นามานุกรม (๓ ตุลาคม ๒๕๕๐)

นามานุกรม

          คำว่า นามานุกรม มาจากคำว่า นาม (อ่านว่า นาม) กับคำว่า อนุกรม แปลว่าการจัดลำดับชื่อ ใช้หมายถึงหนังสืออ้างอิงประเภทหนึ่ง ที่มีลักษณะการเรียบเรียงและการจัดคำตามลำดับอักษร โดยใช้วิสามานยนามหรือชื่อเฉพาะมาตั้งเป็นคำศัพท์โดยจัดเรียงตามลำดับอักษร แล้วเขียนคำอธิบายที่ให้ข้อมูลละเอียดมากพอที่ผู้ค้นคว้าจะเลือกนำไปใช้ประโยชน์ได้

          นามานุกรมมีลักษณะเหมือนสารานุกรม แต่ต่างกันที่เก็บเฉพาะศัพท์ที่เป็นวิสามานยนาม และมักจัดทำเป็นเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ เช่น นามานุกรมวรรณคดีไทย. นามานุกรมบุคคลสำคัญ.  นามานุกรมเมืองสำคัญ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

บอกศาลา (๒๐ กันยายน ๒๕๕๐)

บอกศาลา

          บอกศาลา เป็นสำนวน เดิมมีความหมายว่า ตัดขาดจากการเป็นพ่อลูก แม่ลูก หรือเป็นญาติพี่น้องกัน ไม่นับว่ามีความสัมพันธ์ต่อกันอีกต่อไป

          คำ บอกศาลา มีอยู่ในกฎหมายตราสามดวง หมายถึง บอกลูกขุน ณ ศาลา ซึ่งหมายถึงคณะข้าราชการชั้นสูงฝ่ายธุรการให้รับทราบไว้ว่าจะไม่รับผิดชอบ ไม่รับรู้เรื่องราวเกี่ยวกับลูกหรือญาติที่ประพฤติเป็นโจรอีกต่อไป

          ปัจจุบัน บอกศาลา ใช้เป็นสำนวนที่มีความหมายว่า ตัดขาด เลิกสนใจ เลิกเกี่ยวข้อง ใช้กับคนหรือสิ่งอื่นก็ได้ เช่น ฉันขอบอกศาลากับแม่คนนี้ ไม่นับเป็นเพื่อนกันอีกต่อไป เพราะเขาทำความเดือดร้อนให้ฉันมากเหลือเกิน. งานนี้ฉันขอบอกศาลา ไม่ขอเกี่ยวข้องด้วย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.