วันภาษาไทยแห่งชาติ (๑๙ มกราคม ๒๕๕๐)

วันภาษาไทยแห่งชาติ


ถาม :
    ท่านผู้ฟังทราบไหมครับว่า วันภาษาไทยแห่งชาติเป็นวันอะไร

ตอบ:    หลายท่านคงทราบแล้ว  แต่บางท่านอาจจะไม่ทราบ  บางท่านก็ทราบว่าวันภาษาไทยแห่งชาติเป็นวันที่กำหนดให้เรานึกถึงความสำคัญของภาษาไทย ซึ่งเป็นภาษาชาติของเรา  เป็นภาษาที่สำคัญที่สุดของคนไทย  แต่อาจจะลืมไปแล้วว่าตรงกับวันอะไร  วันภาษาไทยแห่งชาติ ตรงกับวันที่ ๒๙ กรกฎาคม ครับ    รัฐบาลกำหนดให้วันนี้เป็น วันภาษาไทยแห่งชาติ   ก็เนื่องมาจากเมื่อวันที่ ๒๙ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๐๕  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงอภิปรายเรื่อง  ปัญหาการใช้คำไทยที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย      ซึ่งแสดงว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสนพระราชหฤทัยภาษาไทย  ทรงห่วงใยภาษาไทย  และมีพระราชประสงค์ให้คนไทยออกเสียงภาษาไทยและใช้คำไทยให้ถูกต้อง

          ในปีมหามงคลที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเจริญพระชนมพรรษา ๘๐ พรรษาในปีนี้ ขอเชิญคนไทยทุกคนพร้อมใจกันพูดภาษาไทยให้ถูกต้องชัดเจนเถิดนะครับ

ที่มา: บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๙  มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

 

 


 

ไหปลาร้า (๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

ไหปลาร้า

          เป็นคำเรียกส่วนที่บุ๋มลงไปตรงคอด้านหน้า เป็นกระดูกอยู่ระหว่างโคนของคอกับกระดูก ซึ่งสังเกตเห็นได้ในคนที่ผอม กระดูกไหปลาร้า คือ กระดูกส่วนที่เชื่อมต่อส่วนกระดูกอกส่วนบนไปยังหัวไหล่อยู่ระหว่าง คนโบราณคงเทียบส่วนบุ๋มของร่างกายดังกล่าวว่าคล้ายกับแอ่งที่อยู่ระหว่างปากไหปลาร้ากับฝาปิดปากไหปลาร้า แอ่งนี้จะหล่อน้ำไว้กันแมลงวัน

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

คลื่นใต้น้ำ (๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

คลื่นใต้น้ำ

          ในขณะนี้มีการใช้คำว่า คลื่นใต้น้ำ ในทางการเมืองอยู่บ่อย ๆ หมายถึง เหตุการณ์ที่มีความเคลื่อนไหวจากสาเหตุที่ไม่เปิดเผย แต่ภายนอกดูเหมือนสงบเรียบร้อย และหมายถึงกลุ่มคนที่แอบเคลื่อนไหวเพื่อดำเนินการที่รุนแรงอย่างใดอย่างหนึ่ง.

         คำว่า คลื่นใต้น้ำ เดิมมีความหมายทางภูมิศาสตร์ ซึ่งราชบัณฑิตยสถานบัญญัติให้ตรงกับคำในภาษาอังกฤษว่า swell (อ่านว่า สะเวล) หมายถึง คลื่นในมหาสมุทรที่มีช่วงคลื่นยาวสม่ำเสมอและยอดเรียบ เคลื่อนตัวมาจากแหล่งกำเนิดที่อยู่ไกลมาก. คลื่นใต้น้ำเป็นคลื่นที่มองเห็นไม่ชัดเมื่ออยู่ในทะเลลึก แต่เมื่อเคลื่อนที่ถึงฝั่งจึงเป็นคลื่นขนาดใหญ่ ชาวเรือถือว่าเป็นสัญญาณบอกเหตุจะเกิดพายุ.


ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.
 

พริตตี้ (๑ มีนาคม ๒๕๕๐)

พริตตี้

          คำว่า พริตตี้ หมายถึง หญิงสาวหรือชายหนุ่มที่มีหน้าตา รูปร่าง และบุคลิกดี  ทำหน้าที่นำเสนอสินค้า โดยเฉพาะรถยนต์ที่เปิดตัวใหม่ในงานมอเตอร์โชว์ โดยชักชวนผู้สนใจให้แวะชมและอธิบายหรือตอบคำถามต่าง ๆ  คำว่า พริตตี้ มาจากคำภาษาอังกฤษว่า pretty (สะกดว่า พี-อาร์-อี-ดับเบิ้ลที-วาย อ่านว่า พฺริ้ต-ตี้) ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์แปลว่า “สวย” เช่นในประโยค She is a pretty girl. แปลว่า เธอเป็นผู้หญิงสวย แต่เมื่อมาใช้ในภาษาไทยได้กลายเป็นคำนามและความหมายเปลี่ยนไป  ดังในตัวอย่างว่า พริตตี้ของรถยี่ห้อนี้สวยโดดเด่นอาชีพพริตตี้เป็นที่ปรารถนาของวัยรุ่นหลายคน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

