กระดี่ได้น้ำ (๑๐ มีนาคม ๒๕๕๒)

กระดี่ได้น้ำ

          สำนวนกระดี่ได้น้ำ ใช้เปรียบเทียบกับกิริยาของคนที่แสดงอาการดีใจหรือตื่นเต้น เช่น พวกพนักงานพอรู้ว่า ปีใหม่นี้บริษัทมีโครงการพาไปพักผ่อนที่จังหวัดภูเก็ต ก็ดีใจราวกับกระดี่ได้น้ำ.

          ปลากระดี่ เป็นปลาน้ำจืดลักษณะคล้ายปลาสลิด แต่ตัวเล็กกว่า พื้นลำตัวเป็นสีเทาเงิน มีอยู่ชุกชุมตามแหล่งน้ำที่น้ำไหลไม่แรง เช่น ลำคลอง หนอง บึง ทั่วทุกภาคของประเทศไทย. ในสมัยก่อนถ้าวิดน้ำในท้องร่องเรือกสวนไร่นา หรือแหล่งน้ำตื้น ๆ ก็มักจะได้ปลากระดี่ไปทำอาหาร. ปลากระดี่ที่ตกปลักหรือค้างอยู่ในที่น้ำน้อย เพราะน้ำแห้งลง ถ้ามีน้ำใหม่ไหลลงไปเพิ่มมากขึ้น ก็จะแสดงอาการดีใจ โดยกระโดดไปมา และด้วยลำตัวคล้ายสีเงินเมื่อกระทบกับแสงแดด ก็ทำให้เห็นพฤติกรรมชัดเจน จึงนำมาเปรียบเทียบกับอาการดีใจของคนที่ตื่นเต้นอย่างระงับไว้ไม่อยู่

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

ภาคนิพนธ์ (๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒)

ภาคนิพนธ์

          คำว่า ภาคนิพนธ์ (อ่านว่า พาก-นิ-พน) เป็นคำเรียกผลงานการศึกษาค้นคว้าในวิชาการสาขาใดสาขาหนึ่งของนักศึกษาระดับอุดมศึกษา ที่เขียนเป็นรายงานวิชาการ เพื่อฝึกฝนให้มีความสามารถในการศึกษาด้วยตนเอง โดยมีอาจารย์ผู้สอนวิชานั้นเป็นที่ปรึกษา ทำให้มีความสามารถในการเขียนงานวิชาการ. ภาคนิพนธ์มักใช้เป็นส่วนประกอบในการวัดผลร่วมกับการสอบข้อเขียน และการสอบปากเปล่า. ภาคนิพนธ์ทำให้ผู้สอนประเมินผู้เรียนได้ว่า มีความสามารถในการศึกษาหาความรู้ด้วยตนเองต่อไปหรือไม่ และผู้เรียนมีความสามารถในการประมวลความรู้ วิเคราะห์ สังเคราะห์ข้อมูลเนื้อหา รวมทั้งมีความสามารถในการเขียนบรรยายมากน้อยเพียงใดด้วย

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

วัดจักรวรรดิราชาวาส (๒๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒)

วัดจักรวรรดิราชาวาส

          ชื่อวัดในกรุงเทพมหานครวัดหนึ่ง เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดวรมหาวิหาร ตั้งอยู่ที่แขวงจักรวรรดิ เขตสัมพันธวงศ์  เดิมเป็นวัดราษฎร์ ชื่อว่าวัดนางปลื้ม ต่อมาเรียกกันว่า วัดสามปลื้ม. เมื่อ พ.ศ. ๒๓๖๒ เจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) ได้บูรณปฏิสังขรณ์ทั้งวัด และได้ถวายพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ทรงรับไว้เป็นพระอารามหลวง และพระราชทานนามว่า วัดจักรวรรดิราชาวาส (อ่านว่า วัด-จัก-กฺระ-หฺวัด-รา-ชา-วาด). คำว่า จักรวรรดิ พยางค์หลังออกเสียงตามลักษณะอักษรนำในภาษาไทย จึงเป็น จัก-กฺระ-หฺวัด. ชื่อวัดนี้คือ วัด-จัก-กฺระ-หฺวัด-รา-ชา-วาด

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน (๒๑ เมษายน ๒๕๕๒)

พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน

          พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน เป็นที่ประทับถาวรของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระตำหนักองค์นี้สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นที่เฉพาะส่วนพระองค์สำหรับทรงพระราชนิพนธ์หนังสือ รวมทั้งให้ข้าราชบริพารได้เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทเป็นการส่วนพระองค์

          ชื่อ จิตรลดารโหฐาน ตั้งตามชื่อสวนแห่งหนึ่งของพระอินทร์ ชื่อว่า สวนจิตรลดา. คำว่า รโหฐาน แปลว่า ที่สงัด ที่เฉพาะส่วนพระองค์.  ด้วยเหตุที่พระตำหนักองค์นี้ตั้งชื่อตามสวนของพระอินทร์ จึงพระราชทานชื่อประตูทั้ง ๔ ทิศ ตามนามของพระอินทร์ พระยม พระวิรุณ พระกุเวร  และตั้งให้สอดคล้องกัน คือ พระอินทร์อยู่ชม  พระยมอยู่คุ้น  พระวิรุณอยู่เจน  พระกุเวรอยู่เฝ้า

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.