขวัญ

          คำว่า คำขวัญ หมายถึงถ้อยคำที่ดีเป็นสิริมงคล บำรุงจิตใจ ให้ข้อคิดในการปฏิบัติ และส่งเสริมกิจการไปในทางที่ดี

          คำขวัญทั่วไป เป็นคำขวัญที่หน่วยงาน สถาบัน หรือองค์การต่าง ๆ คิดขึ้นใช้เพื่อเป็นคติเตือนใจให้ข้อคิด เชิญชวนให้ปฏิบัติหรือละเว้น มักเป็นข้อความกะทัดรัด มีสัมผัสคล้องจอง ทำให้จดจำได้ง่าย เช่น คำขวัญวันเด็ก คำขวัญประจำจังหวัด คำขวัญประจำสถาบัน คำขวัญประจำหน่วยงาน. คำขวัญวันเด็ก เช่น เด็กไทยคือหัวใจของชาติ  เด็กฉลาดชาติเจริญ. คำขวัญประจำจังหวัด เช่นกรุงเทพฯ ดุจเทพสร้าง  เมืองศูนย์กลางการปกครอง วัด วัง งามเรืองรอง เมืองหลวงของประเทศไทย. คำขวัญประจำหน่วยงาน เช่น การสื่อสารแห่งประเทศไทย เครือข่ายทั่วไทย โยงใยทั่วโลก. คำขวัญประจำสถาบัน เช่น คำขวัญของโรงเรียนสตรีวัดระฆังใช้ว่า “เรียนเด่น เล่นดี มีวินัย ใจกุศล”

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ตัวแทน (๑๕ ตุลาคม ๒๕๕๖)

ตัวแทน

          คำว่า ตัวแทน หมายถึง ผู้ที่มีอำนาจตามกฎหมายในการกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งในนามบุคคลอื่น เช่น บริษัทมีนโยบายแต่งตั้งตัวแทนอย่างเป็นทางการเพื่อบุกเบิกตลาดค้าปลีก. การประปานครหลวงสามารถจ้างเอกชนให้เป็นตัวแทนอ่านมาตรวัดน้ำเพื่อบันทึกข้อมูลการใช้น้ำของผู้ใช้น้ำตามหลักเกณฑ์ที่การประปานครหลวงกำหนด.  คำว่า ตัวแทนในภาษากฎหมายเป็นคำที่ตรงข้ามกับคำว่า ตัวการ ซึ่งหมายถึงผู้ที่มอบอำนาจให้ตัวแทนทำการแทนตน เช่น เมื่อตัวการมอบอำนาจให้ตัวแทนทำการแทนตัวการ และตัวแทนก็ตกลงจะรับมอบอำนาจนั้น ถ้าตัวแทนกระทำความผิด ให้ถือว่าตัวการมีความผิดด้วย

          เป็นที่สังเกตว่า คำว่า ตัวแทน ต่างกับคำว่า ผู้แทน  ในแง่ที่ ตัวแทน เป็นบุคคลหรือนิติบุคคลที่มีอำนาจตามกฎหมาย ส่วน ผู้แทน เป็นบุคคลที่ทำหน้าที่แทนเท่านั้น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๕ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

งูกินหาง (๒) (๕ พฤศจิกายน ๒๕๕๖)

งูกินหาง (๒)

          งูกินหาง  หมายความว่า  เกี่ยวโยงกันจากหัวถึงหางไปเป็นทอด ๆ เป็นชื่อกลอนกลบท ที่แต่งให้คำ ๓ คำส่วนต้นของวรรคซ้ำกับคำ ๓ คำที่เป็นส่วนท้ายของวรรค เช่น  

                    สงสารนุชสุดแสน(สงสารนุช)                     จะโหยไห้ไหนจะหยุด(จะโหยไห้)    
                    รันทดใจให้สลด(รันทดใจ)                         ต้องไกลจรกรรมไฉน(ต้องไกลจร)  
                    ชลเนตรจะไหลหลั่งถั่ง(ชลเนตร)                 สะอื้นอ้อนโอ้เทวษ(สะอื้นอ้อน) 
                    เมื่อยามนอนจะหนาวเนื้อ(เมื่อยามนอน)        ไม่วายวันกระสันสมร(ไม่วายวัน).
 

คำกลอนกลบทที่มีชื่อว่า งูกินหาง   แต่งให้คำต้นของวรรควกกลับมาเป็นคำท้ายของวรรค  ลักษณะจึงเหมือนงูวกมากินหางของตนเอง.    นอกจากนี้  การดำเนินงานที่มีลักษณะวนจากหัวมาหาง  ก็เรียกว่า งูกินหาง  เช่น   เขาตั้งวงแชร์หลอกเอาเงินชาวบ้านมา  แล้วเอาเงินคนใหม่มาจ่ายเป็นผลประโยชน์ให้คนเก่า  หมุนเวียนไปแบบงูกินหาง   ถ้าไม่มีคนใหม่มาลงทุน  คนที่หลอกเงินชาวบ้านก็มักจะหนีไป.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ปล่อยนกปล่อยปลา (๒ มีนาคม ๒๕๕๗) (ออกอากาศซ้ำ)

ปล่อยนกปล่อยปลา

          การปล่อยนกปล่อยปลา หมายถึงการปล่อยให้นกหรือปลาที่มีผู้จับมากลับคืนสู่ธรรมชาติ   เป็นกิจกรรมที่มักจะทำควบไปในเทศกาลสงกรานต์  หรือในเทศกาลออกพรรษา.   การปล่อยนกปล่อยปลาถือเป็นการทำบุญต่อชีวิตเพื่อเป็นสิริมงคล เพราะเชื่อกันว่า แม้คนที่ถึงกำหนดจะต้องตาย ถ้าได้ช่วยชีวิตสัตว์ที่กำลังจะตาย หรือสัตว์ที่เขากำลังจะเอาไปฆ่าให้รอดชีวิตไป  ก็อาจจะทำให้มีชีวิตยืนยาวต่อไปได้อีก   ชาวรามัญ ถือเป็นประเพณีที่ต้องแห่นกและปลาไปปล่อยในเทศกาลสงกรานต์.   พุทธศาสนิกชนมักจะปล่อยนกปล่อยปลาในวันครบรอบวันเกิด.   การปล่อยสัตว์ให้มีชีวิตยืนยาวต่อไป  นอกจากการปล่อยนกปล่อยปลาแล้ว  ยังมีการปล่อยเต่า ปล่อยปลาไหล  หรือไถ่ชีวิตโค กระบือ ซึ่งเป็นสัตว์ใหญ่ด้วย.  การซื้อชีวิตสัตว์แล้วปล่อยให้เป็นอิสระเป็นการสอนให้มนุษย์มีเมตตา ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน  แม้แต่กับสัตว์เล็ก ๆ เรายังมีเมตตา ก็คงจะไม่ทำร้ายเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.