แพรก (๒๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

แพรก

          คำว่า “แพรก” มีความหมาย ๒ อย่าง ความหมายอย่างแรกเป็นชื่อหญ้าชนิดหนึ่ง คือ หญ้าแพรก ซึ่งคนไทยโดยทั่วไปรู้จักกันดี ความหมายอย่างที่ ๒ คือ ทางแยกของลำน้ำ ทำนองเดียวกับคำว่า ”แพร่ง” ซึ่งเป็นทางแยกบนบก

          เราจะพบคำว่า “แพรก” ในชื่อสถานที่บางแห่ง เช่น ปากแพรก เป็นชื่อตำบลในอำเภอเมืองกาญจนบุรี จังหวัดกาญจนบุรี ชื่อนี้หมายถึงบริเวณปากทางแยกที่จะไปตามลำน้ำแควใหญ่ได้สายหนึ่งและตามลำน้ำแควน้อยได้อีกสายหนึ่ง บริเวณนั้นถ้ามองในแง่ว่า เป็นจุดที่แม่น้ำ ๒ สายไหลมาบรรจบกันก็ตรงกับความหมายของคำว่า “สบ” (เขียน ส เสือ บ ใบไม้ อ่านว่า สบ) แต่ในที่นี้มองในแง่ของเส้นทางเดินทางที่เป็นทางแยกของลำน้ำ จึงใช้คำว่า “แพรก”

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.


ผีพุ่งไต้ (๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

ผีพุ่งไต้

          ในเวลากลางคืนเดือนมืด บางครั้งเรามองเห็นวัตถุในท้องฟ้าพุ่งผ่านไปในอากาศอย่างรวดเร็ว คล้ายดวงไฟสุกสว่าง แล้วดับหายไป คนโบราณเรียกว่า “ผีพุ่งไต้” (คำว่า ไต้ ใช้สระไอไม้มลาย) ส่วนคนปัจจุบันเรียกว่า “ดาวตก” หรือ “อุกกาบาต” (อ่านว่า อุก-กา-บาด) ซึ่งมีรากศัพท์มาจากภาษาบาลีสันสกฤตว่า “อุกฺกา” กับคำว่า “บาต”. อุกฺกา แปลว่า คบเพลิง ส่วน บาต แปลว่า ตก. อันที่จริงคำว่า ผีพุ่งไต้ เป็นคำที่เหมาะสม เพราะในสมัยโบราณเราใช้ไต้สำหรับจุดไฟให้แสงสว่างหรือทำเชื้อเพลิง เมื่อเกิดมีดาวตกซึ่งเป็นปรากฏการณ์ตามธรรมชาติ ก็เลยตั้งชื่อให้ว่า ผีพุ่งไต้ หมายถึง คบไฟหรือดวงไฟที่ผีพุ่งผ่านไปในท้องฟ้า.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

บูกิต (๒๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐)

บูกิต

          คำว่า บูกิต เป็นคำภาษามลายู หมายถึง ภูเขา ไทยรับเอาคำนี้มาใช้เรียกชื่อสถานที่หลายแห่งในภาคใต้ที่มีลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขา เช่น บ้านบูกิตจือแร ที่ตำบลรือเสาะ อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส และตำบลบูกิต อำเภอเจาะไอร้อง จังหวัดนราธิวาส.

          คำว่า บูกิต บางทีก็เพี้ยนเสียงไปเป็น บูเกะ หรือ บูเก๊ะ เช่น ชื่อบ้านบูเกะบือราแง ที่ตำบลอาซ่อง อำเภอรามัน จังหวัดยะลา และชื่อภูเขาบูเก๊ะบูลือยอ ซึ่งตั้งอยู่ระหว่างอำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาสกับอำเภอบันนังสตา จังหวัดยะลา.

          ที่น่าสนใจคือ ชื่อจังหวัดภูเก็ต ก็สันนิษฐานว่าเพี้ยนเสียงมาจากคำว่า บูกิต เช่นกัน เพราะที่จังหวัดนั้นมีภูเขาตั้งอยู่ใกล้ตัวเมืองด้วย เผอิญเสียงที่เพี้ยนไปนี้มีคำว่า ภู ซึ่งในภาษาไทยหมายถึง ภูเขา จึงมีความหมายเข้ากันได้พอดี.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.