ประมง (๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๑)

ประมง

          ประมง  หมายถึงการจับสัตว์น้ำ เมื่อเป็นกริยา ใช้ว่า ทำประมง หรือ ทำการประมง ก็ได้.  กรมประมง เป็นหน่วยงานที่มีหน้าที่ดูแลรักษา ส่งเสริม  ช่วยเหลือการประมงของประเทศ   ชาวประมง  เป็นคำเรียก ผู้ที่มีอาชีพจับปลาและสัตว์น้ำทุกชนิด.  ประมง อาจแบ่งเป็นหลายประเภท เช่น   ประมงน้ำจืด  ประมงน้ำเค็ม  ประมงชายฝั่ง   ประมงน้ำลึก  ประมงนอกอ่าวไทย

          วันประมงแห่งชาติ เดิมกำหนดให้ตรงกับวันที่ ๑๓ เมษายน ของทุกปี ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๒๗. แต่ในปัจจุบันสภาพภูมิอากาศของประเทศไทยในช่วงเดือนเมษายนจะร้อนและแห้งแล้ง ทำให้พันธุ์ปลาที่นำมาปล่อยในวันดังกล่าวมีอัตราการตายสูง ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๙ กรมประมงได้เปลี่ยนวันประมงแห่งชาติมาเป็นวันที่ ๒๑ กันยายน ซึ่งตรงกับวันสถาปนากรมประมง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ทำความเคารพ-แสดงความเคารพ (๑๑ ธันวาคม ๒๕๕๑)

ทำความเคารพ-แสดงความเคารพ

          คำว่า  ทำความเคารพ เป็นคำกริยา ผู้หนึ่งกระทำเพื่อแสดงให้ทราบว่า มีความเคารพต่อผู้รับการเคารพ ซึ่งมีหลายแบบตามสถานการณ์  เช่น ไหว้ กราบ  คำนับ  ยืนตรงกระทบเท้าชิด  ถอนสายบัว  วันทยหัตถ์  วันทยาวุธ  ฯลฯ เราทำอาการต่าง ๆ เหล่านี้เพื่อแสดงความเคารพ. เป็นธรรมเนียมปฏิบัติของคนทั่วไปที่ผู้น้อยจะทำความเคารพผู้ที่มีวัยวุฒิ คุณวุฒิ หรือชาติวุฒิสูงกว่าตน  ตามความเหมาะสมและตามบริบทของสังคม.  ส่วนคำว่า แสดงความเคารพ เป็นคำกริยา หมายถึง อาการ สภาพ ที่บ่งบอกความเคารพ. คำว่า แสดงความเคารพ ใช้กับสิ่งที่เป็นนามธรรม เช่น การไม่ส่งเสียงดังในที่สาธารณะเป็นการแสดงความเคารพต่อสิทธิ์ของผู้อื่น. การถอดรองเท้าเมื่อเข้าโบสถ์ เป็นการแสดงความเคารพต่อสถานที่.    

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

 

หนอง-กลัดหนอง (๒๑ ธันวาคม ๒๕๕๑)

หนอง-กลัดหนอง

          หนอง เป็นน้ำเลือดที่เสียและกลายเป็นสีขาวข้นเมื่อมีการอักเสบและติดเชื้อ. เป็นปฏิกิริยาตอบสนองเพื่อการป้องกัน รักษา และซ่อมแซมของร่างกาย โดยมีเลือดไหลเข้าสู่บริเวณที่มีการอักเสบมากขึ้น และหลอดเลือดก็ขยายตัวด้วย จึงทำให้บวม แดง ร้อน และปวด. เม็ดเลือดขาวจะออกจากหลอดเลือดเพื่อขจัดพิษ สิ่งแปลกปลอม หรือสิ่งก่อพิษ แล้วตายลงพร้อมกับเนื้อเยื่อบริเวณโดยรอบนั้น เกิดเป็นหนองขังอยู่บริเวณที่อักเสบ. ระยะแรกมีสีแดง ต่อมามีสีขุ่นแดงเป็นเลือดปนหนอง และในที่สุดมีสีขาวข้น. หนองจะถูกกักไม่ให้กระจาย เกิดเป็นตุ่มนูนปวด เรียกว่า กลัดหนอง. ถ้าเกิดตามใบหน้า ศีรษะ และมีขนาดเล็ก เรียกว่า สิวอักเสบ. ถ้าพบตามผิวหนังบริเวณอื่นหรือในอวัยวะอื่นเช่นตับ ปอด และมีขนาดใหญ่ เรียกว่า ฝี. เมื่อปล่อยให้ฝีหรือสิวสุกจนแตกเอง หรือเจาะให้หนองไหลออก อาการปวดจะทุเลาลง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

