คุณประโยชน์ (๘ พฤษภาคม ๒๕๕๒)

คุณประโยชน์

          คุณประโยชน์ (อ่านว่า คุน-นะ-ปฺระ-โหฺยด) ประกอบด้วยคำว่า คุณ กับคำว่า ประโยชน์

          คุณ แปลว่า ลักษณะที่มีประจำอยู่ในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ความเกื้อกูล ลักษณะที่ดี ความดี.  ประโยชน์  หมายถึง ผลที่ได้ตามต้องการ สิ่งที่มีผลใช้ได้ดีสมกับที่คิดไว้ เช่น อาหารมีประโยชน์ทำให้ดำรงชีพอยู่ได้และทำให้ร่างกายเจริญเติบโต.

          คุณประโยชน์ หมายถึง ประโยชน์ที่เป็นคุณ ประโยชน์ในทางที่ดี เช่น คุณประโยชน์ของสมุนไพรที่เป็นยารักษาโรค.  คุณประโยชน์ของการรับประทานผักและผลไม้.  คุณประโยชน์ของการออกกำลังกาย.  คุณประโยชน์ของการท่องเที่ยว.

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

วิทยุ (๑๖ เมษายน ๒๕๕๒)

วิทยุ

          คำว่า วิทยุ มาจากคำภาษาสันสกฤต วิทฺยุตฺ (อ่านว่า วิด-ทะ -ยุด) แปลว่า ฟ้าแลบ สายฟ้า. คำนี้ไทยนำมาใช้เรียกกระแสคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าชนิดที่เคลื่อนไปตามอากาศโดยไม่ต้องใช้สาย และอาจเปลี่ยนเป็นเสียงหรือรูปได้. เครื่องที่มีหน้าที่เปลี่ยนคลื่นเสียงให้เป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าออกสู่อากาศ เรียกว่า เครื่องส่งวิทยุ. ส่วนเครื่องที่มีหน้าที่เปลี่ยนคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่รับได้จากเครื่องส่งวิทยุ ให้กลับเป็นคลื่นเสียงตามเดิม เรียกว่า เครื่องรับวิทยุ ทั้งเครื่องส่งวิทยุและเครื่องรับวิทยุ เรียกสั้น ๆ ว่า วิทยุ เช่น ส่งวิทยุ เปิดวิทยุ  ฟังวิทยุ

          คำว่า วิทยุ เป็นคำที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงบัญญัติขึ้นใช้แทนคำว่า radio.

          ปัจจุบันมีวิทยุหลายประเภท เช่น วิทยุกระจายเสียง  วิทยุติดตามตัว  วิทยุโทรทัศน์  วิทยุสนาม

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

คุณวุฒิ (๗ พฤษภาคม ๒๕๕๒)

คุณวุฒิ

          คุณวุฒิ (อ่านว่า คุน-นะ-วุด หรือ คุน-นะ-วุด-ทิ) หมายถึง ความรู้ของบุคคล มักจะเน้นที่ระดับการศึกษาที่ผู้นั้นได้รับ เช่นเป็นผู้ที่มีคุณวุฒิระดับปริญญาเอก ปริญญาโท ปริญญาตรี หรือ คุณวุฒิระดับมัธยมศึกษาเป็นต้น. ในการพิจารณารับบุคคลเข้าทำงานในหน่วยงานใด ๆ หน่วยงานนั้นมักจะกำหนดคุณวุฒิของผู้ที่หน่วยงานต้องการ โดยพิจารณาจากใบประกาศคุณวุฒินั้น เช่น ปริญญาบัตร  ประกาศนียบัตร  แต่ใบประกาศคุณวุฒิเหล่านั้นอาจจะไม่ทำให้ทราบความสามารถที่แท้จริงของบุคคล  คนที่มีใบประกาศคุณวุฒิ ควรแสดงความสามารถให้สอดคล้องกับใบประกาศนั้นด้วย มิฉะนั้นใบประกาศก็จะไร้ความหมาย และทำให้ไม่เป็นที่เชื่อถือต่อไป. การให้ใบรับรองคุณวุฒิการศึกษา ผู้จัดการศึกษาจึงควรมอบให้แก่ผู้ที่มีคุณวุฒิสมกับคำรับรองในใบประกาศนั้น ๆ อย่างแท้จริง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กรม (๕ เมษายน ๒๕๕๒)

กรม

          คำว่า กรม ในภาษาไทย มีหลายความหมาย ความหมายหนึ่ง คือ หน่วยราชการระดับต่ำกว่ากระทรวง เช่น กรมศิลปากร กรมการค้าภายใน กรมการขนส่งทางบก. อีกความหมายหนึ่ง หมายถึง หน่วยงานในกองทัพ เช่น กรมอู่ทหารเรือ กรมแพทย์ทหารบก กรมสรรพาวุธ กรมอุทกศาสตร์ กรมการรักษาดินแดน

          ในสมัยก่อน มีการแบ่งการปกครองออกเป็น ๔ กรม ได้แก่ กรมเวียง กรมวัง กรมคลัง และกรมนา

          คำว่า กรม ซึ่งเป็นชื่อหน่วยงานต่าง ๆ เหล่านี้เป็นคำอิสระ จึงไม่ต้องอ่านเชื่อมกับคำที่ตามมาข้างหลัง

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท (๒๖ เมษายน ๒๕๕๒)

พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท

           คำว่า จักรีมหาปราสาท ประกอบด้วยคำว่า จักรี และคำว่า มหาปราสาท. คำว่า จักรี แปลว่า ผู้มีจักรเป็นอาวุธ หมายถึง พระนารายณ์. จักรี เป็นชื่อราชวงศ์ของพระมหากษัตริย์สมัยรัตนโกสินทร์. 

          พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท เป็นชื่อพระที่นั่งองค์หนึ่งที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สร้างขึ้นเพื่อเป็นท้องพระโรง. ทรงประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ ๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๑๙. พระที่นั่งองค์นี้เป็นแบบตะวันตก แต่มีทรงหลังคาแบบไทยเป็นรูปปราสาท ๓ ยอด. พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินไปยกยอดปราสาทใน พ.ศ. ๒๔๒๑ มีการเฉลิมพระราชมนเทียรใน พ.ศ. ๒๔๒๕ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานนามว่า พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๖ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.

กู้ (๑๕ เมษายน ๒๕๕๒)

กู้

          คำว่า กู้ ตามความหมายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป หมายถึง ยืมเงินโดยให้ดอกเบี้ย เช่น เขากู้เงินธนาคารมาซื้อบ้าน

          กู้ ยังมีความหมายอย่างอื่นอีก คือหมายถึง ยกขึ้น เช่น พ่อไปกู้เบ็ดที่ริมบึง. เขากู้เรือที่ล่ม. และมีความหมายโดยปริยายว่า ทำให้กลับคืนดี เช่น พวกเราต้องช่วยกันกู้ชาติ. พระสังข์ตีคลีชนะพระอินทร์ เป็นการกู้หน้าท้าวสามนต์ไว้. เสียงหัวเราะช่วยกู้สถานการณ์ที่กำลังตึงเครียด.

          อย่างไรก็ตาม เมื่อนำคำว่า กู้ มาใช้กับคำว่า ภัย เป็น กู้ภัย หรือใช้คู่กับคำว่า กับระเบิด เป็น กู้กับระเบิด  มิได้หมายถึงทำให้ภัยหรือกับระเบิดกลับคืนมาหรือกลับคืนดี แต่หมายถึงทำให้พ้นจากอันตรายเมื่อเกิดภัย หรือพ้นอันตรายจากกับระเบิด

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๕ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.