หนอง-กลัดหนอง (๒๑ ธันวาคม ๒๕๕๑)

หนอง-กลัดหนอง

          หนอง เป็นน้ำเลือดที่เสียและกลายเป็นสีขาวข้นเมื่อมีการอักเสบและติดเชื้อ. เป็นปฏิกิริยาตอบสนองเพื่อการป้องกัน รักษา และซ่อมแซมของร่างกาย โดยมีเลือดไหลเข้าสู่บริเวณที่มีการอักเสบมากขึ้น และหลอดเลือดก็ขยายตัวด้วย จึงทำให้บวม แดง ร้อน และปวด. เม็ดเลือดขาวจะออกจากหลอดเลือดเพื่อขจัดพิษ สิ่งแปลกปลอม หรือสิ่งก่อพิษ แล้วตายลงพร้อมกับเนื้อเยื่อบริเวณโดยรอบนั้น เกิดเป็นหนองขังอยู่บริเวณที่อักเสบ. ระยะแรกมีสีแดง ต่อมามีสีขุ่นแดงเป็นเลือดปนหนอง และในที่สุดมีสีขาวข้น. หนองจะถูกกักไม่ให้กระจาย เกิดเป็นตุ่มนูนปวด เรียกว่า กลัดหนอง. ถ้าเกิดตามใบหน้า ศีรษะ และมีขนาดเล็ก เรียกว่า สิวอักเสบ. ถ้าพบตามผิวหนังบริเวณอื่นหรือในอวัยวะอื่นเช่นตับ ปอด และมีขนาดใหญ่ เรียกว่า ฝี. เมื่อปล่อยให้ฝีหรือสิวสุกจนแตกเอง หรือเจาะให้หนองไหลออก อาการปวดจะทุเลาลง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ศาสตราจารย์พิเศษ (๑๑ มกราคม ๒๕๕๒)

ศาสตราจารย์พิเศษ

          ศาสตราจารย์พิเศษ เป็นตำแหน่งที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม แต่งตั้งตามคำกราบบังคมทูลของสภามหาวิทยาลัย จากผู้ซึ่งไม่ได้เป็นอาจารย์ประจำของมหาวิทยาลัย แต่เป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่มีประสบการณ์ทางวิชาการสูง และเป็นอาจารย์พิเศษของมหาวิทยาลัยมานาน หรือแต่งตั้งผู้ที่เคยดำรงตำแหน่งรองศาสตราจารย์ของมหาวิทยาลัยที่เกษียณอายุราชการและเป็นอาจารย์พิเศษของมหาวิทยาลัย คุณสมบัติของศาสตราจารย์พิเศษเป็นไปตามข้อบังคับของสภามหาวิทยาลัย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

อารยะขัดขืน (๓๑ ธันวาคม ๒๕๕๑)

อารยะขัดขืน

          คำว่า อารยะขัดขืน เป็นคำที่ รศ. ดร.ชัยวัฒน์  สถาอานันท์ คิดขึ้นให้ตรงกับคำว่า civil disobedience เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๘. เดิมคำนี้ใช้ว่า ดื้อแพ่งทางการเมือง หมายถึงรูปแบบการต่อต้านทางการเมืองอย่างสงบ เป็นวิธีกดดันให้รัฐบาลเปลี่ยนแปลงสถานภาพทางการเมืองที่เป็นอยู่. วิธีการที่ใช้มีหลายแบบ เช่น ปฏิเสธที่จะทำตามกฎหมาย ปฏิเสธที่จะทำตามคำสั่งหรือระเบียบของรัฐ. วิธีการต่าง ๆ นี้ อาจเรียกตามศัพท์ที่มหาตมะคานธี (อ่านว่า มะ-หาด-ตะ-มะ  คาน-ที) ใช้ว่า อหิงสา แปลว่า ไม่เบียดเบียน ไม่ทำร้าย.

