ถนนราชดำเนิน (๒ มกราคม ๒๕๕๗) (ออกอากาศซ้ำ)

ถนนราชดำเนิน

          ถนนราชดำเนินเป็นถนนที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นใน พ.ศ. ๒๔๔๒ เป็นทางเสด็จพระราชดำเนินระหว่างพระบรมมหาราชวังกับพระราชวังดุสิต เป็นถนนที่สร้างเพื่อความสง่างามของบ้านเมือง และเพื่อให้ประชาชนได้เดินเที่ยวพักผ่อนด้วย จึงมีพระราชประสงค์ให้สร้างถนนราชดำเนินให้กว้างที่สุด และให้ ๒ ฟากถนนเป็นที่ตั้งวังและสถานที่ราชการใหญ่ ๆ มิให้สร้างตึกแถวหรือร้านเล็ก ๆ ซึ่งจะทำให้เป็นย่านขายของที่มีสภาพรกรุงรัง.

          ถนนราชดำเนินมี ๓ ตอน คือ ถนนราชดำเนินใน ถนนราชดำเนินกลาง และถนนราชดำเนินนอก. ถนนราชดำเนินในเริ่มตั้งแต่พระบรมมหาราชวังไปจนถึงสะพานผ่านพิภพลีลา. ถนนราชดำเนินกลางเริ่มตั้งแต่สะพานผ่านพิภพลีลาไปจนถึงสะพานผ่านฟ้าลีลาศ. ถนนราชดำเนินนอกเริ่มตั้งแต่สะพานผ่านฟ้าลีลาศถึงลานพระราชวังดุสิตซึ่งเป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปทรงม้า. ถนนราชดำเนินเป็นถนนที่เดินสายไฟฟ้าและสายโทรศัพท์ใต้ดิน ทำให้สวยงามสะอาดตาไม่รกรุงรัง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

สมณสารูป (๒๓ มกราคม ๒๕๕๗)

สมณสารูป

          สมณสารูป  ประกอบด้วยคำว่า สมณะ  กับ  สารูปสมณะ  หมายถึง  ผู้สงบกาย  วาจา  ใจ  หรือผู้สงบกิเลสแล้ว  ในที่นี้หมายถึง ภิกษุในพระพุทธศาสนา.  สารูป หมายถึง  เหมาะ หรือควร  ตรงกับคำบาลีว่า สารุปฺป (อ่านว่า สา-รุบ-ปะ). สมณสารูป  หมายถึง  ความประพฤติอันสมควรของสมณะ เริ่มตั้งแต่การสำรวมในการนุ่งห่มเมื่อต้องออกจากวัด ระวังอิริยาบถ ไม่คะนอง  ไม่มีกิริยาร้าย  เป็นต้น  ภิกษุผู้มีสมณสารูปจะทำให้เกิดความเลื่อมใสแก่ผู้พบเห็น เช่น  ภิกษุเมื่อออกจากวัดไปบ้านควรนุ่งห่มให้สมควรแก่สมณสารูปโดยห่มคลุมปิดไหล่ทั้ง ๒ ข้าง. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอ่างทอง ค้นคว้าท่ากายบริหารที่ไม่ขัดต่อสมณสารูปเพื่อลดการอาพาธของภิกษุสามเณร. การเทศน์แบบปุจฉาวิสัชนา ภิกษุจะคำนึงถึงสมณสารูปเสมอ กล่าวคือไม่ตลกคะนอง ไม่ออกท่าทางจนเกินสมควร. 

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ต้นพระเจ้าห้าพระองค์ (๑๗ มีนาคม ๒๕๕๗)

ต้นพระเจ้าห้าพระองค์

          พระเจ้าห้าพระองค์เป็นชื่อไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ เมื่อโตเต็มที่อาจสูงถึง ๔๕ เมตร ลำต้นมีพูพอนใหญ่ได้ถึง ๑๐ คนโอบ ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ใบดกให้ร่มเงาได้ดี ดอกมี ๕ กลีบเป็นสีเหลืองปนเขียว ผลกลม ๆ มีเมล็ดแข็งใหญ่อยู่ภายใน เมล็ดมีตาเป็นรอยรูปคล้ายพระพิมพ์อยู่ในซุ้มจำนวน ๔-๖ ตาเรียงรอบผล เนื่องจากเมล็ดที่มี ๕ ตาพบได้บ่อยที่สุด ทำให้ต้นไม้นี้ได้ชื่อว่า ต้นพระเจ้าห้าพระองค์ และบางถิ่นเรียกว่า ต้นแสนตาล้อม

