เชฟ (๑๓ มีนาคม ๒๕๕๗)

เชฟ

          เชฟ (อ่านว่า เช้บ) เป็นคำภาษาฝรั่งเศสซึ่งภาษาไทยยืมผ่านมาทางภาษาอังกฤษ  คำภาษาฝรั่งเศสซึ่งเป็นต้นศัพท์คำนี้ใช้ว่า chef (อ่านว่า แช้พ) แปลว่า หัวหน้า คำว่า chef ในภาษาฝรั่งเศสย่อมาจากคำเต็มคำเดิมว่า chef de cuisine (อ่านว่า แช้พ เดอ กฺวิซีน) แปลว่า หัวหน้าห้องครัว คือเป็นหัวหน้าของกุ๊กหรือผู้ปรุงอาหารโดยตรงอีกทีหนึ่ง หน้าที่หลักของเชฟคือ คิดสูตรอาหาร คิดรายการอาหาร มีหน้าที่กำกับกุ๊กให้ปรุงอาหารออกมาตามรสชาติและให้มีคุณภาพตามที่ตนออกแบบไว้ เพื่อให้อาหารของภัตตาคารมีเอกลักษณ์เฉพาะตน เชฟมีเงินเดือนสูงกว่ากุ๊ก ภัตตาคารที่มีชื่อเสียงโดยเฉพาะอย่างยิ่งตามโรงแรมใหญ่มักจ้างเชฟไว้ ภัตตาคารหนึ่งมีเชฟเพียงคนเดียว แต่อาจมีกุ๊กหรือพ่อครัวแม่ครัวได้หลายคน และอาจแยกเชฟอาหารคาวกับเชฟขนมหวานออกจากกัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ปล่อยนกปล่อยปลา (๒ มีนาคม ๒๕๕๗) (ออกอากาศซ้ำ)

ปล่อยนกปล่อยปลา

          การปล่อยนกปล่อยปลา หมายถึงการปล่อยให้นกหรือปลาที่มีผู้จับมากลับคืนสู่ธรรมชาติ   เป็นกิจกรรมที่มักจะทำควบไปในเทศกาลสงกรานต์  หรือในเทศกาลออกพรรษา.   การปล่อยนกปล่อยปลาถือเป็นการทำบุญต่อชีวิตเพื่อเป็นสิริมงคล เพราะเชื่อกันว่า แม้คนที่ถึงกำหนดจะต้องตาย ถ้าได้ช่วยชีวิตสัตว์ที่กำลังจะตาย หรือสัตว์ที่เขากำลังจะเอาไปฆ่าให้รอดชีวิตไป  ก็อาจจะทำให้มีชีวิตยืนยาวต่อไปได้อีก   ชาวรามัญ ถือเป็นประเพณีที่ต้องแห่นกและปลาไปปล่อยในเทศกาลสงกรานต์.   พุทธศาสนิกชนมักจะปล่อยนกปล่อยปลาในวันครบรอบวันเกิด.   การปล่อยสัตว์ให้มีชีวิตยืนยาวต่อไป  นอกจากการปล่อยนกปล่อยปลาแล้ว  ยังมีการปล่อยเต่า ปล่อยปลาไหล  หรือไถ่ชีวิตโค กระบือ ซึ่งเป็นสัตว์ใหญ่ด้วย.  การซื้อชีวิตสัตว์แล้วปล่อยให้เป็นอิสระเป็นการสอนให้มนุษย์มีเมตตา ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน  แม้แต่กับสัตว์เล็ก ๆ เรายังมีเมตตา ก็คงจะไม่ทำร้ายเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

พระวิธุรบัณฑิต (๒๘ ธันวาคม ๒๕๕๖)

พระวิธุรบัณฑิต

          พระวิธุรบัณฑิต (อ่านว่า วิ-ทุ-ระ-บัน-ดิด) เป็นชื่อของพระโพธิสัตว์ในเรื่องวิธุรชาดก ทรงบำเพ็ญสัจจบารมี ได้แก่ พูดจริง ทำจริง และจริงใจ

