การเมือง-การบ้านการเมือง (๑๔ สิงหาคม ๒๕๕๑)

การเมือง-การบ้านการเมือง

          การเมือง หมายถึง กิจการที่เกี่ยวกับรัฐหรือแผ่นดินเช่นการดำเนินนโยบายเพื่อบริหารประเทศ เช่น คนที่ทำงานการเมืองต้องเป็นคนที่เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม. นักการเมืองต้องเป็นคนมือสะอาด. คำว่า การเมือง นี้ใช้อย่างไม่เป็นทางการ หมายถึง มีการกระทำอันมีเจตนาอื่นแฝงอยู่ เช่น เขาป่วยการเมืองเมื่อรู้ว่าวันนี้จะต้องนำเสนอเรื่องสำคัญในที่ประชุมใหญ่. เมื่อนำคำว่า การบ้าน มาใช้เข้าคู่กับคำว่า การเมือง เป็น การบ้านการเมือง มีความหมายว่า กิจการบ้านเมืองทั่ว ๆ ไป เช่น เธอเป็นคนยังไง ไม่สนใจการบ้านการเมืองบ้างเลย หนังสือพิมพ์ก็ไม่อ่าน ข่าวโทรทัศน์ก็ไม่ดู แล้วจะรู้หรือเปล่าว่ากำลังเกิดอะไรขึ้นในบ้านเมืองบ้าง.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๔ สิงหาคม  พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ปฏัก (๔ กันยายน ๒๕๕๑)

ปฏัก

          ปฏัก เป็นไม้ถือสำหรับตีต้อนวัวควาย หรือบังคับให้เข้าเทียมแอกเทียมไถ. ลักษณะเป็นท่อนกลม มักทำด้วยไม้ไผ่ ขนาดพอ ๆ กับไม้ตะพด ความยาวประมาณ ๒ ศอก หรือ ๑ เมตร ปลายข้างหนึ่งเสียบเหล็กปลายแหลมให้เหลือปลายโผล่ประมาณ ๓ เซนติเมตร. ถ้าวัวหรือควายดื้อ จะถูกตีด้วยด้ามปฏัก แต่ถ้ายังคงดื้อหรือบังคับไม่ได้ ก็จะใช้ปลายข้างเสียบเหล็กแหลมแทงที่บริเวณสะโพกพอเจ็บ

          โดยเหตุที่ปฏักเป็นของที่ใช้ปราบวัวควายที่ดื้อ คนสมัยก่อนจึงมีคำกล่าวปรามเด็กที่ดื้อ ตักเตือน หรือคาดโทษแล้วยังไม่หลาบจำ ว่า “ดื้ออย่างนี้ต้องลงปฏักเสียบ้าง”

          คำ ปฏัก บางทีใช้ว่า ประตัก

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๔ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กระซับ (๒๔ สิงหาคม ๒๕๕๑)

กระซับ

          กระซับ หมายถึง ตำแหน่งพนักงานในเรือรบและเรือเดินทะเล มีหน้าที่รักษาพัสดุสิ่งของในเรือ. ถ้าเป็นเรือสินค้า กระซับจะมีหน้าที่ดูแลสินค้าในระวางเรือด้วย. บางทีเรียกว่า กระซับปากเรือ.

          คำว่า กระซับ เป็นคำที่รับมาจากภาษาอาหรับว่า kasaba (อ่านว่า กะ-ซะ-บ้ะ) เป็นรูปพหูพจน์ของคำว่า kāsib (อ่านว่า กา-ซิบ). พจนานุกรมภาษาอาหรับให้คำแปลว่า provider หมายถึง ผู้จัดหาสินค้า สิ่งของต่าง ๆ และดูแลสินค้าสิ่งของนั้น ๆ ให้พ่อค้าด้วย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ สิงหาคม  พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กระดิก-กระดุกกระดิก-กระดิกกระเดี้ย (๑๔ กันยายน ๒๕๕๑)

กระดิก-กระดุกกระดิก-กระดิกกระเดี้ย

          กระดิก กระดุกกระดิก และ กระดิกกระเดี้ย มีความหมายคล้ายกัน

          กระดิก หมายถึง ไหวเล็กน้อย เช่น เขาดีใจที่เห็นนิ้วคนเจ็บกระดิกได้แล้ว. ลมไม่พัด ใบไม้ไม่กระดิกเลย. หรือหมายถึงทำให้ไหวเล็กน้อย เช่น แม่ดุลูกไม่ให้นั่งกระดิกขา. เขารู้สึกไม่สบาย ไม่ยอมกระดิกตัวทำอะไรเลย.