สัตว์หิมพานต์ (๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๕๑)

สัตว์หิมพานต์

          สัตว์หิมพานต์ เป็นคำเรียกรวมสัตว์ต่าง ๆ ตามจินตนาการที่กวีหรือศิลปินสร้างขึ้น ให้อาศัยอยู่ในแดนหิมพานต์  ซึ่งเป็นดินแดนที่อยู่ระหว่างโลกมนุษย์กับสวรรค์.  สัตว์เหล่านั้นอาจมีลักษณะบางอย่างคล้ายสัตว์ในโลกมนุษย์ และใช้ชื่อเหมือนสัตว์ในโลกมนุษย์  เช่น  นก  ปลา  หงส์  และมีสัตว์บางชนิดมีชื่อแปลกออกไป เช่น   ครุฑ  นาค  กินนร  กินรี   อัปสรสีห์  ทัณฑิมา  ราชสีห์.  รูปสัตว์ก็แปรเปลี่ยนไปตามจินตนาการของช่างผู้เป็นศิลปินแต่โบราณ     แต่จะสังเกตได้ว่ารูปสัตว์ทุกชนิดจะดูงดงามด้วยศิลปะตามขนบของช่างไทย   เครื่องแต่งกายมีลวดลายต่าง ๆ   เครื่องประดับมีลักษณะเฉพาะ    แม้ผู้สร้างผลงานจะเพิ่มเติมตามอารมณ์ศิลปินแต่ก็ต้องรักษาขนบของเดิมไว้ไม่ให้สูญไป.  ลักษณนามที่ใช้สำหรับสัตว์หิมพานต์ ถ้ามีลักษณะเป็นสัตว์ ใช้ว่า ตัว ถ้ามีลักษณะกึ่งมนุษย์ ใช้ว่า ตน.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

สำรับ-สำหรับ (๒๐ ธันวาคม ๒๕๕๑)

สำรับ-สำหรับ

          สำรับ เป็นคำเรียกสิ่งที่จัดเป็นชุด เช่น อาหารจัดเป็นสำรับสำหรับเลี้ยงพระ. สำรับ ใช้เป็นคำลักษณนามของสิ่งที่จัดเป็นชุด เช่น พระสงฆ์สวดพระอภิธรรมสำรับหนึ่งมี ๔ รูป. ไพ่สำรับหนึ่งมีหลายใบ.

          คำว่า สำรับ ต่างกับคำว่า สำหรับ. สำหรับ หมายความว่า คู่กับ ควรกับ เช่น อาหารชุดนี้สำหรับใส่บาตร. เขาเตรียมอาหารสำหรับคนเจ็บ. ใช้เป็นบุพบทก็ได้ เช่น เราต้องรักษาบ้านเมืองและสร้างสิ่งดี ๆ ไว้ สำหรับเยาวชนลูกหลานของเรา. เครื่องเล่นเหล่านี้มีไว้สำหรับให้เด็ก ๆ มาเล่น.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

วิจารณ์ (๑๙ ธันวาคม ๒๕๕๑)

วิจารณ์

          คำว่า วิจารณ์ หมายถึงการแสดงความคิดติหรือชม แสดงความเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย หรือแสดงความยกย่องชื่นชม อาจเป็นการวิจารณ์ในเรื่องความถูกหรือผิดทางวิชาการ ความดีหรือชั่วทางความประพฤติ หรือความงามหรือไม่งามทางศิลปะ เช่น นักวิจารณ์ส่วนมากวิจารณ์เรื่องสั้นของเขาว่าน่าจะได้รับรางวัล. นักวิชาการวิจารณ์ความคิดของผู้นำว่าใจแคบและมีอคติ. งานเขียนของเขาถูกวิจารณ์ว่าจงใจทำลายศาสนา. บางครั้งใช้ร่วมกับคำว่า วิพากษ์ เป็น วิพากษ์วิจารณ์ เช่น ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับความร่ำรวยของเขาไม่มีใครรู้ ผู้คนจึงวิพากษ์วิจารณ์กันไปต่าง ๆ นานา

          คำว่า วิจารณ์ ใช้ได้ทั้งทางติและชม แต่โดยทั่วไป คนมักจะเข้าใจว่า วิจารณ์ ใช้หมายถึง ติ มากกว่า ชม

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๙ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.