          ต้นพระเจ้าห้าพระองค์เป็นไม้ประจำถิ่นของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่แพร่ไปไกลถึงอินเดีย พบมากในป่าดิบชื้นโดยเฉพาะอย่างยิ่งตามสองฝั่งของลำห้วย ต้นพระเจ้าห้าพระองค์เป็นไม้มงคล ชาวไทย ลาว พม่า เขมร เชื่อว่าต้นไม้นี้มีเทพสถิตอยู่เพื่อคอยปกปักรักษาให้คนและสรรพสัตว์มีเมตตาต่อกัน รักและปรารถนาดีต่อกัน เมล็ดแห้งของต้นพระเจ้าห้าพระองค์ใช้เป็นเครื่องราง เชื่อว่ามีอำนาจทำให้ผู้พกติดกายแคล้วคลาดจากภยันตรายทั้งปวง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

มดแดงแฝงพวงมะม่วง (๖ มีนาคม ๒๕๕๗) (ออกอากาศซ้ำ)

มดแดงแฝงพวงมะม่วง

          มดแดงแฝงพวงมะม่วง เป็นสำนวน หมายถึง ผู้ชายที่หลงรักผู้หญิงและไปคอยเอาอกเอาใจ โดยที่ผู้หญิงไม่รักตอบ.  มดแดงแฝงพวงมะม่วง ปรากฏในบทกลอนเรื่องพระอภัยมณี ตอนศรีสุวรรณเกี้ยวนางเกษรา ว่า “เหมือนมดแดงแฝงพวงมะม่วงงอม   เที่ยวไต่ตอมเต็มอยู่ไม่รู้รส”  มดแดงนั้นมักจะสร้างรังอยู่บนต้นมะม่วง  คนที่ขึ้นต้นมะม่วงไปเก็บลูกมะม่วงจะถูกมดแดงกัด ทำให้รู้สึกคล้ายกับว่า มดแดงคอยดูแลปกป้องลูกมะม่วง  แต่มดแดงก็ไม่ได้กินมะม่วง ไม่รู้รสหวานของมะม่วง. คำว่า แฝง มีความหมายว่า แอบอยู่ เวลาปรกติเราอาจจะมองไม่เห็นมดแดง แต่พอขึ้นไปจะเก็บมะม่วง มดแดงก็จะออกมาจากรัง หรือออกจากที่หลบตัวอยู่ เปรียบว่าราวกับแอบซ่อนตัวอยู่ในพวงมะม่วง ด้วยลักษณะของมดแดงบนต้นมะม่วงนี้  คนไทยจึงเปรียบผู้ชายที่หลงรักผู้หญิง แต่ไม่มีทางที่จะได้ผู้หญิงคนนั้นมาเป็นคนรักหรือเป็นภรรยาว่า เป็นมดแดง หรือ มดแดงแฝงพวงมะม่วง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ต้นสาละลังกา (๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗)

ต้นสาละลังกา

           ต้นสาละลังกา หรือต้นลูกปืนใหญ่ เป็นพืชในวงศ์จิก มีถิ่นกำเนิดในประเทศแถบทวีปอเมริกาใต้ บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำแอมะซอน ประเทศศรีลังกาได้พันธุ์มาจากอเมริกาใต้มาปลูกเมื่อพุทธศักราช ๒๔๒๒ ส่วนประเทศไทยนำมาปลูกเมื่อพุทธศักราช ๒๕๐๐ เรียกว่า สาละลังกา

           สาละลังกา เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ประเภทไม้ผลัดใบ เปลือกลำต้นสีน้ำตาล แตกเป็นร่องและเป็นสะเก็ด ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเวียนสลับตามปลายกิ่ง  ดอกใหญ่มีสีชมพูอมเหลืองและแดง ก้านช่อยาว ออกตามโคนต้นและลำต้น กลีบดอกแข็ง หักง่าย มีเกสรตัวผู้เป็นจำนวนมาก มีกลิ่นหอมแรง ผลกลมใหญ่  ผลแห้งเปลือกแข็งสีน้ำตาล

           ชาวศรีลังกาถือว่าสาละเป็นไม้มงคลเพราะดอกสวยและมีกลิ่นหอม จึงนิยมนำไปถวายพระ มักปลูกในบริเวณวัดและปลูกเป็นไม้ประดับทั่วไปในประเทศเขตร้อน สาละลังกาไม่ใช่ต้นสาละในพุทธประวัติคนทั่วไปเข้าใจผิดด้วยชื่อสาละเหมือนกัน

ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.