          กระดุกกระดิก หมายถึง ขยับตัวไปมา เช่น ขานอนนิ่งไม่กล้ากระดุกกระดิกด้วยความกลัว. ปลาตัวนี้ยังไม่ตาย ยังกระดุกกระดิกได้

          กระดิกกระเดี้ย หมายถึง เคลื่อนไหวได้บ้าง มักใช้เป็นคำปฏิเสธ เช่น คนเจ็บนอนแซ่วไม่กระดิกกระเดี้ยเลย. เขาเหนื่อยมาก กลับไปบ้านเลยนอนไม่กระดิกกระเดี้ย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๔ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

หุ่น (๑๓ สิงหาคม ๒๕๕๑)

หุ่น

          หุ่น หมายถึงรูปแบบที่จำลองจากคนหรือสัตว์ เช่น หุ่นรูปคนสำหรับสวมเสื้อผ้าโชว์หน้าร้าน. หุ่นรูปสัตว์สำหรับตั้งแสดง. ในการเล่นมหรสพชนิดหนึ่งจะใช้หุ่นรูปคนหรือสัตว์ที่ทำจากไม้ หรือวัสดุต่าง ๆ เช่นผ้าแล้วใช้เชือกผูกโยงเข้ากับส่วนของร่างกายเช่นแขนขา เพื่อชักดึงให้เคลื่อนไหวได้ตามต้องการ มักแสดงเป็นเรื่องราวเช่นแสดงตามเนื้อเรื่องในวรรณคดีเรื่องพระอภัยมณี หากเป็นหุ่นที่ใช้วิธีเชิดโดยสอดมือเข้าไปในตัวหุ่น แล้วยกชูตัวหุ่นขึ้นให้เคลื่อนไหวไปมาตามบทบาท หุ่นชนิดนี้เรียกว่าหุ่นเชิด 

          ในการชักหรือเชิดหุ่นนั้น ผู้ชมการแสดงจะไม่ได้เห็นตัวผู้ชักหรือผู้เชิดซึ่งแฝงตัวอยู่เบื้องหลัง และเนื่องจากตัวหุ่นไม่มีชีวิต ไม่สามารถเคลื่อนไหวตามความต้องการได้ จึงมีคำเปรียบคนที่เป็นเครื่องมือของผู้อื่นโดยได้รับแต่งตั้งให้อยู่ในตำแหน่งบังคับบัญชา แต่ต้องทำตามคำสั่งของผู้ที่อยู่เบื้องหลัง ไม่มีอำนาจอะไรอย่างแท้จริงว่าเป็น หุ่นเชิด เช่น ผู้จัดการบริษัทคนใหม่ก็เป็นแค่หุ่นเชิดของผู้มีอิทธิพลกลุ่มนั้น. เธอต้องตัดสินใจทำอะไรเองเสียบ้างเถอะ อย่าทำตัวเป็นหุ่นให้เขาเชิดไปตามเพลงอยู่เลย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ สิงหาคม  พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ฟลาโวนอยด์ (๑๓ กันยายน ๒๕๕๑)

ฟลาโวนอยด์

          ฟลาโวนอยด์ เป็นคำทับศัพท์จากคำภาษาอังกฤษว่า flavonoid เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ. สารนี้พบมากในใบชา องุ่น หัวหอม ถั่วเหลือง แอปเปิ้ล ผักต่าง ๆ และเครื่องดื่มที่ได้จากพืช เช่น เหล้าองุ่น ชา โกโก้ น้ำผลไม้. ผลการวิจัยพบว่าฟลาโวนอยด์มีส่วนในการป้องกันโรคหัวใจ นอกจากนั้นยังช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง ต้านแบคทีเรีย ช่วยป้องกันและลดการอักเสบอีกด้วย

          การวิจัยยังพบอีกว่า ผลไม้ต่าง ๆ เช่นแอปเปิ้ลที่ไม่ปอกเปลือก มีฟลาโวนอยด์ปริมาณมากกว่าแอปเปิ้ลที่ปอกเปลือก และการปรุงอาหารให้สุกทำให้สูญเสียฟลาโวนอยด์ได้ โดยพบว่ามะเขือเทศสดมี
ฟลาโวนอยด์มากกว่ามะเขือเทศที่ปรุงสุก

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๓ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.