ซีรั่ม (๑๙ มีนาคม ๒๕๕๑)

ซีรั่ม

          ซีรั่ม ตรงกับภาษาอังกฤษว่า serum (อ่านว่า ซี-รั่ม) สะกด serum ใช้เรียกของเหลวใสที่หลั่งจากเยื่อหุ้มอวัยวะภายใน หรือ เยื่อหุ้มโพรงในช่องอก ช่องท้อง ช่องปอด ช่องหัวใจ ทำหน้าที่หล่อลื่นผนังอวัยวะและผนังของช่องดังกล่าว. อีกความหมายหนึ่ง ซีรั่ม หมายถึง ส่วนที่ประกอบในเลือด สามารถแยกออกจากเลือดที่แข็งตัวแล้ว. ซีรั่ม ส่วนนี้ใช้สำหรับการวิเคราะห์หาปริมาณของสารต่าง ๆ เช่น คอเลสเทอรอล น้ำตาลในเลือด

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

พวงมาลา-พวงหรีด (๑๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๑)

พวงมาลา-พวงหรีด

          พวงมาลา และ พวงหรีด มีความหมายเหมือนกัน คือ พวงดอกไม้ที่นำมาจัดประกอบเข้าเป็นวง ถ้านำไปเป็นเครื่องเคารพพระบรมศพหรือพระศพ และใช้ในการถวายบังคมพระบรมราชานุสาวรีย์ด้วย เรียกว่า พวงมาลา. ส่วนดอกไม้ที่ทำเป็นวงอย่างเดียวกันนี้หากนำไปเคารพศพคนธรรมดา เรียกกันว่า พวงหรีด หรือ หรีด

          คำว่า หรีด เป็นคำที่มาจากภาษาอังกฤษว่า wreath (อ่านว่า รี้ท) หมายถึง พวงดอกไม้หรือใบไม้ที่ขดเป็นวง เดิมชาวโรมันใช้สวมศีรษะให้แก่แม่ทัพที่ไปรบศึกได้ชัยชนะกลับมา และสวมแก่นักกีฬาผู้ชนะเลิศการแข่งขัน เป็นเครื่องแสดงเกียรติยศ ต่อมาจึงวางบนหีบศพ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กิจวัตร-กิจกรรม-กิจการ (๘ มีนาคม ๒๕๕๑)

กิจวัตร-กิจกรรม-กิจการ

          คำว่า กิจ หมายถึง ธุระ งาน. คำนี้อาจจะนำไปประกอบกับคำอื่นได้ เช่น  

          กิจวัตร หมายถึง กิจที่ทำเป็นประจำ สิ่งที่ทำทุกวัน สิ่งที่ทำอย่างสม่ำเสมอ เช่น เขาวิ่งออกกำลังตอนเช้าเป็นกิจวัตร.

          กิจกรรม หมายถึง งานที่เน้นในด้านการปฏิบัติ นอกเหนือจากการงานปรกติ เช่น กิจกรรมส่งเสริมการขาย. นอกจากนี้ยังใช้ในการศึกษา คือ การจัดการเรียนการสอนนอกเหนือจากวิชาหลัก เช่น กิจกรรมเสริมหลักสูตร.

          กิจการ หมายถึง การงาน มักเป็นงานด้านธุรกิจหรืองานของเอกชน เช่น บริษัทนี้ดำเนินกิจการทางด้านโทรคมนาคม. เขามีกิจการค้าขายกับต่างประเทศ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ขึ้นคาน (๒๙ เมษายน ๒๕๕๑)

ขึ้นคาน

         ขึ้นคาน เป็นสำนวน หมายความถึง มีอายุเลยวัยแต่งงานแล้วแต่ยังไม่ได้แต่งงาน. เดิมเป็นคำที่มีความหมายในเชิงเยาะเย้ยเล็กน้อย. เพราะแต่โบราณมานิยมให้ผู้หญิงแต่งงานเพื่อให้มีผู้ดูแลและป้องกันภัย. ผู้หญิงที่ไม่แต่งงานอาจจะเป็นเพราะหาผู้ที่คู่ควรหรือถูกใจไม่ได้ เช่น เพื่อนเราคนนี้คงจะขึ้นคานแน่ ๆ อายุเกือบ ๔๐ แล้ว ยังไม่พบใครถูกใจเลย.

          คำว่า ขึ้นคาน เป็นสำนวนมาจากการเรียกเรือที่ยกขึ้นพาดไว้บนคานเพื่อซ่อมรอยรั่ว ยาชัน ทาน้ำมันใหม่. ในตอนนั้นเรือจึงใช้ประโยชน์ไม่ได้ ค้างเติ่งอยู่บนคาน. ต่อมาจึงนำคำว่า ขึ้นคาน มาเปรียบกับหญิงที่มีอายุมากและอยู่เป็นโสด. คานคำนี้ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับไม้คานที่ใช้หาบของ.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

เอ็นจีโอ (๗ เมษายน ๒๕๕๑)

เอ็นจีโอ

          คำว่า เอ็นจีโอ เป็นคำที่มาจากคำย่อภาษาอังกฤษ N  G  และ O ซึ่งแทนคำเต็มว่า Non-Governmental Organization ซึ่งราชบัณฑิตยสถานได้บัญญัติศัพท์ไว้ว่า องค์การนอกภาครัฐ นอกจากนั้น ยังมีผู้ใช้ว่า องค์กรพัฒนาเอกชน หรือ องค์การสาธารณประโยชน์.

          เอ็นจีโอ หมายถึง กลุ่มหรือสมาคมที่ดำเนินงานโดยอิสระ ไม่อยู่ภายในโครงสร้างและระบบของราชการ ไม่แสวงผลกำไร. คนทั่วไปมักใช้คำว่า เอ็นจีโอ หมายถึง กลุ่มบุคคลที่รณรงค์เพื่อสังคม วัฒนธรรม กฎหมาย และสิ่งแวดล้อม.

          เอ็นจีโอ มักได้รับเงินสนับสนุนส่วนหนึ่งจากภาคเอกชน และมีบทบาทสำคัญในกระบวนการสร้างประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.