สมอ (๙ ตุลาคม ๒๕๕๐)

สมอ

          สมอ (อ่านว่า สะ-หฺมอ) เป็นเครื่องมือที่ใช้สำหรับทิ้งลงไปให้เกาะพื้นดิน เพื่อยึดเรือให้หยุดอยู่กับที่ โดยไม่ต้องผูกเรือกับหลัก ทุ่น หรือสิ่งอื่น

          คำว่า สมอ เป็นคำที่เพี้ยนมาจากคำภาษาเขมรว่า ถฺม (อ่านว่า ทะ-มอ) ซึ่งแปลว่า หิน.  ในสมัยโบราณคงจะใช้หินผูกเชือกทิ้งลงไปในน้ำเพื่อยึดเรือไว้ไม่ให้ลอยน้ำไป และได้วิวัฒนาการมาจนเป็นสมอแบบปัจจุบัน

          กิริยาที่ใช้กับ สมอ มีคำว่า ทอดสมอ หมายถึง ทิ้งสมอลงไปในน้ำ.  เกาสมอ หมายถึง ลากสมอไปตามพื้นน้ำเพื่อให้ยึดติดกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง. และ ถอนสมอ หมายถึง เอาสมอขึ้นจากน้ำ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.


 

กระดิ่ง และ กระดึง (๒๗ กันยายน ๒๕๕๐)

กระดิ่ง และ กระดึง

          คำว่า กระดิ่ง กับ กระดึง มีเสียงและความหมายคล้ายกัน

           กระดิ่ง หมายถึง เครื่องทำเสียง ทำด้วยโลหะ มักมีรูปคล้ายระฆังแต่ขนาดเล็กกว่า มีตุ้มเล็ก ๆ อยู่ข้างใน สำหรับกระทบกับตัวกระดิ่งให้เกิดเสียง ใช้เป็นเครื่องทำสัญญาณ เช่น คนขายไอศกรีมสั่นกระดิ่งเป็นสัญญาณเรียกลูกค้า.

          กระดึง มี ๒ ความหมาย ความหมายแรกหมายถึง กระดิ่งที่ใช้แขวนตามชายคาโบสถ์และวิหาร   เมื่อลมพัด ปลายตุ้มจะกระทบตัวกระดึงทำให้เกิดเสียงไพเราะ.    ความหมายที่ ๒ หมายถึง เครื่องทำเสียงทำด้วยโลหะหรือไม้ก็ได้ มีรูปต่าง ๆ กัน มีลูกกระทบแขวนอยู่ภายในหรือห้อยกระหนาบอยู่ภายนอก มักใช้แขวนคอวัวเป็นต้น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ลางเนื้อชอบลางยา (๗ ตุลาคม ๒๕๕๐)

ลางเนื้อชอบลางยา

          คำว่า ลาง แปลว่า บ้าง บาง.  ลางเนื้อ หมายถึง บางเนื้อ เนื้อของคนบางคน.  ลางยา หมายถึง ยาบางอย่าง ยาบางชนิด.

          ลางเนื้อชอบลางยา หมายความว่า คนบางคนถูกกับยาบางอย่าง ต่างคนก็ถูกกับยาต่างชนิดกัน เช่น เวลาเป็นไข้ คุณแม่ชอบรับประทานยาแอสไพริน แต่ฉันต้องรับประทานยาพาราเซตามอล อย่างนี้แหละที่คนโบราณเขาว่าลางเนื้อชอบลางยา.

          ลางเนื้อชอบลางยา เมื่อนำมาใช้เป็นสำนวนจะมีความหมายว่า ของสิ่งเดียวกันคนหนึ่งชอบแต่อีกคนหนึ่งไม่ชอบ เช่น เขาชอบผู้หญิงคนนี้ได้อย่างไรนะ สวยก็ไม่สวย แล้วก็เอาแต่ใจตัวเอง แต่ก็นั่นแหละนะ ลางเนื้อชอบลางยา.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.