ตาปลา (๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

ตาปลา

          ส่วนของผิวหนังซึ่งด้านเป็นไตแข็งคล้ายตาของปลา มักจะเกิดที่นิ้วเท้าและฝ่าเท้าโดยตรงบริเวณใกล้โคนนิ้วเท้า เนื่องจากมีการเสียดสีหรือกดเป็นเวลานาน เรื้อรัง ร่างกายจึงสร้างหนังกำพร้าขึ้นมารองรับหลายชั้น บางครั้งกดก็เจ็บ
          เมื่อเหยียบถูกตาปลาจะเจ็บมาก จึงเกิดเป็นสำนวนว่า “เหยียบตาปลา” หมายความว่า ทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งไปกระทบปมด้อยหรือเรื่องที่เขาไม่พอใจและฝังใจอยู่ ทำให้ไม่พอใจ หงุดหงิด และเจ็บใจ เช่น เธอไปเหยียบตาปลานายเขาเข้าหรือ เขาถึงได้ถูกย้าย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

เอ็นร้อยหวาย (๑๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

เอ็นร้อยหวาย

          คำว่า เอ็นร้อยหวาย เอ็นของกล้ามเนื้อน่องที่ยึดกับส่วนบนกระดูกส้นเท้า. เมื่อกล้ามเนื้อน่องหดตัวจะดึงเอ็นนี้ทำให้ฝ่าเท้ากดลงและดันไปข้างหลัง ผลักให้เคลื่อนไหวไปข้างหน้าขณะเดินหรือวิ่ง. เหตุที่เรียกเอ็นเส้นนี้ว่า เอ็นร้อยหวาย ก็เนื่องจากในสมัยโบราณ เมื่อจะนำนักโทษไปที่ใดจะใช้หวายร้อยเข้าตรงเอ็นนี้ เพื่อไม่ให้หนีไปได้ เหตุที่ร้อยเข้าบริเวณนี้ เพราะเป็นบริเวณที่ไม่มีเส้นเลือดใหญ่ จึงทำให้เลือดไม่ไหลออกมามาก.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.
 

ภาษาชาติ National language (๑๗ มกราคม ๒๕๕๐)

ภาษาชาติ (National language)

 

ลูกศิษย์ :  อาจารย์คะ  ทุกประเทศมีภาษาของตนเองหรือเปล่าคะ

 

อาจารย์ :  ทุกประเทศที่มีเอกราช  เราเรียกว่า ชาติ  แต่ละชาติต้องมีภาษาของตนเอง  เรียกว่า ภาษาชาติ   ภาษาชาติ  หมายถึงภาษาที่ได้รับการยกย่องและประกาศให้เป็นตัวแทนของภาษาในแต่ละประเทศ  เป็นภาษาที่สำคัญที่สุด และถือเป็นสัญลักษณ์ของชาติ  คู่กับธงชาติ และเพลงชาติ  โดยส่วนใหญ่ ภาษาชาติมักเป็นภาษาของคนส่วนใหญ่ของประเทศ     เช่น ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาชาติของประเทศฝรั่งเศส     ภาษาญี่ปุ่นเป็นภาษาชาติของประเทศญี่ปุ่น    ภาษาไทยเป็นภาษาชาติของประเทศไทย  


          ในประเทศที่เป็นสังคมหลายภาษา   ต้องมีการเลือกภาษาใดภาษาหนึ่งให้เป็นภาษาชาติ  และเป็นกระบวนการที่ยุ่งยากซับซ้อน  เนื่องจากกลุ่มคนที่พูดภาษาทั้งหลายต่างก็ต้องการให้ภาษาของตนเป็นภาษาชาติ  ดังตัวอย่างประเทศฟิลิปปินส์  และประเทศอินโดนีเซีย

 

          ประเทศไทยโชคดีที่ไม่มีปัญหาหรือความขัดแย้งเกี่ยวกับภาษาชาติ  ภาษาไทยเป็นภาษาชาติของประเทศไทยมาเป็นเวลานานตั้งแต่เริ่มมีชาติไทย   แสดงให้เห็นเอกภาพและความต่อเนื่องของชาติไทย

 

ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗  มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.
                                                         