          วิธุรชาดก เป็นชาดกเรื่องที่ ๙ ในทศชาติชาดก  กล่าวถึงพระโพธิสัตว์เมื่อเสวยพระชาติเป็นพระวิธุรบัณฑิต อำมาตย์ในสำนักพระเจ้าเการพ  ได้ตัดสินข้อโต้เถียงของพระอินทร์ พญาครุฑ พญานาคราช และพระเจ้าเการพ ซึ่งโต้เถียงกันด้วยเรื่องศีลว่าต่างก็เลิศกว่าของผู้อื่น  วิธุรบัณฑิตตัดสินตามความเป็นจริงโดยไม่เข้าข้างพระเจ้าเการพผู้เป็นนายของตน เมื่อนางวิมลาภรรยาของพญานาคราชได้ฟังเรื่องราวก็อยากฟังธรรมจากวิธุรบัณฑิต จึงแกล้งป่วย ขอให้นำหัวใจของวิธุรบัณฑิตมารักษา    ปุณณกยักษ์ได้ใช้วิธีการต่าง ๆ ฆ่าวิธุรบัณฑิตเพื่อเอาหัวใจแต่ไม่สำเร็จ  วิธุรบัณฑิตรู้ได้ด้วยปัญญาว่านางวิมลาต้องการฟังธรรมจึงให้พาไปยังเมืองบาดาลเพื่อแสดงธรรม  พญานาคและนางวิมลาก็มีความยินดียิ่งตรัสว่า ปัญญานั่นแหละคือหัวใจของบัณฑิต

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ศาล (๑๘ มกราคม ๒๕๕๗)

ศาล

          คำว่า ศาล  มีหลายความหมาย  ความหมายแรก หมายถึง  องค์กรฝ่ายตุลาการซึ่งมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดี  เช่น  คดีที่เกี่ยวกับที่ดิน ศาลจะวินิจฉัยเกี่ยวกับสิทธิในที่ดิน ก่อนที่จะพิจารณาประเด็นอื่นต่อไป.  ความหมายที่ ๒ หมายถึง ผู้พิพากษาหรือตุลาการซึ่งมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดี  เช่น  ข้าแต่ศาลที่เคารพ  ขอให้ศาลได้โปรดพิจารณาพิพากษายกฟ้องโจทก์  ให้โจทก์ชดใช้ค่าฤชาธรรมเนียมและค่าทนายความแทนจำเลยด้วย.  ความหมายที่สาม หมายถึง ที่ชำระความ เช่น ศาลแพ่งตั้งอยู่ที่กรุงเทพมหานคร.  เขาเดินทางไปฟังการอ่านคำพิพากษาที่ศาลจังหวัดมีนบุรี.  อีกความหมายหนึ่ง หมายถึง สถานที่อันเชื่อว่าเป็นที่สิงสถิตของเทวดา เทพารักษ์ หรือเจ้าผี เป็นต้น  เช่น  คนไทยนิยมสร้างศาลพระภูมิสำหรับให้เทวดาหรือเจ้าที่ได้อยู่อาศัย  ศาลพันท้ายนรสิงห์เดิมสร้างเป็นศาลเพียงตาอยู่ที่คลองโคกขาม จังหวัดสมุทรสาคร.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ประชากร (๑) (๗ มกราคม ๒๕๕๗)

ประชากร (๑)

          คำว่า ประชากร ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า population หมายถึง สิ่งมีชีวิตพวกเดียวกันที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง  สิ่งมีชีวิตที่เป็นประชากรจะเป็นคน สัตว์ หรือพืชก็ได้ เช่น ในเอเชียใต้ถ้านับจำนวนประชากรของบังคลาเทศ อินเดีย และปากีสถาน รวมกับจีนจะมีประชากรถึงร้อยละ ๔๕ ของประชากรโลก. รายได้ของประชากรในภาคเกษตรอยู่ในระดับที่ต่ำกว่ารายได้ของประชากรนอกภาคเกษตรเป็นอย่างมาก. ความหนาแน่นของประชากรในเขตกรุงเทพมหานครเป็นผลมาจากการย้ายถิ่นของคนไทยจากต่างจังหวัด. คณะผู้วิจัยสำรวจประชากรนก ณ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่. ประชากรเสือโคร่งของประเทศไทยมีเหลืออยู่ราว ๒๕๐ ตัว จากประชากรเสือโคร่งทั่วโลกประมาณ ๓๕๐๐ ตัว. การศึกษาประชากรพืชทำได้โดยเก็บใบไม้จากต้นไม้แต่ละชนิด ต้นละหนึ่งใบมาวางเรียงกันและนับ เพื่อนับจำนวนต้น และเมื่อทราบขนาดของพื้นที่ก็จะคำนวณความหนาแน่นของประชากรพืชได้.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.