พระเวสสันดร (๒๙ ธันวาคม ๒๕๕๖)

พระเวสสันดร

          พระเวสสันดร  เป็นชื่อของพระโพธิสัตว์พระชาติสุดท้ายก่อนตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า ทรงบำเพ็ญทานบารมี  ทานคือการให้  ได้แก่ สละให้ปันสิ่งของของตนเพื่อประโยชน์แก่ผู้อื่น แม้แต่ร่างกายและชีวิตหรือลูกเมียก็สามารถเสียสละเป็นทานได้เมื่อมีผู้ต้องการ 

          เวสสันดรชาดก เป็นชาดกเรื่องสุดท้ายในทศชาติชาดก เรียกอีกอย่างว่า มหาชาติชาดก  กล่าวถึงพระโพธิสัตว์เมื่อเสวยพระชาติเป็นพระเวสสันดร พระโอรสพระเจ้ากรุงสญชัยและพระนางผุสดี ทรงตั้งมั่นอยู่ในทานตั้งแต่ทรงพระเยาว์  ได้อภิเษกสมรสกับพระนางมัทรี มีพระโอรสและพระธิดาพระนามว่าชาลีและกัณหา  เมื่อพระราชทานช้างปัจจัยนาเคนทร์ให้แก่พราหมณ์เมืองกลิงคราษฎร์ที่มาทูลขอนั้น  ชาวเมืองพากันโกรธแค้น ทูลพระเจ้ากรุงสญชัยให้เนรเทศพระเวสสันดร  พระนางมัทรีจึงพาพระชาลีพระกัณหาตามเสด็จด้วย  ทั้งสี่พระองค์ก็เสด็จไปผนวชอยู่ที่เขาวงกต  เมื่อชูชกได้เดินทางมาขอพระชาลี พระกัณหา พระเวสสันดรพระราชทานให้  พระอินทร์จึงแปลงเป็นพราหมณ์มาขอพระมัทรี เพื่อมิให้ผู้อื่นมาขอ แล้วพระอินทร์ก็ถวายพระนางมัทรีคืน  ชูชกพาพระกัณหาพระชาลีหลงไปยังเมืองสีพี  พระเจ้ากรุงสญชัยจึงไถ่ตัวสองกุมารไว้  แล้วเสด็จไปรับพระเวสสันดรและพระมัทรีกลับคืนพระนคร

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ซื่อสัตย์ (๒๔ มีนาคม ๒๕๕๗)

ซื่อสัตย์

          คำว่า ซื่อสัตย์ ประกอบด้วยคำว่า ซื่อ แปลว่า ตรง และ สัตย์ แปลว่า จริง. ซื่อสัตย์ หมายถึง ประพฤติตรงโดยยึดถือความจริง ไม่บิดเบือนข้อเท็จจริง  ไม่ปิดบังอำพรางสิ่งที่เกิดขึ้นจริง ไม่ปั้นน้ำเป็นตัว เช่น สื่อมวลชนต้องเสนอข้อเท็จจริงอย่างซื่อสัตย์.  นักวิจัยที่ดีต้องซื่อสัตย์ ไม่บิดเบือนผลการวิจัยเพื่อประโยชน์ของตนเองหรือผู้อื่น. นอกจากหมายถึงประพฤติตรงโดยยึดถือความจริง แล้ว ซื่อสัตย์ ยังใช้ในความหมายว่าไม่คดโกง ไม่ฉ้อราษฏร์บังหลวง เช่น คุณสมบัติที่สำคัญประการหนึ่งของข้าราชการ ได้แก่ความซื่อสัตย์ กล่าวคือ การทำงานแบบตรงไปตรงมา ไม่คดโกง ไม่แสวงหาผลประโยชน์อย่างไร้คุณธรรม. นอกจากนั้น ซื่อสัตย์ ยังหมายถึง ไม่หลอกลวง เช่น ชีวิตสมรสจะมีปัญหาหากคู่สมรสไม่ซื่อสัตย์ต่อกัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

เชฟ (๑๓ มีนาคม ๒๕๕๗)