ขากรรไกร (๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

ขากรรไกร

          ส่วนของกระดูกของใบหน้าที่มีฟันเรียงอยู่ หุบเข้าและออกได้คล้ายกับขาของกรรไกร เพื่อให้ฟันบดเคี้ยวอาหาร โดยชิ้นบนหรือขากรรไกรบนทำหน้าที่เป็นเขียงอยู่นิ่ง ๆ ชิ้นล่างหรือขากรรไกรล่างทำหน้าที่เป็นมีดยกแผงฟันขึ้นไปสับอาหารกับฟันที่เรียงกันเป็นแนวตามขากรรไกรบน เวลาเคี้ยว ลิ้นจะทำหน้าที่ตวัดอาหารไปให้ฟันบดสับตามต้องการ
          เป็นสิ่งที่น่าคิดว่า ถ้าเคี้ยวอาหารโดยใช้ขากรรไกรบนอ้าออกและหุบเข้า โดยที่ขากรรไกรล่างอยู่กับที่ จะทำให้ศีรษะเคลื่อนขึ้นลงไม่น่าดู และยังจะทำให้หน้ามืดตาลายอีกด้วย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

บ้องหู (๑๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

บ้องหู

          บ้องหู คือ ช่องหูหรือรูหู. คำว่า บ้อง มักใช้เรียกปล้องไม้จำพวกไผ่ เช่น บ้องกัญชา บ้องไฟ กระบอกสำหรับสวมด้ามขวานก็เรียกว่า บ้องขวาน. มีคนเรียกรูหูว่า บ้องหู เพราะมีลักษณะคล้ายบ้อง เช่น ขี้ไคลท่วมบ้องหู และเคยได้ยินคนพูดค่อนข้างบ่อยว่า ตบบ้องหู หมายถึงการใช้ฝ่ามือตบแรง ๆ ตรงหู โดยฝ่ามือปิดหู การตบเช่นนี้ทำให้เจ็บบริเวณที่ตบ การอัดลมเข้าไปในรูหูจะทำให้ปวด และอาจทำให้แก้วหูฉีกขาด ไม่ควรทำ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.
 

 

พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (๑๖ มกราคม ๒๕๕๐)

พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

นักเรียน:  อาจารย์คะ ทำไมเราต้องสะกดคำตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน  [ราด-บัน-ดิด-สะ-ถาน] ด้วยล่ะคะ?

อาจารย์: พจนานุกรม ฉบับ ราด-ชะ-บัน-ดิด-ตะ-ยะ-สะ-ถาน ค่ะ ไม่ใช่ ฉบับ ราด-บัน-ดิด-สะ-ถาน. ที่เราต้องสะกดคำตามพจนานุกรมฉบับนี้ก็เพราะ เป็นพจนานุกรมที่บรรจุคำที่เป็นแบบมาตรฐานในการเขียนหนังสือไทย.  มีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีเรื่อง ระเบียบการใช้ตัวสะกด ให้หนังสือราชการและการเรียนการสอนในโรงเรียนทั่วประเทศใช้ตัวสะกดตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. การที่สำนักนายกรัฐมนตรีมีประกาศนี้ก็เพื่อให้ภาษาไทยมีมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศ เพื่อความเป็นชาติที่มีภาษาชาติใช้ในราชการ ในการศึกษา และในการสอนภาษาไทยให้ชาวต่างประเทศ.

ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.                   

ชนชาติ (๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

ชนชาติ

ถาม : “ชนชาติ” หมายถึงอะไร?

ตอบ : “ชนชาติ” หมายถึง กลุ่มชนที่มีเชื้อชาติหรือกลุ่มชาติพันธุ์เดียวกัน และมีวัฒนธรรมเป็นแบบเดียวกัน. อาจจะอาศัยอยู่ในประเทศเดียวกัน หรือแยกย้ายกันอยู่ในหลายประเทศก็ได้ เช่น ชนชาติจีนซึ่งอยู่ในประเทศจีนและประเทศอื่น ๆ. ปัจจุบัน ชนชาติไทยก็มีอยู่ในสหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย สาธารณรัฐประชาชนจีนด้วย เป็นต้น.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.