สวนลุมพินี (๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗)

สวนลุมพินี

         สวนลุมพินี เป็นชื่อสวนสาธารณะแห่งแรกของประเทศไทย มาจากชื่อ ลุมพินีวัน ซึ่งเป็นสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า. สวนลุมพินี ตั้งอยู่ที่ถนนพระรามที่ ๔ เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร เริ่มสร้างในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อพุทธศักราช ๒๔๖๘ ในที่ดินพระราชทาน ณ ทุ่งศาลาแดงเพื่อใช้เป็นสถานที่จัดงานฉลองการครองราชสมบัติปีที่ ๑๕ พระราชทานชื่อว่า “สยามรัฐพิพิธภัณฑ์” มีกำหนดเปิดงานวันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๖๘ ซึ่งเป็นวันเฉลิมพระชนมพรรษา  และมีพระราชดำริว่าเมื่อเลิกการจัดงานฉลองแล้ว ให้จัดเป็นสวนพฤกษชาติหรือสวนสาธารณะสำหรับประชาชน พระราชทานนามสวนสาธารณะแห่งนี้ว่า สวนลุมพินี เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคตการก่อสร้างยังไม่แล้วเสร็จ  มาแล้วเสร็จในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และได้ใช้เป็นสวนสาธารณะจนถึงปัจจุบัน

ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อัตตาธิปไตย (๕ มกราคม ๒๕๕๗) (ออกอากาศซ้ำ)

อัตตาธิปไตย

          อัตตาธิปไตย (อ่านว่า อัด-ตา-ทิบ-ปะ -ไต) แปลว่า การถือตนเองเป็นใหญ่ เช่น ผู้จัดการคนนี้บริหารงานแบบอัตตาธิปไตย ไม่ฟังเหตุผลของใครเลย ใช้แต่ความเห็นของตัว

          คำว่า อัตตาธิปไตย เป็นคำที่ใช้ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า autocracy หมายถึงอำนาจการปกครองที่อยู่ในมือคนคนเดียว หรืออยู่ในกลุ่มหรือหมู่คนจำนวนน้อย โดยไม่มีกฎหมายหรือบุคคลใดจะเหนี่ยวรั้งไว้ได้

          ปัจจุบันใช้เป็นคำตำหนิผู้ปกครองหรือผู้บริหารประเทศที่ปกครองตามอำเภอใจ ไม่ฟังความเห็นของผู้อื่น ไม่มีความเป็นประชาธิปไตย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ลูกเสือลูกตะเข้ (๒๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗) (ออกอากาศซ้ำ)

ลูกเสือลูกตะเข้

          ลูกเสือลูกตะเข้ เป็นคำเปรียบคนที่เป็นลูกของศัตรูหรือลูกของคนเลวซึ่งมักจะไว้ใจไม่ได้   จะแว้งกลับมาทำร้ายเอาได้ไม่วันใดก็วันหนึ่ง  ทั้งเสือทั้งจระเข้ล้วนเป็นสัตว์ที่ดุร้าย  ไม่มีใครเลี้ยงให้เชื่องได้  ลูกเสือลูกจระเข้อาจจะดูน่ารักน่าเลี้ยง   แต่ถ้าเลี้ยงไปจนโตก็จะเป็นสัตว์ที่ดุร้ายตามวิสัยของมัน  ยากที่ใครจะเลี้ยงให้เสือหรือจระเข้เชื่องได้  คนที่เลี้ยงลูกเสือลูกจระเข้ไว้ก็จะเสี่ยงที่จะเกิดอันตรายเมื่อลูกเสือลูกจระเข้นั้นโตขึ้น.   คนโบราณเชื่อว่าเด็กที่มีพ่อแม่เป็นคนเลว  เป็นอันธพาล  เป็นผู้ร้ายใจอำมหิตเปรียบเหมือนลูกเสือลูกจระเข้ อาจจะมีนิสัยเหมือนพ่อแม่ จึงไม่มีใครกล้ารับมาเลี้ยงดู เช่น  เด็กพวกนี้ลูกเสือลูกตะเข้แท้ ๆ เธอจะกล้ารับมาเลี้ยงหรือ.

          คำว่า ลูกเสือลูกตะเข้  อาจใช้เรียกลูกคนอื่นที่เอามาเลี้ยงไว้แล้วกลับอกตัญญูทำร้ายคนเลี้ยง  หรือทำความเดือดร้อนให้คนเลี้ยง  เช่น   เด็กคนนี้เป็นลูกเสือลูกตะเข้แท้ ๆ  อุตส่าห์เอามาเลี้ยงอย่างดี ให้เล่าให้เรียน  กลับพาเพื่อนมาปล้นเอาทรัพย์สินไปหมด.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ต้นไม้ตรัสรู้ (๒๐ มีนาคม ๒๕๕๗)

ต้นไม้ตรัสรู้

          ต้นไม้ตรัสรู้ หมายถึง ต้นไม้ที่พระพุทธเจ้าทุกพระองค์ประทับใต้ร่มเงาขณะทรงบรรลุพระอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณเป็นอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ในมหาปทานสูตร (อ่านว่า มะ- หา-ปะ- ทา-นะ-สูด) ทีฆนิกายมหาวรรค เอ่ยพระนามพระพุทธเจ้า จำนวน ๗ พระองค์ แต่ละพระองค์ตรัสรู้ใต้ต้นไม้ใหญ่แตกต่างกันดังนี้ พระวิปัสสีพุทธเจ้าตรัสรู้ใต้ต้นแคฝอย. พระสิขีพุทธเจ้าตรัสรู้ใต้ต้นกุ่มบกหรือต้นบุณฑริก (อ่านว่า บุน-ดะ- ริก). พระเวสสภูพุทธเจ้าตรัสรู้ใต้ต้นสาละ. พระกกุสันโธพุทธเจ้าตรัสรู้ใต้ต้นซึกหรือต้นสิรีสะ. พระโกนาคมนพุทธเจ้าตรัสรู้ใต้ต้นมะเดื่อ. พระกัสสปพุทธเจ้าตรัสรู้ใต้ต้นไทร. พระสมณโคดมพุทธเจ้าตรัสรู้ใต้ต้นอัสสัตถพฤกษ์ (อ่านว่า อัด-สัด-ถะ- พรึก). ต้นไม้ตรัสรู้ทั้งหมดของพระพุทธเจ้าทุกพระองค์ ล้วนเรียกว่า ต้นโพธิ์ ซึ่งสะกดด้วย ธิ์. คำว่า ต้นโพธิ์ เขียนอย่างหลังนี้มีความหมายตามรูปศัพท์ว่า ต้นไม้แห่งความรู้หรือต้นไม้ตรัสรู้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.