ดินดอนสามเหลี่ยม (๒๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

ดินดอนสามเหลี่ยม

          คำว่า ดินดอนสามเหลี่ยม เป็นศัพท์บัญญัติทางภูมิศาสตร์ มีความหมายตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า Delta (อ่านว่า เดลต้า) หมายถึง พื้นดินตรงบริเวณปากแม่น้ำมีรูปร่างคล้ายพัด มียอดแหลมอยู่ทางด้านในของปากน้ำ และด้านฐานกว้างอยู่ที่ด้านนอกของปากน้ำซึ่งอยู่ติดกับทะเล.

          ดินดอนสามเหลี่ยมเกิดขึ้นเนื่องจากแม่น้ำแยกตัวออกเป็นลำน้ำสาขาหลายสายที่บริเวณใกล้ปากน้ำแล้วนำพาตะกอนมาทับถมกัน นานเข้าก็กลายเป็นพื้นดินระหว่างลำน้ำสายต่าง ๆ ที่ขยายวงกว้างออกไปจนมีรูปร่างคล้ายพัดดังกล่าว.

          ในประเทศไทย แม่น้ำที่มีดินดอนสามเหลี่ยมเห็นได้ชัดเจนคือ แม่น้ำตาปีที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี ส่วนในประเทศอื่น ๆ ก็มีดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงในประเทศเวียดนาม ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำอิรวดีในประเทศพม่า และดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ในประเทศอียิปต์ เป็นต้น.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น
 

วันภาษาไทยแห่งชาติ (๑๙ มกราคม ๒๕๕๐)

วันภาษาไทยแห่งชาติ


ถาม :
    ท่านผู้ฟังทราบไหมครับว่า วันภาษาไทยแห่งชาติเป็นวันอะไร

ตอบ:    หลายท่านคงทราบแล้ว  แต่บางท่านอาจจะไม่ทราบ  บางท่านก็ทราบว่าวันภาษาไทยแห่งชาติเป็นวันที่กำหนดให้เรานึกถึงความสำคัญของภาษาไทย ซึ่งเป็นภาษาชาติของเรา  เป็นภาษาที่สำคัญที่สุดของคนไทย  แต่อาจจะลืมไปแล้วว่าตรงกับวันอะไร  วันภาษาไทยแห่งชาติ ตรงกับวันที่ ๒๙ กรกฎาคม ครับ    รัฐบาลกำหนดให้วันนี้เป็น วันภาษาไทยแห่งชาติ   ก็เนื่องมาจากเมื่อวันที่ ๒๙ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๐๕  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงอภิปรายเรื่อง  ปัญหาการใช้คำไทยที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย      ซึ่งแสดงว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสนพระราชหฤทัยภาษาไทย  ทรงห่วงใยภาษาไทย  และมีพระราชประสงค์ให้คนไทยออกเสียงภาษาไทยและใช้คำไทยให้ถูกต้อง

          ในปีมหามงคลที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเจริญพระชนมพรรษา ๘๐ พรรษาในปีนี้ ขอเชิญคนไทยทุกคนพร้อมใจกันพูดภาษาไทยให้ถูกต้องชัดเจนเถิดนะครับ

ที่มา: บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๙  มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

 

 


 

ไหปลาร้า (๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

ไหปลาร้า

          เป็นคำเรียกส่วนที่บุ๋มลงไปตรงคอด้านหน้า เป็นกระดูกอยู่ระหว่างโคนของคอกับกระดูก ซึ่งสังเกตเห็นได้ในคนที่ผอม กระดูกไหปลาร้า คือ กระดูกส่วนที่เชื่อมต่อส่วนกระดูกอกส่วนบนไปยังหัวไหล่อยู่ระหว่าง คนโบราณคงเทียบส่วนบุ๋มของร่างกายดังกล่าวว่าคล้ายกับแอ่งที่อยู่ระหว่างปากไหปลาร้ากับฝาปิดปากไหปลาร้า แอ่งนี้จะหล่อน้ำไว้กันแมลงวัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

คลื่นใต้น้ำ (๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

คลื่นใต้น้ำ

          ในขณะนี้มีการใช้คำว่า คลื่นใต้น้ำ ในทางการเมืองอยู่บ่อย ๆ หมายถึง เหตุการณ์ที่มีความเคลื่อนไหวจากสาเหตุที่ไม่เปิดเผย แต่ภายนอกดูเหมือนสงบเรียบร้อย และหมายถึงกลุ่มคนที่แอบเคลื่อนไหวเพื่อดำเนินการที่รุนแรงอย่างใดอย่างหนึ่ง.

         คำว่า คลื่นใต้น้ำ เดิมมีความหมายทางภูมิศาสตร์ ซึ่งราชบัณฑิตยสถานบัญญัติให้ตรงกับคำในภาษาอังกฤษว่า swell (อ่านว่า สะเวล) หมายถึง คลื่นในมหาสมุทรที่มีช่วงคลื่นยาวสม่ำเสมอและยอดเรียบ เคลื่อนตัวมาจากแหล่งกำเนิดที่อยู่ไกลมาก. คลื่นใต้น้ำเป็นคลื่นที่มองเห็นไม่ชัดเมื่ออยู่ในทะเลลึก แต่เมื่อเคลื่อนที่ถึงฝั่งจึงเป็นคลื่นขนาดใหญ่ ชาวเรือถือว่าเป็นสัญญาณบอกเหตุจะเกิดพายุ.


ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.
 

ตาปลา (๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

ตาปลา

          ส่วนของผิวหนังซึ่งด้านเป็นไตแข็งคล้ายตาของปลา มักจะเกิดที่นิ้วเท้าและฝ่าเท้าโดยตรงบริเวณใกล้โคนนิ้วเท้า เนื่องจากมีการเสียดสีหรือกดเป็นเวลานาน เรื้อรัง ร่างกายจึงสร้างหนังกำพร้าขึ้นมารองรับหลายชั้น บางครั้งกดก็เจ็บ
          เมื่อเหยียบถูกตาปลาจะเจ็บมาก จึงเกิดเป็นสำนวนว่า “เหยียบตาปลา” หมายความว่า ทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งไปกระทบปมด้อยหรือเรื่องที่เขาไม่พอใจและฝังใจอยู่ ทำให้ไม่พอใจ หงุดหงิด และเจ็บใจ เช่น เธอไปเหยียบตาปลานายเขาเข้าหรือ เขาถึงได้ถูกย้าย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

เอ็นร้อยหวาย (๑๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

เอ็นร้อยหวาย

          คำว่า เอ็นร้อยหวาย เอ็นของกล้ามเนื้อน่องที่ยึดกับส่วนบนกระดูกส้นเท้า. เมื่อกล้ามเนื้อน่องหดตัวจะดึงเอ็นนี้ทำให้ฝ่าเท้ากดลงและดันไปข้างหลัง ผลักให้เคลื่อนไหวไปข้างหน้าขณะเดินหรือวิ่ง. เหตุที่เรียกเอ็นเส้นนี้ว่า เอ็นร้อยหวาย ก็เนื่องจากในสมัยโบราณ เมื่อจะนำนักโทษไปที่ใดจะใช้หวายร้อยเข้าตรงเอ็นนี้ เพื่อไม่ให้หนีไปได้ เหตุที่ร้อยเข้าบริเวณนี้ เพราะเป็นบริเวณที่ไม่มีเส้นเลือดใหญ่ จึงทำให้เลือดไม่ไหลออกมามาก.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.