          ผู้กระทำอารยะขัดขืนจะแสดงอาการดื้อแพ่ง เพื่อกดดันรัฐบาลที่ปฏิบัติอย่างไม่ชอบธรรม จนขาดสิทธิที่จะปกครองประเทศต่อไป. มหาตมะคานธีใช้วิธีการดังกล่าวเพื่อกดดันให้รัฐบาลอังกฤษยินยอมให้เอกราชแก่อินเดียเป็นผลสำเร็จ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

สารบรรณ (๒๑ มกราคม ๒๕๕๒)

สารบรรณ

          คำว่า สารบรรณ (อ่านว่า สา-ระ-บัน) ประกอบด้วยคำว่า สาร (อ่านว่า สา-ระ) แปลว่า  เนื้อความ หนังสือ.  กับคำว่า บรรณ (อ่านว่า บัน-นะ)  แปลว่า แผ่น หนังสือ. เมื่อรวมเป็น สารบรรณ  ใช้แปลว่า  หนังสือที่เป็นหลักฐาน.  เป็นคำที่ใช้เรียกหน่วยงานที่เกี่ยวกับการจัดการเอกสาร  จดหมายหรือหนังสือสำคัญทางราชการซึ่งหน่วยงานทุกแห่งจำเป็นต้องมี เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปด้วยความเรียบร้อย ชัดเจน แน่นอน.  เจ้าหน้าที่สารบรรณมีหน้าที่จัดทำ รับ ส่ง และเก็บรักษาเอกสารที่ใช้ในการปฏิบัติงานและการดำเนินงานขององค์กร ตลอดจนสืบค้น และบริการให้แก่ผู้ต้องการใช้เอกสารนั้นๆด้วย. งานสารบรรณต้องมีระเบียบปฏิบัติที่เป็นระบบ งานสารบรรณของสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นต้นแบบของการจัดงานสารบรรณของทุกกระทรวง.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

สภาพคล่อง คือสภาพอะไร (๓๑ มกราคม ๒๕๕๒)

สภาพคล่อง คือสภาพอะไร

          สภาพคล่อง เป็นคำที่ใช้เสมอ ๆ ในทางเศรษฐศาสตร์และการธนาคาร. พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ทรงบัญญัติขึ้นเพื่อให้ตรงกับคำภาษาอังกฤษ liquidity ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๐๕

          สภาพคล่อง หมายถึง ความสามารถที่ทรัพย์สินใด ๆ จะเปลี่ยนสภาพเป็นเงินสด. ทรัพย์สินใดที่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ง่ายและรวดเร็ว ถือว่าทรัพย์สินนั้นมีสภาพคล่องสูง. ดังนั้นกิจการหรือสถาบันใดที่มีทรัพย์สินที่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ง่ายเป็นจำนวนมาก กิจการหรือสถาบันการเงินนั้นจะมีสภาพคล่องสูง เช่น ผลกระทบจากการขาดสภาพคล่องของระบบสถาบันการเงินและระบบการเงินโลก อาจมีผลกระทบต่อสภาพคล่องของประเทศอื่น. ระบบการเงินไทยยังไม่ขาดสภาพคล่อง เพราะเงินบาทในตลาดมีจำนวนมาก.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

บริขาร (๒๐ มกราคม ๒๕๕๒)

บริขาร

          คำว่า บริขาร เป็นคำเรียกเครื่องใช้สอยของพระภิกษุในพระพุทธศาสนา  มี ๘ อย่าง  ได้แก่ สบงคือผ้านุ่ง  จีวร คือผ้าสำหรับห่ม  สังฆาฎิคือผ้าทาบ เป็นจีวรสำรองอีกผืนหนึ่ง  บาตร  มีดโกนพร้อมทั้งหินลับมีด เข็มพร้อมทั้งกล่องเข็มและด้าย  ประคดเอวคือผ้าคาดเอว และกระบอกกรองน้ำ.   เครื่องใช้ ๘ อย่างนี้จัดเป็นของจำเป็นขั้นพื้นฐานสำหรับพระภิกษุ.  ด้วยเหตุที่เป็นของใช้ ๘ อย่าง จึงเรียกว่า อัฐบริขาร (อ่านว่า อัด-ถะ-บอ-ริ-ขาน) ก็ได้    และด้วยเหตุที่เป็นของใช้สำหรับสมณะ จึงเรียกว่า สมณบริขาร (สะมะ-นะ บอ-ริ-ขาน)   ด้วย.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.