ชนะขาดลอย-ชนะขาด (๑๔ มีนาคม ๒๕๕๑)

ชนะขาดลอย-ชนะขาด

          ชนะขาดลอย หมายความว่า ชนะมาก ชนะอย่างทิ้งห่าง เช่น นักกีฬาไทยชนะคู่แข่งแบบขาดลอย. แข่งกีฬาสีปีนี้ สีแดงชนะขาดลอย.

          คำว่า ขาดลอย เป็นคำที่ได้จากการเล่นว่าว ถ้าสายว่าวขาด ทำให้ตัวว่าวลอยไปตามลม ไม่กลับคืนมา. ใช้กับการขาดการติดต่อกับญาติมิตร ทำให้ไม่รู้จักกัน เช่น พอสิ้นญาติผู้ใหญ่ ลูกหลานไม่ได้ติดต่อกันจึงขาดลอยกันไป.

          ส่วนคำว่า ชนะขาด หมายความว่า ชนะอย่างเด็ดขาด ชนะอย่างไม่มีข้อสงสัย เช่น การแข่งขันฟุตบอลวันพรุ่งนี้ ทีมโรงเรียนเราชนะขาดแน่นอน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ขันที (๓ มีนาคม ๒๕๕๑)

ขันที

        คำว่า ขันที น่าจะมาจากคำภาษาเปอร์เซียว่า khasī (อ่านว่า ค็อ-ซี).   พระยาอนุมานราชธน สันนิษฐานว่าคำว่า ขันที เพี้ยนมาจากคำภาษาสันสกฤตว่า ษณฺฒ (อ่านว่า สัน-ทะ)  ขันที หมายถึง ชายที่ถูกตอน. บางประเทศทางเอเชียสมัยโบราณ ขันที มีหน้าที่ดูแลรับใช้กษัตริย์และเจ้านายผู้หญิงในเขตพระราชฐานชั้นใน ดังเช่นปรากฏในราชสำนักจีนสมัยโบราณ. ส่วนราชสำนักไทยก็มี ขันที เช่นเดียวกัน และมีปรากฏอยู่ในกฎหมายตราสามดวง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กลยุทธ์-กลวิธี (๒๔ มีนาคม ๒๕๕๑)

กลยุทธ์-กลวิธี

          คำว่า กลยุทธ์ (อ่านว่า กน-ละ-ยุด) และ กลวิธี (อ่านว่า กน-ละ-วิ-ที) มีความหมายใกล้กัน คือหมายถึง วิธีการ ขั้นตอน และเล่ห์เหลี่ยมเพื่อความสำเร็จในการปฏิบัติภารกิจ. แต่ต่างกันในแง่ที่ กลยุทธ์ มักใช้กับภารกิจที่ใหญ่และสำคัญ มีวิธีการที่แยบยลซับซ้อน และมีความหมายกว้างกว่ากลวิธี เช่น การปรับปรุงกระบวนการให้บริการแก่ประชาชนเพื่อให้โปร่งใส เป็นธรรมและมีประสิทธิภาพเป็นกลยุทธ์หนึ่งในการพัฒนาระบบการทำงานของหน่วยราชการ.

          ส่วน กลวิธี มักใช้กับกิจกรรมทั่วไปในชีวิตประจำวันและนำไปใช้ปฏิบัติจริง มีความหมายแคบและเป็นรูปธรรมมากกว่า เช่น การรับประทานผลไม้เป็นประจำเป็นกลวิธีหนึ่งที่ทำให้ผิวสวย. กลวิธีคลายเครียดที่กำลังเป็นที่นิยมในปัจจุบัน คือ การนั่งสมาธิ การฟังเพลง และการออกกำลังกาย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

บุคคลสาธารณะ (๑๓ เมษายน ๒๕๕๑)

บุคคลสาธารณะ

          บุคคลสาธารณะ หมายถึง คนที่มีชื่อเสียง เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง หรือมีตำแหน่งสำคัญระดับชาติ มีอำนาจหน้าที่และการตัดสินใจที่เกี่ยวข้องกับผลได้ผลเสียของประเทศชาติ หรือเป็นบุคคลที่เป็นที่สนใจของคนในสังคม เช่น ผู้นำประเทศ นักการเมือง ดารา

          บุคคลสาธารณะมักได้รับสิทธิพิเศษบางประการในฐานะบุคคลสำคัญ แต่ก็มีความเป็นส่วนตัวน้อยกว่าบุคคลธรรมดา เพราะสังคมโดยเฉพาะสื่อมวลชนมักสนใจความเคลื่อนไหวของบุคคลสาธารณะตลอดเวลา เช่น นายกรัฐมนตรีเป็นบุคคลสาธารณะ จะทำอะไรหรือพูดอะไรมักเป็นที่สนใจของสังคมอยู่ตลอดเวลา. เขาเป็นคนธรรมดา ไม่ใช่บุคคลสาธารณะ จึงไม่ตกเป็นข่าว. บุคคลสาธารณะที่ตกเป็นผู้ต้องหาไม่ควรได้รับสิทธิพิเศษแตกต่างไปจากบุคคลธรรมดา.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ท่านผู้หญิง (๔ พฤษภาคม ๒๕๕๑)

ท่านผู้หญิง

          แต่โบราณ คำว่า ท่านผู้หญิง เป็นคำนำหน้าชื่อสตรีที่เป็นภรรยาเอกของผู้ที่เป็นเจ้าพระยา และสตรีผู้นั้นได้รับพระราชทานเครื่องยศท่านผู้หญิงด้วย. ปัจจุบัน ท่านผู้หญิง เป็นคำนำหน้าชื่อสตรีทั้งที่สมรสแล้วและยังไม่สมรส และได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ตั้งแต่ชั้นทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษขึ้นไป.

          ถ้าสตรีผู้นั้นเป็นเชื้อพระวงศ์ เช่น เป็นหม่อมเจ้า หม่อมราชวงศ์ หม่อมหลวง. เมื่อใช้คำนำหน้าว่า ท่านผู้หญิง แล้ว ก็ไม่ต้องใช้คำว่า หม่อมเจ้า หม่อมราชวงศ์ หรือหม่อมหลวง อีก. ใช้แต่คำนำหน้าชื่อว่า ท่านผู้หญิง เท่านั้น เช่นผู้ที่เป็น หม่อมราชวงศ์หญิง เมื่อได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ ใช้คำนำหน้าชื่อว่า ท่านผู้หญิง. จะไม่ใช้ *ท่านผู้หญิง หม่อมราชวงศ์.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๔ พฤษภาคม  พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.