เชฟ

          เชฟ (อ่านว่า เช้บ) เป็นคำภาษาฝรั่งเศสซึ่งภาษาไทยยืมผ่านมาทางภาษาอังกฤษ  คำภาษาฝรั่งเศสซึ่งเป็นต้นศัพท์คำนี้ใช้ว่า chef (อ่านว่า แช้พ) แปลว่า หัวหน้า คำว่า chef ในภาษาฝรั่งเศสย่อมาจากคำเต็มคำเดิมว่า chef de cuisine (อ่านว่า แช้พ เดอ กฺวิซีน) แปลว่า หัวหน้าห้องครัว คือเป็นหัวหน้าของกุ๊กหรือผู้ปรุงอาหารโดยตรงอีกทีหนึ่ง หน้าที่หลักของเชฟคือ คิดสูตรอาหาร คิดรายการอาหาร มีหน้าที่กำกับกุ๊กให้ปรุงอาหารออกมาตามรสชาติและให้มีคุณภาพตามที่ตนออกแบบไว้ เพื่อให้อาหารของภัตตาคารมีเอกลักษณ์เฉพาะตน เชฟมีเงินเดือนสูงกว่ากุ๊ก ภัตตาคารที่มีชื่อเสียงโดยเฉพาะอย่างยิ่งตามโรงแรมใหญ่มักจ้างเชฟไว้ ภัตตาคารหนึ่งมีเชฟเพียงคนเดียว แต่อาจมีกุ๊กหรือพ่อครัวแม่ครัวได้หลายคน และอาจแยกเชฟอาหารคาวกับเชฟขนมหวานออกจากกัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ขวัญหนีดีฝ่อ (๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗)

ขวัญหนีดีฝ่อ

          ขวัญหนีดีฝ่อ หมายถึง ตกใจกลัวเมื่อประสบภัย เช่น คุณย่าเล่าว่าเมื่อสมัยสงคราม พอชาวบ้านได้ยินเสียงหวอ ก็ขวัญหนีดีฝ่อไปตาม ๆ กัน  ใครคนหนึ่งตะโกนว่าตำรวจมา ทุกคนที่กำลังจดจ่ออยู่กับไพ่ในมือก็ขวัญหนีดีฝ่อ วิ่งกระเจิงไปคนละทิศ

          ขวัญหนี สะท้อนความเชื่อของคนไทยที่ว่าทุกคนมีขวัญตั้งแต่เกิดมา ถ้าขวัญอยู่กับตัวก็เป็นสิริมงคล เป็นสุขสบาย จิตใจมั่นคง ถ้าคนตกใจ ขวัญก็ออกจากร่างไป ซึ่งเรียกว่า ขวัญหนี ขวัญบิน ขวัญหาย เป็นต้น

          ส่วน ดีฝ่อ หมายถึง ดีเหี่ยวแฟบลง ดีเป็นอวัยวะภายในของคนและสัตว์ บรรจุน้ำข้นสีเขียว มีรสขม ซึ่งออกจากตับสำหรับช่วยย่อยอาหาร เมื่อใครตกใจ อาจพูดได้ว่า เขาดีฝ่อ หรือ เขาขวัญหนีดีฝ่อ

ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ปล่อยนกปล่อยปลา (๒ มีนาคม ๒๕๕๗) (ออกอากาศซ้ำ)

ปล่อยนกปล่อยปลา

          การปล่อยนกปล่อยปลา หมายถึงการปล่อยให้นกหรือปลาที่มีผู้จับมากลับคืนสู่ธรรมชาติ   เป็นกิจกรรมที่มักจะทำควบไปในเทศกาลสงกรานต์  หรือในเทศกาลออกพรรษา.   การปล่อยนกปล่อยปลาถือเป็นการทำบุญต่อชีวิตเพื่อเป็นสิริมงคล เพราะเชื่อกันว่า แม้คนที่ถึงกำหนดจะต้องตาย ถ้าได้ช่วยชีวิตสัตว์ที่กำลังจะตาย หรือสัตว์ที่เขากำลังจะเอาไปฆ่าให้รอดชีวิตไป  ก็อาจจะทำให้มีชีวิตยืนยาวต่อไปได้อีก   ชาวรามัญ ถือเป็นประเพณีที่ต้องแห่นกและปลาไปปล่อยในเทศกาลสงกรานต์.   พุทธศาสนิกชนมักจะปล่อยนกปล่อยปลาในวันครบรอบวันเกิด.   การปล่อยสัตว์ให้มีชีวิตยืนยาวต่อไป  นอกจากการปล่อยนกปล่อยปลาแล้ว  ยังมีการปล่อยเต่า ปล่อยปลาไหล  หรือไถ่ชีวิตโค กระบือ ซึ่งเป็นสัตว์ใหญ่ด้วย.  การซื้อชีวิตสัตว์แล้วปล่อยให้เป็นอิสระเป็นการสอนให้มนุษย์มีเมตตา ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน  แม้แต่กับสัตว์เล็ก ๆ เรายังมีเมตตา ก็คงจะไม่ทำร้ายเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.